(Cadn.com.vn) - Mặc cho máy bay địch xả rốc-két xuống như mưa, anh vẫn dũng cảm ôm khẩu K44 luồn lách giữa các luồng đạn để bắt sống bằng được tên giặc lái bị rơi ra khỏi máy bay... Anh là Trần Thái Quát, sinh năm 1940, quê xã Xuân Viên, H. Nghi Xuân, Hà Tĩnh - người đầu tiên bắt sống viên phi công lái chiếc B52 bỏ bom đánh phá vùng đất Nghệ Tĩnh vào tháng 8-1965.

Theo lời giới thiệu cựu đại tá Cao Xuân Đại – hiện đang sống tại TP Đà Nẵng - người từng chứng kiến ông Quát bắt sống tên giặc lái phi công ngày ấy, một ngày đầu tháng 7 chúng tôi tìm về thôn 6, xã Xuân Viên, H. Nghi Xuân, Hà Tĩnh để được nghe ông Quát kể lại chiến công bắt giặc lái Mỹ năm xưa. Ngôi nhà cấp 4 đơn sơ của ông ở giữa làng quê yên bình. Trước mắt tôi lúc này là một người đàn ông dáng gầy nhỏ, tóc đã bạc nhưng vẫn giữ vẻ nhanh nhẹn, phúc hậu.

Biết chúng tôi muốn được ông kể cho nghe câu chuyện bắt sống giặc lái năm xưa, ông vui vẻ kể: Năm 1960, khi vừa tròn 20 tuổi ông  được điều vào đơn vị C2, Bộ đội Biên phòng Nghệ Tĩnh làm nhiệm vụ chiến đấu, bảo vệ vùng đất Nghệ Tĩnh. Năm 1964, vì điều kiện ở quê có mẹ già đau yếu không ai chăm sóc nên ông được phục viên về quê sinh sống. Khi về quê, ông Quát được giao chức vụ phó bí thư đoàn xã kiêm xã đội phó Xuân Viên (Nghi Xuân) để chỉ đạo bà con nhân dân vừa sản xuất, vừa đánh giặc. Năm 1965, Đế quốc Mỹ tăng cường đánh phá miền Bắc. Lúc này khu vực cầu Bến Thủy là trọng điểm đánh phá ác liệt của không lực Hoa Kỳ nhằm băm nát tuyến đường huyết mạch, ngăn chặn quân ta chi viện cho chiến trường miền Nam. Mỗi ngày có hàng chục máy bay phản lực thi nhau trút bom xuống vùng đất này.

Ông Quát giới thiệu Bằng khen và tấm ảnh của Diuyn.

Trưa 15-8-1965, khi anh em đang tổ chức cuộc họp khẩn cấp bàn kế hoạch sơ tán dân thì phía biển ĐÔNG có hàng chục chiếc máy bay phản lực của địch lao lên vùng cầu Bến Thủy bỏ bom oanh tạc dữ dội. Pháo cao xạ của ta bắn trả quyết liệt, một chiếc máy bay bị trúng đạn phụt lửa bốc cháy, tên phi công bật dù nhảy xuống hướng đồng Cồn Lều, thuộc xã Xuân Viên (Nghi Xuân). Khi ấy, ông Quát đang ở trên cao điểm thấy vậy liền gửi tập tài liệu cho một người trú cùng hầm rồi cầm khẩu K44 chạy băng cánh đồng thẳng về hướng chiếc dù của tên giặc đang hạ dần xuống đất. Khi ông chạy cắt cánh đồng chừng được một cây số thì bất ngờ trên bầu trời xuất hiện khoảng 15 chiếc máy bay phản lực, trực thăng bay rất thấp, chúng chao lượn quanh chiếc máy bay bị cháy.

Mặc máy bay, ông Quát vẫn chạy về phía chiếc dù đang tiếp đất, “lúc này máy bay địch phát hiện ra tui, chúng liên tiếp nã rốc-két. Chúng bắn như vãi đạn, tui nằm rạp xuống đất thì phát hiện viên đạn chúng vừa bắn xuống cách chân tui 3m phía trước nhưng không  nổ.

Tui bò đến mới biết chúng bắn đạn giả, vậy nên tôi tiếp tục cầm súng vừa bò, vừa chạy lao về phía chiếc dù màu đỏ phía trước”. Khi ông cách chiếc dù rơi chừng 200m thì hàng chục chiếc máy bay vẫn chao lượn và nã đạn thật nhằm vào ông nhưng vẫn không trúng. Ông cố luồn lách để tránh đạn. Phía bên kia cầu Bến Thủy, pháo cao xạ của ta liên tiếp đánh trả quyết liệt buộc máy bay địch bay cao lên rồi tản dần, tạo điều kiện cho  ông tiếp tục vác súng bò về phía trước nơi chiếc dù rơi. “Khi tiếp cận chiếc dù nhưng không thấy tên giặc lái đâu, tui mở rộng bán kính tìm nhưng vẫn không thấy. Một lúc sau mới thấy một lối trượt trên ruộng lúa ra hướng lùm cây cách chỗ chiếc dù khoảng 100m”.

Cầm súng trong tư thế sẵn sàng, ông tiến lại lùm cây vừa hô to gọi tên giặc lái đầu hàng nhưng vẫn không thấy động tĩnh. Ông tiếp tục tiến gần và kéo cò bắn hai bên lùm cây hai phát. Lúc ấy, tên giặc lái đầu trần, mặt mũi lấm bùn nhoe nhoét vội giơ hai tay lên đầu đứng dậy ra hiệu xin đừng bắn. Ông Quát vẫn lăm lăm khẩu súng vào tên giặc lái rồi ra hiệu cho hắn bước ra khỏi lùm cây. Ông rút chiếc thắt lưng trên người mình rồi ra hiệu cho hắn đưa tay về sau trói lại. Lúc này phía trên trời vẫn còn một vài chiếc máy bay chao lượn, ông ra hiệu cho hắn tắt bộ đàm rồi ngồi nấp xuống mép ruộng. Mãi sau, khi máy bay địch bay đi, lực lượng dân quân và người dân từ trong làng ùa ra. Lực lượng dân quân đến, ông giao tên giặc cho họ rồi ra về. Lúc ấy là 5 giờ chiều. 

Với chiến công bắt sống trung tá phi công Mỹ tên Diuyn Rive, ông Quát vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam, được Tỉnh đội Nghệ Tĩnh tặng bằng khen và Nhà nước tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Nhì. Tấm gương dũng cảm mưu trí của ông Quát được người dân, các đơn vị bộ đội, dân quân từ Bắc đến Nam học tập. Những ngày đó ông Quát luôn được đi báo cáo thành tích cho các đơn vị bộ đội, dân quân đóng quân trên địa bàn. Một năm sau ông được cử đi học lớp nghiệp vụ công an, năm 1972 ông được điều vào Nam chiến đấu. Năm 1976 ông trở về công tác tại Công an tỉnh Nghệ Tĩnh. Hiện chiếc thắt lưng của ông dùng để trói tên giặc đang được trưng bày tại Bảo tàng Quân khu 4. Năm 1991, hoàn thành nhiệm vụ, ông nghỉ hưu ở chế độ thương tật 3/4 với bậc hàm thiếu tá, về quê sinh sống tại xã Xuân Viên.

Chiến công “anh nông dân dũng cảm bắt sống tên giặc lái Mỹ” ngày ấy hẳn bây giờ ít ai nhớ đến nữa. Nhưng với ông và bạn bè một thời cùng chiến đấu thì đó là kỷ niệm oai hùng và mãi mãi đi bên cạnh cuộc đời. Giờ đây ở cái tuổi gần 70 nhưng mỗi khi con cháu tụ tập về ông vẫn tự hào kể câu chuyện bắt giặc lái Mỹ để ghi nhớ một thời anh dũng của cha ông. Ông vẫn bật cười khi nhớ lại lời “thank you” ríu rít của Diuyn khi ông bắt giúp con đỉa cắn Diuyn ngày ấy. Ông hy vọng một ngày nào đó mình sẽ gặp lại được người Mỹ bị ông bắt năm xưa...

Văn Tuân