Giảm đầu mối nhưng không xáo trộn nơi học

Tại xã Măng Đen, hiện có 11 trường học, gồm 4 trường mầm non, 3 trường tiểu học, 3 trường THCS và 1 trường tiểu học và THCS. Toàn xã có 11 điểm trường chính, 23 điểm trường lẻ, với 2.772 học sinh/125 lớp. Tổng số cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên toàn ngành là 263 người. Theo UBND xã Măng Đen, đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên hiện được phân bổ tương đối phù hợp với quy mô trường, lớp của từng đơn vị. Tuy nhiên, việc duy trì nhiều đầu mối trường học khiến đội ngũ cán bộ quản lý bị phân tán. Trong khi đó, tại một số đơn vị, giáo viên và nhân viên chưa được điều tiết linh hoạt giữa các trường, dẫn đến việc sử dụng nguồn lực chưa đạt hiệu quả như mong muốn.

UBND xã Măng Đen xây dựng phương án sắp xếp nhằm tinh gọn quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn lực và nâng cao chất lượng giáo dục. Theo dự thảo Đề án, Trường PTDTBT TH&THCS Đắk Tăng được giữ nguyên. Bốn trường mầm non gồm Mầm non Măng Đen, Mầm non thị trấn Măng Đen, Mầm non Măng Cành và Mầm non Đắk Tăng được tổ chức lại thành Trường Mầm non Măng Đen. Ở khối phổ thông, các trường tiểu học và THCS tại Đắk Long, Măng Cành và Măng Đen được sáp nhập, tổ chức thành các trường phổ thông nhiều cấp học. Điểm đáng chú ý là trước mắt việc sắp xếp chỉ thực hiện về mặt tổ chức bộ máy, còn các điểm trường, số lớp và số học sinh được giữ nguyên. Như vậy, việc giảm số lượng trường không đồng nghĩa với việc học sinh phải thay đổi nơi học. Các điểm trường tiếp tục duy trì tại vị trí hiện có, trong khi nguồn lực về đội ngũ, cơ sở vật chất và công tác quản lý được tổ chức lại theo hướng dùng chung, hiệu quả hơn.

Theo dự kiến, địa phương đồng thời giảm 9 phó hiệu trưởng và tăng 8 giáo viên. Bà Cao Thị Nguyệt, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Măng Đen, cho biết nhà trường đã làm công tác tư tưởng để cán bộ, giáo viên hiểu rõ phương án tổ chức lại. Hai trường tiểu học và THCS nằm trên cùng tuyến đường nên việc phối hợp, quản lý sau sáp nhập có những thuận lợi nhất định. Mặc dù sáp nhập nhưng các điểm trường thì ở đâu vẫn ở đó, không có thay đổi gì về đội ngũ giáo viên hay các lớp dạy. Cho nên cơ bản giáo viên rồi cán bộ quản lý cũng rất đồng thuận về phương án sáp nhập.

Bài toán nhân sự và mô hình trường sau sắp xếp

Tại xã Ba Tơ, việc tổ chức lại mạng lưới trường học cũng đang được khẩn trương thực hiện. Hiện xã có 9 trường. Trường PTDTNT THCS Ba Tơ là trường chuyên biệt nên được giữ nguyên. 8 trường còn lại được sắp xếp, trong đó 7 trường sáp nhập thành 3 trường và một trường giữ nguyên. Sau sắp xếp, xã Ba Tơ còn 5 trường. Với địa bàn này, vấn đề đặt ra không chỉ là sáp nhập các trường mà còn là tổ chức hoạt động như thế nào sau khi hợp nhất. Khoảng cách giữa các điểm trường xa nhất khoảng 7 km. Do đó, địa phương dự kiến giữ ổn định nơi học của học sinh, đồng thời tính toán phương án phối hợp khi trường tiểu học và THCS sử dụng chung cơ sở. Thời khóa biểu, phòng chức năng, phòng tin học và các hạng mục dùng chung cũng phải được bố trí lại để bảo đảm hoạt động dạy và học không bị ảnh hưởng.

Cùng với cơ sở vật chất, đội ngũ cán bộ quản lý là một trong những vấn đề khó khăn hơn trong quá trình sắp xếp. Sau năm học 2025-2026, xã Ba Tơ có 222 cán bộ, giáo viên, nhân viên; năm học mới được bổ sung thêm 8 biên chế giáo dục. Qua rà soát, bậc mầm non dự kiến dôi dư 2 cán bộ lãnh đạo, cấp THCS dôi dư 2 cán bộ lãnh đạo. Để bố trí lại, địa phương phải lấy nguyện vọng, xây dựng tiêu chí và tính toán phương án phù hợp. Một số trường hợp có thể được phân công làm công tác giáo dục tại Phòng Văn hóa - Xã hội xã hoặc trở lại giảng dạy nếu có nguyện vọng.

Theo phương án được UBND tỉnh Quảng Ngãi phê duyệt, toàn tỉnh giảm từ 887 xuống còn 478 cơ sở giáo dục công lập, giảm 409 cơ sở, tương đương 46,11%. Việc sắp xếp nhằm hình thành mạng lưới trường lớp có quy mô hợp lý, tổ chức theo mô hình trường một cấp học hoặc trường phổ thông nhiều cấp học, phù hợp điều kiện thực tế từng địa bàn. Tại vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, phương án phải tính đến khoảng cách, địa hình và khả năng đi học của học sinh. Những điểm trường lẻ không bảo đảm điều kiện tối thiểu có thể được giải thể để tổ chức trường nội trú, bán trú tại điểm trường chính; những nơi chưa đủ điều kiện sẽ tiếp tục được hoàn thiện cơ sở vật chất để thực hiện ở giai đoạn sau.

Quảng Ngãi xác định giảm số lượng trường không phải mục tiêu duy nhất. Việc sắp xếp phải căn cứ quy mô dân số, phân bố dân cư, nhu cầu học tập, cơ sở vật chất, đội ngũ và khả năng tiếp cận giáo dục, không để hoàn cảnh khó khăn trở thành rào cản khiến học sinh không được đến trường. Cùng với giảm đầu mối, tỉnh hướng tới tinh gọn nhân lực quản lý, tăng nguồn lực trực tiếp cho giảng dạy, cơ sở vật chất và thiết bị. Sau sắp xếp, các địa phương tiếp tục kiện toàn đội ngũ cán bộ quản lý; giáo viên cơ bản không phát sinh nhiều thay đổi, trong khi các vị trí nhân viên dùng chung như kế toán, văn thư, thủ quỹ được rà soát, bố trí lại. Sở Giáo dục và Đào tạo dự kiến trong 36 tháng tiếp tục sắp xếp các vị trí việc làm theo quy định. Ông Nguyễn Ngọc Thái, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Ngãi, cho biết sau khi hoàn thành việc sắp xếp, Sở dự kiến tổ chức thi tuyển giáo viên ở tất cả các bậc học vào khoảng tháng 10/2026. Các địa phương đang tiếp tục rà soát nhu cầu giáo viên để làm cơ sở triển khai tuyển dụng.

Hà Vy