(Cadn.com.vn) - Người mẹ chết bị làng từ chối tổ chức tang lễ và an táng chỉ vì con gái lo tang. Bẵng đi một thời gian, Hội đồng ANTT thôn họp bàn "loại" hộ gia đình người con gái ra khỏi làng, trong đó có lý do đã cố... lo việc hiếu cho mẹ! Chuyện khó tin này lại xảy ra ở Thượng Trạch (Triệu Sơn, H. Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị) được công nhận Làng Văn hóa cấp tỉnh.

Lệ làng hay "ma làng"?

Chị Trần Thị Hiền, làm nghề thợ may sống tại thôn Thượng Trạch, nước mắt giọt ngắn giọt dài khi được hỏi đến câu chuyện của người mẹ đã khuất: Ngày 7-1-2012, chị và bà Lan (trú cùng thôn) có mâu thuẫn. Chị Hiền tát bà Lan 1 cái. Chuyện dừng lại đó. Ngày hôm sau, bà Lan cùng một số người ra chợ Cạn (Thượng Trạch) là nơi chị Hiền đang hành nghề để đánh. Vụ việc này đã được CAX Triệu Sơn lập biên bản và chuyển giao CAH điều tra. Chị Hiền bị đánh dẫn đến choáng váng, nôn ói do bị chấn thương não nên ra TP Đông Hà chụp cắt lớp não và xoang và sau đó về điều trị tại bệnh viện khu vực Triệu Hải. CA điều tra đã xác định chị Hiền là bị hại trong vụ việc trên, bị tổn thương sức khỏe 4%. Nằm viện được 3 ngày thì bà mẹ chị là bà Trần Thị Thỏn (74 tuổi) lâm bệnh hiểm nghèo qua đời tại nhà chị. Chị Hiền xuất viện về nhà lo việc hiếu cho mẹ.

Bà Thỏn lấy chồng là ông Trần Hữu Tiệc, người cùng thôn Thượng Trạch và có người con duy nhất là chị Hiền. Cuộc sống vợ chồng không thuận, nên bà Thỏn ra ở với vợ chồng con gái đã được 5 năm. Theo lệ của làng, khi có người chết thì phải báo tin cho thôn trưởng và tộc trưởng (nếu có) để làng lo việc. Theo chị Hiền, do lúc lâm chung, mẹ chị Hiền có ước nguyện được chôn cất trong phần đất gia đình chồng nhưng ông Tiệc không đồng ý nên phận con phải lo cho mẹ, chị quyết định tổ chức tang lễ ngay tại nhà mình và chọn một vùng đất khác để an táng mẹ. Sau khi mẹ mất, chồng chị Hiền là anh Chiến cùng người bà con đã đến báo tin cho trưởng tộc phía chồng bà Thỏn và thôn trưởng Trần Công Mới. Ban đầu, chỉ gặp trưởng tộc còn trưởng thôn có việc đi vắng. Anh Chiến điện thoại trước và đến 16 giờ cùng ngày mang lễ là cau rượu đến báo cáo thôn việc bà Thỏn mất. Tối hôm đó, thôn họp và ra quyết định cuối cùng là: làng không lo đám cho bà Thỏn, gia đình chị Hiền phải tự lo vì lý do gia đình chị Hiền đi ngược lại lệ làng. Một đám tang không trống, không chiêng, người làng lèo tèo mấy người dám vượt "lệ làng" đến viếng. Ngày khiêng quan tài bà Thỏn về nơi an nghỉ cuối cùng cũng chủ yếu là bạn bè của vợ chồng anh Chiến từ xa lặn lội về... Thảm cảnh thê lương ấy đã khiến phận làm con như chị Hiền và bất kỳ ai có lương tâm cũng thấy chua xót, buồn tủi.

Chị  Trần Thị Hiền

Lại nói đến vụ xâu ẩu giữa chị Hiền và bà Lan. Sau khi chị Hiền gửi đơn khởi kiện dân sự bà Lan bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm hại, ngày 17-7- 2012, TAND H. Triệu Phong đã tuyên bà Lan bồi thường tổng cộng hơn 5 triệu đồng cho chị Hiền. Bà Lan kháng cáo bác toàn bộ bản án ra tòa án tỉnh. Chị Hiền cũng kháng cáo tăng một số khoản bồi thường. Sau hai lần tổ chức xét xử và triệu tập hợp lệ nhưng bà Lan vắng mặt không lý do, ngày 25-9, TAND tỉnh Quảng Trị đã đình chỉ đối với kháng cáo của bà Lan và xét xử phần kháng cáo của chị Hiền. Tòa Phúc thẩm cho rằng cấp sơ thẩm đã xử đúng, bác kháng cáo và tuyên y án.

Sau vụ xét xử sơ thẩm, trung tuần tháng 8-2012, thôn Thượng Trạch mời chị Hiền đến họp, gọi là Hội đồng ANTT thôn do ông Trần Công Mới, trưởng thôn làm chủ tọa, bí thư chi bộ Đảng thôn Trần Văn Ánh cũng tham gia vào hội đồng này buộc chị Hiền xin lỗi làng vì đã làm ngược lại thuần phong mỹ tục của làng trong tổ chức tang lễ của mẹ ruột. "Hội đồng" cũng "tuyên" chị Hiền có dấu hiệu vi phạm pháp luật (đánh bà Lan, trong khi CQĐT và tòa án đã xác định chị Hiền là bị hại), gây rối trật tự nhiều lần, quan hệ cộng đồng không được lành mạnh... Chị Hiền đã bỏ về giữa chừng vì thấy quá vô lý. Cuối phiên họp, "Hội đồng" thôn đã "phán quyết": không thừa nhận chị Hiền là con em trong họ làng, không được sinh hoạt, không tiếp nhận hộ khẩu của gia đình chị Hiền (bao gồm cả chồng và 3 đứa con), giao lại cho UBND xã và CAX quản lý!

Trước "phán xử" trên, gia đình chị Hiền hoang mang cực độ vì bị cô lập. Chị bắt đầu kêu cứu.

Trưởng thôn Trần Công Mới trả lời sự việc.

Sự chậm trễ khó hiểu

Làm việc với phóng viên, trưởng thôn Thượng Trạch Trần Công Mới giải thích lý do gia đình chị Hiền đi ngược lại lệ làng trong tổ chức tang lễ cho mẹ ruột. Theo lệ làng, bà Thỏn là vợ ông Tiệc, khi ông Tiệc còn thì chỉ có ông Tiệc báo tin chết thì mới đúng lệ chứ vợ chồng chị Hiền báo tin là sai (!). Việc vợ chồng chị Hiền "giành" lo tang lễ cho mẹ là... không hiếu thuận với cha, trái với thuần phong mỹ tục, đồng thời báo tin chậm (trong thực tế, chồng bà Thỏn không hề đứng ra báo tin cho làng và cũng không dự đám tang vợ). Việc thôn Thượng Trạch gửi biên bản cuộc họp "loại" hộ gia đình chị Hiền ra khỏi làng lên UBND xã, theo ông Mới là 2 ngày sau cuộc họp, tức là 16-8 và cho đó là việc làm kịp thời, rất đúng (?).

Tiếp phóng viên ông Phan Vọng, Chủ tịch UBND xã Triệu Sơn cho hay: chính quyền đã nhận biên bản trên hơn 1 tháng qua vẫn chưa có hướng xử lý nào, chỉ mới chỉ đạo CAX nắm tình hình. Vô hình chung, sự im lặng này khiến thôn và nhiều người nhầm tưởng là xã ủng hộ quyết định của thôn. Khi được hỏi hướng xử lý, ông Vọng cho biết sẽ chỉ đạo thôn không làm trái pháp luật. Ông nhấn mạnh thêm: "lệ làng cũng phải theo luật pháp".

Chúng tôi mang tin này đến với gia đình chị Hiền, hộ phụ nữ làm kinh tế giỏi này đã khóc vì mừng: "Gia đình tôi chỉ mong tìm lại được công bằng".

Hiện phóng viên tiếp tục làm việc với nhiều ngành liên quan về vụ việc trên để góp một phần lấy lại công bằng cho chị Trần Thị Hiền.

Bài, ảnh: Bảo Hà