Làm mới văn hóa ẩm thực bằng Vlog

Những ngày giáp tết, kênh ẩm thực Út về vườn đăng tải clip hướng dẫn làm món bó mứt đủ vị - loại mứt kỳ công của Huế, có khi cần đến 30 nguyên liệu. Clip chỉ hơn 2 phút nhưng gói gọn quá trình làm, giới thiệu được món đặc sản rất riêng của xứ Huế. Những khung hình giản dị, chân thực với món ăn lạ, bắt mắt cùng giọng thuyết minh mộc mạc của chủ kênh khiến các clip nấu ăn của Út về vườn luôn thu hút người xem.

Chủ kênh là Nguyễn Thị Kim Út (sinh năm 1999), hiện sống tại Quảng Nam. Cô nổi tiếng với những clip ẩm thực và làm vườn, ghi lại cuộc sống thôn quê bình yên. Kim Út còn khiến bao người ngưỡng mộ vì… cái gì cũng biết làm.

Ngoài việc nấu những món ăn từ dân dã đến sang trọng, cầu kỳ, cô có thể tự tay làm mọi việc của một “nông dân thế hệ Z” tháo vát, chịu thương chịu khó. Mới đây, những clip tự trang trí cổng cưới cho bản thân từ nguyên liệu đồng quê của cô đặc biệt lan tỏa trên mạng xã hội.

Nếu ở xứ Quảng có Út về vườn thì miền Tây Nam Bộ có Khói Lam Chiều - kênh ẩm thực của Nguyễn Thị Mỹ Duyên (sinh năm 1994, Bến Tre). Luôn xuất hiện trong trang phục áo bà ba nơi gian bếp miền quê giản dị, những video nấu ăn, vui chơi của Khói Lam Chiều vừa giới thiệu món ngon đồng bằng, vừa gợi ký ức tuổi thơ cho rất nhiều người. Bên cạnh nấu nướng, Khói Lam Chiều còn mang đến hình ảnh văn hóa mưu sinh, sinh hoạt đời sống bình dị của người dân miền Tây sông nước. Dịp cận tết, Mỹ Duyên đã đưa người xem đến những làng hoa, dõi theo hoạt động dựng cây nêu, cùng vào bếp làm mứt...

Khắp mọi miền đất nước đều có những người trẻ bỏ phố về quê và khởi nghiệp thành công khi xây dựng các kênh TikTok, YouTube và sáng tạo nội dung ẩm thực. Đắk Lắk có kênh: Bếp trên đỉnh đồi (chủ kênh là Tâm An, sinh năm 1991), An Đen kể chuyện đồng quê (Nguyễn Thúy An, sinh năm 1991); Thái Nguyên có Ẩm thực mẹ làm (Đồng Văn Hùng, sinh năm 1996); Nghệ An có Thôn nữ (Lâm Anh, sinh năm 2003)…

Bên cạnh đó, còn có một lực lượng hùng hậu các tiktoker khai thác nội dung ẩm thực trên nền tảng số theo các hình thức: trải nghiệm và giới thiệu món ăn địa phương, kết hợp du lịch khám phá và ẩm thực…

Sách nấu ăn dần lùi về miền ký ức

Mạng xã hội với sự nở rộ của các kênh ẩm thực cho người dùng có những trải nghiệm đa dạng. Những video ẩm thực mộc mạc luôn giữ chân người xem vì sự kết hợp của nhiều yếu tố: ẩm thực, văn hóa, ký ức, sự bình yên và vẻ đẹp của cuộc sống được trao gửi đến cộng đồng. Bên cạnh đó, rất nhiều kênh chỉ đơn thuần đăng clip hướng dẫn nấu ăn cũng thu hút hàng triệu người theo dõi. Điều này cho thấy ẩm thực luôn là đề tài đầy tiềm năng cho các nhà sáng tạo nội dung số.

Công nghệ làm thay đổi phương thức tiếp cận nên sách nấu ăn truyền thống dần vắng bóng. Sách ẩm thực hiện nay phần lớn gắn với các trang viết chia sẻ ký ức và cảm xúc về món ăn.

Những món ăn nuôi ta lớn là cuốn sách ẩm thực hiếm hoi ra mắt trong những ngày cuối năm. Các đồng tác giả - đầu bếp Nguyễn Mạnh Hùng, nhà văn Nguyễn Hoàng Diệu Thủy và nhà báo Phạm Trung Tuyến - cùng nhau nhắc nhớ và lưu giữ những món ăn truyền thống trong mâm cơm người Việt.

Những cuốn sách dạy nấu ăn thuần túy đã dần vắng bóng trên kệ sách, thay vào đó là những trang viết về ẩm thực mang dáng dấp của hồi ức và cảm nhận, chủ yếu ở thể loại ghi chép và tản văn. Đây cũng là mảnh đất phù hợp để nhà văn và nhà nghiên cứu tham gia sáng tác, thay cho dòng sách dạy nấu ăn trước đây phần lớn do đầu bếp thực hiện.

Cuối năm 2025, nhà văn - nhà báo Ann Lee (Lê Lan Anh) ra mắt cuốn tản văn Món Việt là nhà (Nhà xuất bản Trẻ). Đầu bếp Christine Hà viết cuốn Nấu ăn bằng cả trái tim vừa chia sẻ công thức nấu ăn vừa trải bày câu chuyện nghị lực của bản thân, từ một cô gái khiếm thị gốc Việt đã chinh phục ngôi vị Vua đầu bếp tại Mỹ. Trong cuốn Hơi thở của gia vị trong gian bếp Việt ra mắt gần đây, chuyên gia ẩm thực Nguyễn Dzoãn Cẩm Vân cũng dành nhiều thời lượng cho những câu chuyện, cảm xúc của người phụ nữ trong gian bếp…

Sự thay đổi và phát triển của công nghệ đã đưa món ăn Việt lên nền tảng số với hình ảnh và âm thanh sống động. Trong khi đó, sách về ẩm thực dần ở lại với những trang viết đi sâu vào ký ức và giá trị văn hóa của từng vùng miền.

Theo PNO