Giải pháp sinh kế bền vững cho người dân vùng núi
Trước yêu cầu giảm nghèo bền vững, các địa phương tại TP Đà Nẵng đang triển khai nhiều mô hình ứng dụng khoa học - kỹ thuật, công nghệ vào sản xuất, góp phần thay đổi tư duy canh tác, nâng cao năng suất, chất lượng nông sản và cải thiện thu nhập cho người dân. Đây được xem là hướng đi quan trọng nhằm tạo sinh kế ổn định, giúp người dân vùng núi từng bước vươn lên thoát nghèo.
Thiếu nước tưới, khó nâng cao hiệu quả sản xuất
Tại nhiều xã miền núi, điều kiện sản xuất còn khó khăn, việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào trồng trọt, chăn nuôi chưa phổ biến, ảnh hưởng đến hiệu quả giảm nghèo bền vững. Trước thực tế này, các địa phương đang tìm kiếm giải pháp lâu dài, hạn chế tình trạng hỗ trợ mang tính trước mắt, đồng thời phát huy nội lực của người dân thông qua các chương trình mục tiêu quốc gia, tín dụng chính sách, đào tạo nghề và hỗ trợ phát triển sản xuất.
Tại xã Quế Phước, hàng trăm héc-ta đất canh tác dọc sông Thu Bồn được bồi đắp phù sa, thuận lợi để phát triển các loại cây trồng như bắp, đậu phụng, dưa hấu... Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp tại đây vẫn phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết. Mùa mưa thường xảy ra lũ quét, trong khi mùa nắng lại thiếu nước tưới nghiêm trọng, khiến người dân khó chủ động lịch thời vụ và nâng cao hiệu quả canh tác.
Ghi nhận tại thôn Tứ Trung, nhiều diện tích đất màu mỡ nhưng chưa được khai thác hiệu quả do thiếu nguồn nước tưới vào mùa khô. Theo ông Lê Văn Sanh, Trưởng thôn Tứ Trung, nhiều năm qua, người dân đã tìm đủ cách đưa nước từ sông lên đồng ruộng. Phần lớn các hộ phải dùng xe bò, xe lôi vận chuyển nước thủ công; những hộ có điều kiện hơn đầu tư máy bơm nhưng chi phí vận hành cao, khó duy trì lâu dài. Các giải pháp tự phát này vừa tốn công sức, vừa không bảo đảm nguồn nước ổn định cho sản xuất.
Chính quyền xã Quế Phước cũng xác định thiếu nước tưới là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến năng suất cây trồng, nhất là diện tích trồng dưa hấu tại thôn Tứ Trung. Vì vậy, đầu tư công trình cấp nước phục vụ sản xuất được xem là yêu cầu cấp thiết, giúp người dân chủ động nguồn nước và khai thác hiệu quả diện tích đất canh tác hiện có.
Thí điểm mô hình tưới nước nhỏ giọt
Trước thực tế trên, UBND xã Quế Phước triển khai thí điểm mô hình tưới nước nhỏ giọt tự động trên diện tích khoảng 3 - 4ha tại thôn Tứ Trung. Mô hình hướng đến giải quyết tình trạng thiếu nước vào mùa khô, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nước và tạo điều kiện để người dân phát triển sản xuất, nhất là đối với cây dưa hấu. Công trình gồm các hạng mục chính như giếng khoan, máy bơm chìm và hệ thống đường ống dẫn nước đến từng khu vực sản xuất. Đáng chú ý, hệ thống tưới tự động sử dụng nguồn điện từ các tấm pin năng lượng mặt trời nhằm tiết kiệm chi phí vận hành. Sau khi hoàn thành, người dân sẽ được hướng dẫn sử dụng, bảo quản thiết bị để bảo đảm công trình phát huy hiệu quả lâu dài.
Trên cánh đồng ven sông Thu Bồn, ông Lê Ba (sinh năm 1960, thôn Tứ Trung) phấn khởi khi địa phương quan tâm đầu tư hệ thống tưới nước tự động. Gia đình ông có khoảng 1ha đất nông nghiệp, trong đó 3 sào nằm trong phạm vi dự án thí điểm. Ông dự định đề xuất địa phương cho đăng ký mở rộng diện tích tham gia mô hình. “Bà con nông dân đều ủng hộ chủ trương triển khai mô hình. Cách làm này giúp các hộ giảm bớt vất vả trong việc vận chuyển nước thủ công, chủ động hơn trong sản xuất”, ông Ba chia sẻ.
Theo ông Nguyễn Văn Lanh, Phó Chủ tịch UBND xã Quế Phước, mô hình thí điểm chống hạn bằng hệ thống tưới nước nhỏ giọt tự động nhằm bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất, tạo điều kiện để người dân thâm canh, nâng cao năng suất cây trồng và cải thiện thu nhập. Việc ứng dụng hệ thống tưới tự động cũng góp phần tiết kiệm chi phí vận hành, duy tu, bảo dưỡng công trình.
Công trình chủ yếu được triển khai trên diện tích đất canh tác hiện hữu, quy mô đầu tư không lớn, không làm thay đổi đáng kể phạm vi sử dụng đất và không tác động đến các khu vực nhạy cảm về môi trường. Trong quá trình thực hiện, địa phương chú trọng phát huy tinh thần “Nhà nước và Nhân dân cùng làm”. Người dân tự nguyện hiến đất để xây dựng các hạng mục phục vụ hệ thống giếng bơm, đồng thời thống nhất phương án quản lý, bảo quản và bảo trì công trình sau khi đưa vào sử dụng.
Bên cạnh mô hình này, xã Quế Phước tiếp tục rà soát, lựa chọn các dự án phù hợp với điều kiện thực tế, ưu tiên khu vực đặc biệt khó khăn, thiếu nước và có nguy cơ chịu ảnh hưởng của thiên tai. Cùng với đầu tư hạ tầng thiết yếu, địa phương xác định cần đẩy mạnh hỗ trợ phát triển sản xuất, tạo việc làm, xây dựng liên kết tiêu thụ nông sản và phát triển kinh tế cộng đồng để tạo sinh kế bền vững cho người dân.
Ông Nguyễn Văn Lanh cho biết, Quế Phước có diện tích đất nông nghiệp tương đối lớn, phù hợp phát triển nhiều loại nông sản và cây ăn quả đặc trưng. Trước mắt, địa phương định hướng người dân tập trung phát triển cây dưa hấu theo hướng ứng dụng công nghệ, từng bước nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm. Đây cũng là cơ sở để xây dựng sản phẩm OCOP, thông qua việc hoàn thiện nhãn mác, bao bì, kiểm soát mã số, mã vạch và truy xuất nguồn gốc. Qua đó, không chỉ nâng cao giá trị nông sản mà còn tạo điều kiện để người dân tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất, tiêu thụ, từng bước hình thành sinh kế ổn định.
Tấn Việt

