Như đã nói ở kỳ trước, tại cuộc họp ngày 1-2-2026, nhiều nhà đầu tư chất vấn Ban điều hành HTX Tasiho về nguồn gốc và tính pháp lý của men vi sinh dùng để cấy tạo trầm; nguyên nhân dẫn đến sự cố tại các vườn cây; báo cáo tài chính các khoản thu chi; việc khai thác, tiêu thụ sản phẩm; các khoản chi cho quản lý, tiếp khách, marketing cũng như trách nhiệm của Ban điều hành và đơn vị cung cấp men.

Tại cuộc họp, Ban điều hành HTX Tasiho cho rằng, dự án gặp khó khăn chủ yếu do yếu tố kỹ thuật trong quá trình cấy tạo trầm. Trước khi triển khai nhân rộng, HTX đã khảo sát thực tế và cấy thử nghiệm, nhưng sau một thời gian nhiều cây xuất hiện hiện tượng “lại da”, phần trầm bên trong bị hư mục nên chất lượng không đạt như kỳ vọng. Ban điều hành nhận định nguyên nhân có thể do chưa làm chủ hoàn toàn kỹ thuật cấy men kết hợp với điều kiện thời tiết mưa nhiều trong các năm 2024-2025.

Vấn đề tiếp theo, nhiều nhà đầu tư bày tỏ băn khoăn về cách quản lý nguồn vốn sau nhiều năm góp hàng chục tỷ đồng nhưng dự án chưa mang lại hiệu quả như cam kết. Các ý kiến tập trung vào việc HTX đã chi hơn 15 tỷ đồng mua men vi sinh nhưng không có hóa đơn, hợp đồng mua bán; báo cáo tài chính chưa được công khai đầy đủ; một số khoản chi cho quản lý, tiếp khách, mua sắm tài sản và việc tiêu thụ sản phẩm chưa được giải trình thỏa đáng. Nhiều nhà đầu tư đề nghị HTX thuê đơn vị kiểm toán độc lập, thành lập Ban kiểm soát và công khai toàn bộ hồ sơ, chứng từ để bảo đảm tính minh bạch.

Về vấn đề này, ông Nguyễn Duy Th. cho rằng, đây là dự án đầu tư nông nghiệp, cũng giống bất kỳ dự án đầu tư nào khác, muốn vận hành và duy trì, nghiên cứu phát triển thì cần đội ngũ nhân sự và cần phải trả lương, thưởng. Việc bị “lại da”, mục trầm là việc diễn ra bất ngờ và bất khả kháng đối với Ban điều hành. Ban điều hành cũng là nhà đầu tư, khi xảy ra sự cố, Ban điều hành cũng là người bị thiệt hại.

Bên cạnh đó, một trong những nội dung gây nhiều tranh luận là khoản chi mua men vi sinh. Theo Ban điều hành HTX, việc thanh toán được thực hiện bằng chuyển khoản, song không có hóa đơn giá trị gia tăng. Theo giải trình của HTX, người cung cấp men là Sư cô Nguyệt Liên, không có pháp nhân hoặc hộ kinh doanh nên không thể xuất hóa đơn; HTX chỉ lưu giữ chứng từ chuyển tiền và các tài liệu liên quan. Ngoài ra, trước đây cứ nghĩ men đó là độc quyền của đơn vị cung cấp men vi sinh cấy tạo trầm nên mua với giá cao gấp 10 lần so với men hiện tại.

Tuy nhiên, nhiều nhà đầu tư cho rằng, với khoản chi có giá trị rất lớn, việc thiếu hợp đồng và hóa đơn khiến họ khó kiểm chứng tính hợp pháp, tính minh bạch của giao dịch và đề nghị các cơ quan chức năng làm rõ.

Giám đốc HTX Tasiho muốn làm tiếp

Ngoài ra, nội dung được nhiều nhà đầu tư đặc biệt quan tâm là kết quả làm việc giữa HTX với Sư cô Nguyệt Liên (đơn vị cung cấp men vi sinh cấy tạo trầm). Theo Ban điều hành, sau quá trình trao đổi, phía Sư cô Nguyệt Liên đã đưa ra 3 phương án, gồm: Tiếp quản HTX với giá 20 tỷ đồng và thanh toán dần; mua lại toàn bộ số cây đã cấy men với giá 4 tỷ đồng; hoặc khai thác số cây đã cấy men để nấu tinh dầu, toàn bộ số tiền thu được sẽ dùng để thanh toán cho các nhà đầu tư. Trong đó, đa số nhà đầu tư nghiêng về phương án đầu tiên để tăng khả năng thu hồi vốn cho các nhà đầu tư.

Thế nhưng trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Duy Th. (Giám đốc HTX Tasiho) cho rằng, phương án trên không khả thi. Theo ông Th., hiện HTX đang tìm hướng để làm tiếp. “Một là trao lại vườn dó cho Sư cô Nguyệt Liên để có nguồn kinh phí đầu tư tiếp; hai là nói Sư cô Nguyệt Liên trả lại tiền men để mình mua men cấy tiếp vào. Còn phương án Sư cô mua lại với kinh phí 20 tỷ hiện tại không khả thi”, ông Th. nói. Cũng theo ông Th., sự cố hư hỏng là tai nạn ngoài ý muốn chứ không phải hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Ngoài những phương án trên, đại diện HTX cũng thông tin, hiện đơn vị đang đàm phán với đối tác nước ngoài để hợp tác đầu tư. “Tổng số cây dó bầu ban đầu của HTX là 4.907 cây, đã thực hiện cấy men sinh học tạo trầm được 858 cây. Hiện HTX đang thương thảo hợp đồng bán tinh dầu trầm với đối tác để phục vụ xuất khẩu. Ban điều hành cũng đang rất tích cực tìm đầu ra và liên kết với các đối tác để tìm thị trường, từ đó cấy lại men mới, vực dậy Hợp tác xã”, đại diện HTX Tasiho thông tin.

Từ những nội dung trên có thể thấy, vụ việc không chỉ đơn thuần là hợp tác làm ăn giữa HTX và các nhà đầu tư, mà còn đặt ra nhiều vấn đề cần được cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xác minh. Kết quả thanh tra, kiểm toán hoặc điều tra (nếu có) sẽ là cơ sở khách quan để làm rõ trách nhiệm của các bên, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư, đồng thời tránh những kết luận thiếu căn cứ khi vụ việc chưa được cơ quan chức năng kết luận.

TRẦN TÂN