UBND TP Huế vừa ban hành Kế hoạch số 619/KH-UBND ngày 5-11-2026, về phát triển vùng đầm phá Tam Giang - Cầu Hai đến năm 2030. Kế hoạch hướng đến tổ chức lại không gian phát triển trên nền tảng bảo tồn các hệ sinh thái tự nhiên, vùng đất ngập nước, khu dự trữ sinh quyển; thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và bảo đảm sinh kế lâu dài cho cộng đồng dân cư.

Phạm vi thực hiện tập trung vào mặt nước hệ đầm phá Tam Giang - Cầu Hai và vùng đất liền ven đầm phá chịu tác động trực tiếp đến công tác quản lý, bảo vệ, khai thác và phát triển bền vững. Có 14 đơn vị hành chính cấp xã thuộc phạm vi kế hoạch, gồm 6 phường Phong Phú, Phong Quảng, Hóa Châu, Dương Nỗ, Mỹ Thượng, Thuận An và 8 xã Phú Vinh, Phú Vang, Phú Hồ, Đan Điền, Quảng Điền, Lộc An, Vinh Lộc, Phú Lộc.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là khảo sát, đánh giá toàn diện hiện trạng hệ sinh thái, tài nguyên thiên nhiên, điều kiện kinh tế - xã hội và sinh kế cộng đồng. Thành phố sẽ rà soát các dự án đầu tư đã và đang triển khai, đánh giá kết cấu hạ tầng giao thông, điện, thủy lợi và các công trình thiết yếu để đề xuất phương án đầu tư đồng bộ, tăng cường kết nối giữa các địa phương trong vùng.

Trên cơ sở đó, không gian đầm phá sẽ được tổ chức theo các phân vùng chức năng, trong đó ưu tiên khoanh định khu vực bảo tồn, bảo vệ thuộc Khu bảo tồn đất ngập nước Tam Giang - Cầu Hai; bảo vệ hành lang nguồn nước rộng 30m nhằm duy trì hệ sinh thái thủy sinh và các loài động, thực vật tự nhiên ven nguồn nước.

Thành phố cũng định hướng bảo vệ rừng phòng hộ ven biển, rừng chắn cát, chắn sóng và nghiên cứu hình thành các khu rừng ngập mặn bằng cây bản địa hoặc loài cây phù hợp. Việc phát triển rừng ngập mặn sẽ được tính toán thí điểm trước khi nhân rộng, bảo đảm không cản trở luồng giao thông đường thủy và khả năng thoát lũ. Đây cũng là giải pháp góp phần bảo vệ đa dạng sinh học, tăng nguồn lợi thủy sản và tạo thêm sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn với thiên nhiên.

Đa dạng hóa ngành nghề, chuyển đổi sinh kế

Cùng với bảo tồn hệ sinh thái, TP Huế định hướng phân vùng phát triển nuôi trồng, khai thác thủy sản; sắp xếp lại lồng bè, vây nuôi, nò sáo và các hoạt động khai thác trên mặt nước. Các khu vực phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, du lịch văn hóa, trải nghiệm và khám phá khoa học cũng được xác định. Thành phố đồng thời nghiên cứu khai thác tiềm năng năng lượng mặt trời trên mặt nước theo hướng hài hòa với hoạt động nuôi trồng, đánh bắt thủy sản.

Trong lĩnh vực du lịch, kế hoạch đặt mục tiêu phát triển các cụm, điểm du lịch cộng đồng, du lịch văn hóa và sinh thái gắn với những địa danh có lợi thế như Ngư Mỹ Thạnh - Cồn Tộc, Rú Chá, Đầm Chuồn, Thủy Tú, Gành Lăng; kết nối với các vùng ven biển Tân Mỹ, Hải Dương, Thuận An, Phú Diên, Vinh Thanh, Vinh Hiền...

Các sản phẩm du lịch sẽ được phát triển theo hướng gắn trải nghiệm với làng nghề truyền thống, sản phẩm OCOP, văn hóa bản địa và sinh kế của người dân. Thành phố cũng định hướng hình thành các khu nghỉ dưỡng quy mô nhỏ theo mô hình bungalow trên đầm phá, trung tâm biểu diễn, du lịch thể thao và các tuyến du lịch đường thủy.

Đối với ngành thủy sản, nhiệm vụ đặt ra là đầu tư đồng bộ hạ tầng nuôi trồng, phát triển các mô hình sản xuất thủy đặc sản, xây dựng chuỗi liên kết giữa người nuôi với doanh nghiệp chế biến và thị trường tiêu thụ. Hoạt động khai thác thủy sản được tổ chức lại, bố trí nò sáo, vây chắn lưới phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, hạn chế tác động đến nguồn lợi và môi trường sinh thái.

Thành phố cũng chú trọng phát triển dịch vụ hậu cần nghề cá, cơ sở sửa chữa, đóng mới tàu thuyền, các trung tâm dịch vụ hậu cần tại cửa biển và khu neo đậu tránh trú bão; đồng thời thu hút đầu tư các dự án chế biến thủy sản chất lượng cao gắn với vùng nguyên liệu đầm phá.

Một định hướng đáng chú ý khác là tổ chức lại sản xuất và chuyển đổi sinh kế theo nhóm hộ. Người dân sẽ từng bước chuyển từ khai thác tài nguyên đơn thuần sang các mô hình kết hợp nuôi trồng thủy sản, chế biến, du lịch sinh thái và dịch vụ. Qua đó, hình thành chuỗi giá trị, tạo việc làm tại chỗ, giảm áp lực khai thác lên hệ sinh thái đầm phá.

Ưu tiên đầu tư hạ tầng, tăng cường kết nối

Để hiện thực hóa các định hướng phát triển, TP Huế sẽ huy động nguồn lực từ ngân sách nhà nước, vốn ODA, đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) và khu vực tư nhân để phát triển kết cấu hạ tầng kỹ thuật trọng điểm. Trong đó, mạng lưới giao thông được xác định là một trong những khâu quan trọng nhằm thúc đẩy liên kết nội vùng.

Thành phố tập trung đầu tư các cầu qua đầm phá, kết nối thuận tiện đến những điểm du lịch sinh thái biển và đầm phá như Ô Lâu, Rú Chá, Đầm Chuồn, Tư Hiền, Gành Lăng. Cùng với đó là định hướng phát triển các tuyến đường xe đạp, đường bộ ven đầm phá, trục giao thông kết nối các bãi biển; xây dựng bến thuyền du lịch tại khu vực Cây Đa Đá Bạc, Lộc Bình, Rú Chá, Cồn Tộc, Ngư Mỹ Thạnh cùng hệ thống bãi đỗ xe, trạm dừng chân ngắm cảnh và chiếu sáng bằng năng lượng mặt trời.

Về thủy lợi và phòng, chống thiên tai, kế hoạch đề cập việc xây dựng mới kênh thoát lũ từ phía Tây ra đầm phá; sửa chữa, nâng cấp các tuyến đê trên hệ đầm phá Tam Giang - Cầu Hai; nạo vét, mở rộng, gia cố các sông, hói và kè chống sạt lở tại những khu vực nguy hiểm trên các sông Ô Lâu, Bồ, Hương, Truồi.

Các công trình hồ, đập như đập Thảo Long, đập Cửa Lác cũng được định hướng nâng cấp. Bên cạnh đó là đầu tư hệ thống thủy lợi vùng cát, cấp nước qua đầm phá, tưới tiêu thông minh và hạ tầng các vùng nuôi thủy sản cao triều, hạ triều, bảo đảm kiểm soát môi trường nước, xử lý nước thải và chủ động các giải pháp kỹ thuật.

Ngoài hạ tầng kỹ thuật, thành phố định hướng hình thành các thiết chế văn hóa - xã hội như bảo tàng văn hóa tổng hợp du lịch đầm phá, trung tâm huấn luyện và thi đấu thể thao biển, đầm phá. Việc rà soát quỹ đất, sắp xếp các cơ sở nhà đất, chuyển đổi công năng và chuẩn bị mặt bằng sạch cũng được đặt ra nhằm tạo điều kiện thu hút đầu tư.

Để bảo đảm phát triển lâu dài, kế hoạch đề ra các giải pháp nâng cao năng lực hoạt động của chi hội nghề cá, xác lập quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm đặc hữu vùng đầm phá; hỗ trợ chuyển đổi những nghề khai thác thủy sản ảnh hưởng đến nguồn lợi và môi trường.

Thành phố cũng nghiên cứu cơ chế khuyến khích người dân tham gia quản lý, chăm sóc, bảo vệ rừng ngập mặn kết hợp nuôi thủy sản sinh thái và phát triển du lịch. Cùng với đó, hệ thống quan trắc, kiểm soát nguồn thải và cơ sở dữ liệu số về tài nguyên, môi trường, không gian đầm phá, ven biển sẽ được xây dựng, phục vụ quản lý sản xuất và phòng tránh thiên tai.

Các nhiệm vụ về quốc phòng, an ninh, cứu hộ cứu nạn, phòng chống lụt bão cũng được lồng ghép trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội toàn vùng.

UBND TP Huế yêu cầu các sở, ban, ngành và địa phương thuộc phạm vi kế hoạch tập trung tổ chức triển khai, tăng cường kiểm tra, giám sát và đôn đốc thực hiện. Kết quả thực hiện được báo cáo định kỳ 6 tháng và hằng năm qua Sở Nông nghiệp và Môi trường để tổng hợp, báo cáo UBND thành phố.

Võ Thế Nghĩa