Iran bác bỏ yêu cầu của Mỹ, khẳng định “lằn ranh đỏ” trong đàm phán

Phát biểu bên lề một diễn đàn ngoại giao, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh khẳng định Tehran sẽ không chuyển giao bất kỳ lượng uranium đã làm giàu nào cho Mỹ, đồng thời nhấn mạnh đây không phải là nội dung có thể đưa ra đàm phán. Tuyên bố này được xem là phản ứng trực tiếp trước phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump về khả năng “thu gom” vật liệu hạt nhân của Iran.Theo ông Khatibzadeh, các yêu cầu từ phía Washington vẫn vượt quá “giới hạn chấp nhận được”, khiến tiến trình đối thoại chưa thể chuyển sang giai đoạn đàm phán trực tiếp. Thay vào đó, hai bên hiện duy trì trao đổi thông qua các kênh gián tiếp, trong khi Iran ưu tiên xây dựng một “thỏa thuận khung” trước khi tiến tới gặp mặt chính thức.

Lập trường cứng rắn của Tehran phản ánh những bất đồng sâu sắc liên quan đến chương trình hạt nhân, đặc biệt là vấn đề làm giàu uranium và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt. Iran tiếp tục chỉ trích các biện pháp trừng phạt đơn phương của Mỹ là “phi pháp” và mô tả đó như một hình thức “khủng bố kinh tế” nhằm gây áp lực lên người dân nước này.

Trong khi đó, phía Mỹ vẫn theo đuổi chiến lược “gây sức ép tối đa”, kết hợp giữa các biện pháp trừng phạt kinh tế, phong tỏa hàng hải và đe dọa quân sự nhằm buộc Iran nhượng bộ. Điều này khiến khoảng cách giữa hai bên ngày càng bị nới rộng, bất chấp một số tín hiệu tích cực ban đầu trong các cuộc tiếp xúc gần đây.

Eo biển Hormuz: Quân bài chiến lược và điểm nghẽn đàm phán

Căng thẳng không chỉ dừng lại ở bàn đàm phán mà còn lan rộng ra thực địa, đặc biệt tại Eo biển Hormuz – tuyến vận tải chiến lược trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ và khí hóa lỏng toàn cầu.Iran đã nhiều lần thay đổi trạng thái đóng – mở của eo biển này trong thời gian ngắn, đồng thời áp đặt các điều kiện nghiêm ngặt đối với tàu thuyền qua lại. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cảnh báo mọi tàu vi phạm có thể trở thành mục tiêu tấn công, trong khi một số tàu thương mại đã bị nổ súng hoặc buộc phải quay đầu để đảm bảo an toàn.

Việc kiểm soát Hormuz được xem là “lá bài mặc cả” quan trọng của Tehran trong đàm phán với Washington. Dù không cần đóng cửa hoàn toàn, chỉ cần tạo ra rủi ro gián đoạn cũng đủ để tác động mạnh đến thị trường năng lượng toàn cầu, từ đó gia tăng sức ép lên các đối thủ.

Ở chiều ngược lại, Mỹ không chỉ duy trì phong tỏa các cảng của Iran mà còn chuẩn bị mở rộng chiến dịch kiểm soát tàu thuyền trên phạm vi toàn cầu. Các kế hoạch này bao gồm việc kiểm tra, thậm chí tịch thu các tàu bị nghi ngờ hỗ trợ hoạt động xuất khẩu dầu của Iran.Diễn biến này khiến tình hình tại Hormuz trở nên khó lường, khi cả hai bên đều sử dụng sức mạnh hàng hải như một công cụ chiến lược song song với ngoại giao.

Nguy cơ leo thang xung đột và tác động toàn cầu

Dù cả Iran và Mỹ đều tuyên bố đạt được một số tiến triển trong đàm phán, giới chức Tehran thừa nhận hai bên vẫn “còn rất xa” một thỏa thuận cuối cùng. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cho rằng nhiều vấn đề cốt lõi vẫn chưa được giải quyết, đặc biệt là các điều khoản liên quan đến chương trình hạt nhân và dỡ bỏ trừng phạt.

Trong bối cảnh đó, các thỏa thuận ngừng bắn tạm thời có nguy cơ đổ vỡ khi không có dấu hiệu được gia hạn. Cả hai bên đều duy trì trạng thái sẵn sàng quân sự, làm dấy lên lo ngại về khả năng tái bùng phát giao tranh quy mô lớn.

Tình hình khu vực càng thêm phức tạp khi liên quan đến các điểm nóng khác như Lebanon, nơi xung đột giữa Israel và lực lượng Hezbollah vẫn chưa được kiểm soát hoàn toàn. Iran khẳng định các hành động của mình mang tính phòng vệ và kêu gọi mở rộng lệnh ngừng bắn sang khu vực này, trong khi Mỹ và Israel có cách tiếp cận khác.

Đáng chú ý, những diễn biến tại Hormuz đang tác động trực tiếp đến hoạt động vận tải biển quốc tế. Nhiều tàu chở dầu và khí tự nhiên hóa lỏng đã buộc phải thay đổi lộ trình, làm gia tăng chi phí vận chuyển và đẩy giá năng lượng toàn cầu vào trạng thái biến động.

Các chuyên gia nhận định, việc sử dụng “chiến thuật chi phí thấp nhưng tác động cao” như tàu cao tốc, máy bay không người lái hay rải mìn có thể giúp Iran duy trì áp lực mà không cần đối đầu trực diện. Điều này khiến nguy cơ xung đột trở nên khó kiểm soát hơn, khi chỉ một sự cố nhỏ cũng có thể kích hoạt phản ứng dây chuyền.

Trong bối cảnh thời hạn ngừng bắn đang đến gần, triển vọng đạt được một thỏa thuận toàn diện vẫn còn bỏ ngỏ. Nếu các bên không tìm được tiếng nói chung, Trung Đông có thể đối mặt với một vòng xoáy căng thẳng mới, kéo theo hệ lụy sâu rộng đối với an ninh năng lượng và kinh tế toàn cầu.

AN BÌNH