Kiến tạo năng lực cạnh tranh mới cho nền kinh tế

Tại Hội thảo, bà Nguyễn Thị Thu Giang, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VINASA cho biết, thế giới đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu sắc chưa từng có dưới tác động của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, tự động hóa, công nghệ bán dẫn, năng lượng mới và các nền tảng số thế hệ tiếp theo. Những thay đổi này không chỉ tạo ra các ngành công nghiệp mới, mà còn đang tái cấu trúc toàn bộ mô hình tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và vị thế của mỗi quốc gia trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Với tốc độ phát triển nhanh và ngày càng khẳng định vai trò trong nền kinh tế quốc dân, kinh tế số đang trở thành một trong những động lực tăng trưởng quan trọng nhất của Việt Nam. Hiện nay, kinh tế số Việt Nam đã đóng góp hơn 14% GDP và đang tiến nhanh tới mục tiêu chiếm 30% GDP vào năm 2030. Năm 2025, doanh thu ngành công nghiệp công nghệ số ước đạt 198 tỷ USD với hơn 75.000 doanh nghiệp công nghệ số đang hoạt động trên cả nước.

Yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đang đặt ra những bài toán lớn chưa từng có, nhất là làm thế nào để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn phát triển mới. Trong bối cảnh đó, công nghệ số không còn là một lựa chọn mang tính xu hướng, mà đã trở thành hạ tầng của tăng trưởng, năng suất và đổi mới sáng tạo. Theo các chuyên gia và doanh nghiệp công nghệ, phát triển hạ tầng số, khai thác hiệu quả dữ liệu và đẩy mạnh ứng dụng AI sẽ là những yếu tố mang tính quyết định để hiện thực hóa mục tiêu này.

Việt Nam hiện nằm trong nhóm quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về mức độ tiếp cận và ứng dụng AI, cho thấy tiềm năng lớn trong việc khai thác công nghệ mới phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Cùng với đó, hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ trong nước ngày càng trưởng thành, từng bước làm chủ công nghệ và phát triển các nền tảng, giải pháp cho nhiều lĩnh vực. Đặc biệt, sự bùng nổ của AI tạo sinh và các mô hình AI quy mô lớn đang thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất, tối ưu vận hành và tự động hóa. Nhiều chuyên gia nhận định, AI sẽ trở thành "hạ tầng năng suất" mới của nền kinh tế số trong thập kỷ tới.

Bà Nguyễn Thị Thu Giang khẳng định, cộng đồng doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam sẽ đóng vai trò đặc biệt quan trọng, không chỉ là nhà cung cấp giải pháp mà còn là lực lượng kiến tạo năng lực cạnh tranh mới cho nền kinh tế.

Xây dựng mô hình kinh tế mới dựa trên tri thức và hạ tầng số

Trong chiến lược phát triển quốc gia đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu thúc đẩy đồng thời ba trụ cột là chính phủ số, kinh tế số và xã hội số. Với chính phủ số, mục tiêu là xây dựng mô hình hành chính công thông minh, lấy dữ liệu làm trung tâm trong quản trị và điều hành, đồng thời nâng cao chất lượng phục vụ của các cơ quan nhà nước. Đến năm 2030, Việt Nam hướng tới số hóa 100% dịch vụ công toàn trình.

Với kinh tế số, Việt Nam kỳ vọng đến năm 2030, kinh tế số sẽ đóng góp khoảng 30% GDP. Trụ cột xã hội số hướng tới việc phát triển kỹ năng cho công dân số và hình thành văn hóa ứng xử trên không gian mạng, tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi số toàn diện.

Ông Ngô Thanh Hiền, Giám đốc Công nghệ, IBM Việt Nam đánh giá, những mục tiêu này vừa là thách thức, vừa là động lực mở ra cơ hội rất lớn cho các doanh nghiệp số đồng hành cùng mục tiêu phát triển quốc gia. Trước đây công nghệ thông tin chỉ được xem là công cụ hỗ trợ vận hành nhưng hiện nay hạ tầng số và kinh tế số đã và đang được nhìn nhận như động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế. Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, Việt Nam cần phải xây dựng các mô hình kinh tế mới dựa trên tri thức, dữ liệu và hạ tầng số.

Theo đại diện IBM Việt Nam, vai trò của doanh nghiệp số sẽ ngày càng quan trọng trong giai đoạn tới. Tuy nhiên một trong những thách thức lớn hiện nay là dữ liệu - nguồn tài nguyên chiến lược của kinh tế số nhưng vẫn còn phân tán, thiếu liên thông và chưa được khai thác hiệu quả, đặc biệt trong khu vực công. Do đó, Việt Nam cần xây dựng kiến trúc liên thông giữa các bộ, ngành, đồng thời đơn giản hóa quy trình để nâng cao hiệu quả vận hành, thúc đẩy số hóa ở quy mô lớn và đưa AI vào tái thiết hệ thống dịch vụ công. Cùng với tổ chức và khai thác dữ liệu hiệu quả hơn, yêu cầu nâng cao năng suất và hiệu quả hoạt động cũng đòi hỏi phải cải tiến quy trình vận hành, tăng cường khả năng liên thông giữa các cơ quan, đơn vị. Chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở việc số hóa hồ sơ, tài liệu hay quy trình hành chính mà cần tiến tới tự động hóa ở quy mô lớn.

Bên cạnh đó, an toàn thông tin và an ninh mạng cần được đặt ở vị trí trung tâm trong quá trình chuyển đổi số. Các chuyên gia tại hội thảo cho rằng, Việt Nam cần xây dựng các nền tảng công nghệ có khả năng bảo vệ dữ liệu từ gốc; đồng thời hoàn thiện khung pháp lý về dữ liệu, an ninh mạng và AI để bảo đảm an toàn cho toàn bộ hệ sinh thái số.

Hoàng Vân