Sáng 14-5, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đến Đại lễ đường Nhân dân ở thủ đô Bắc Kinh, bắt đầu chuyến thăm cấp nhà nước kéo dài 3 ngày tới Trung Quốc. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình chủ trì lễ đón trọng thể với nghi thức duyệt đội danh dự tại Quảng trường Thiên An Môn. Hai nhà lãnh đạo bắt tay, chụp ảnh chung trước khi bước vào hội đàm. Tổng thống Trump cho biết ông “đặc biệt ấn tượng” với màn chào đón nồng nhiệt cùng sự xuất hiện của nhiều em nhỏ bên ngoài Đại lễ đường Nhân dân. Không khí lễ đón được đánh giá mang tính biểu tượng, thể hiện nỗ lực duy trì đối thoại và ổn định quan hệ giữa hai cường quốc hàng đầu thế giới.

Hướng tới “quan hệ ổn định chiến lược mang tính xây dựng”

Sau lễ đón trọng thể tại Đại lễ đường Nhân dân ở thủ đô Bắc Kinh, hai nhà lãnh đạo đã tiến hành cuộc hội đàm kín kéo dài hơn 2 giờ đồng hồ. Đây là cuộc gặp trực tiếp đầu tiên giữa ông Donald Trump và ông Tập Cận Bình tại Trung Quốc kể từ năm 2017, đồng thời diễn ra trong bối cảnh quan hệ song phương vẫn chịu tác động bởi cạnh tranh chiến lược ngày càng sâu rộng.

Theo truyền thông Trung Quốc, Chủ tịch Tập Cận Bình cho biết hai bên đã nhất trí xây dựng “mối quan hệ ổn định chiến lược mang tính xây dựng giữa Trung Quốc và Mỹ”, coi đây là định vị mới cho quan hệ song phương trong 3 năm tới và xa hơn nữa.Nhà lãnh đạo Trung Quốc nhấn mạnh “ổn định chiến lược mang tính xây dựng” cần được hiểu là sự ổn định tích cực với hợp tác là trụ cột, cạnh tranh trong giới hạn phù hợp, kiểm soát được bất đồng và duy trì cam kết hòa bình lâu dài.

Trong bài phát biểu khai mạc, ông Tập Cận Bình cũng nhiều lần nhấn mạnh thông điệp hợp tác thay vì đối đầu. Ông cho rằng lợi ích chung giữa hai nước lớn hơn khác biệt, đồng thời đặt câu hỏi liệu Bắc Kinh và Washington có thể vượt qua “bẫy Thucydides” để xây dựng mô hình mới cho quan hệ giữa các cường quốc hay không.“Chúng ta nên là đối tác chứ không phải đối thủ”, nhà lãnh đạo Trung Quốc nhấn mạnh, đồng thời cho rằng quan hệ ổn định giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới không chỉ có lợi cho hai nước mà còn cho toàn cầu.

Về phần mình, Tổng thống Donald Trump bày tỏ thái độ tích cực khi mô tả cuộc gặp là “rất tuyệt vời”, đồng thời khẳng định quan hệ Mỹ - Trung “sẽ tốt đẹp hơn bao giờ hết”. Ông Trump cũng dành nhiều lời ca ngợi dành cho Chủ tịch Tập Cận Bình, gọi ông là “một nhà lãnh đạo vĩ đại”.

Thương mại, công nghệ và Đài Loan là trọng tâm nghị sự

Một trong những nội dung được quan tâm nhất tại hội nghị là vấn đề kinh tế - thương mại giữa hai nước. Trước thềm cuộc gặp, các đoàn đàm phán kinh tế Mỹ và Trung Quốc đã tiến hành tham vấn tại Hàn Quốc và đạt được những kết quả được cả hai bên đánh giá là “tích cực và tương đối cân bằng”.Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định bản chất quan hệ kinh tế - thương mại giữa Trung Quốc và Mỹ là “cùng có lợi và cùng thắng”, đồng thời cho rằng đối thoại bình đẳng là lựa chọn đúng đắn duy nhất khi xuất hiện bất đồng.

Trong khi đó, Tổng thống Trump cho biết Washington mong muốn tăng cường xuất khẩu máy bay Boeing, nông sản và năng lượng sang Trung Quốc nhằm giảm thâm hụt thương mại. Đổi lại, Bắc Kinh kỳ vọng Mỹ nới lỏng các hạn chế liên quan đến thiết bị sản xuất chip và công nghệ bán dẫn tiên tiến.Các vấn đề công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), cũng được đưa vào chương trình nghị sự trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ giữa hai nước ngày càng gay gắt.

Đáng chú ý, Chủ tịch Tập Cận Bình tiếp tục nhấn mạnh vấn đề Đài Loan là “vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ Trung - Mỹ”. Ông cảnh báo nếu xử lý không phù hợp, hai nước có thể xảy ra va chạm, thậm chí xung đột, đẩy toàn bộ quan hệ song phương vào tình thế nguy hiểm.Theo nhà lãnh đạo Trung Quốc, duy trì hòa bình và ổn định tại eo biển Đài Loan là “mẫu số chung lớn nhất” giữa Bắc Kinh và Washington, đồng thời yêu cầu phía Mỹ xử lý vấn đề này một cách hết sức thận trọng.

Hợp tác để tránh đối đầu trong bối cảnh toàn cầu bất ổn

Ngoài các vấn đề song phương, hai nhà lãnh đạo cũng trao đổi về nhiều điểm nóng quốc tế và khu vực như xung đột Trung Đông, chiến sự Nga - Ukraine và tình hình trên bán đảo Triều Tiên.Hội nghị thượng đỉnh lần này diễn ra trong bối cảnh tình hình quốc tế đang có nhiều biến động, đặc biệt là căng thẳng tại Trung Đông và việc eo biển Hormuz tiếp tục bị phong tỏa, đe dọa chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.Giới quan sát cho rằng việc cả Washington và Bắc Kinh cùng nhấn mạnh “ổn định”, “hợp tác” và “kiểm soát bất đồng” cho thấy hai cường quốc đều muốn tránh nguy cơ đối đầu trực diện trong giai đoạn kinh tế và địa chính trị toàn cầu nhiều bất ổn.

Tháp tùng Tổng thống Trump trong chuyến thăm là hàng loạt lãnh đạo doanh nghiệp lớn của Mỹ như tỷ phú Elon Musk, CEO Nvidia Jensen Huang và CEO Apple Tim Cook. Sự xuất hiện của các doanh nhân hàng đầu cho thấy yếu tố kinh tế và thương mại tiếp tục đóng vai trò trọng tâm trong nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng giữa hai nước.

Sau hội đàm, hai nhà lãnh đạo đã cùng tham quan Thiên Đàn trước khi dự quốc yến tại Đại lễ đường Nhân dân. Theo kế hoạch, hai bên cũng đang thảo luận về chuyến thăm đáp lễ của Chủ tịch Tập Cận Bình tới Mỹ vào cuối năm nay.

Giới phân tích nhận định, dù cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc khó có thể sớm chấm dứt, nhưng cuộc gặp tại Bắc Kinh lần này vẫn phát đi tín hiệu tích cực về nỗ lực duy trì đối thoại và ngăn quan hệ song phương rơi vào vòng xoáy đối đầu nguy hiểm.

AN BÌNH