Thơ Nguyễn Ngọc Hạnh dung dị, đa tầng, giàu thi ảnh, mỗi câu thơ đều ký thác gửi gắm, chạm đến trái tim người đọc. Nhiều người cho rằng, Nguyễn Ngọc Hạnh đã thể hiện nhuần nhuyễn giữa nội tâm sâu lắng lãng mạn với những câu chữ mang tính triết lý, chiêm nghiệm, tạo nên phong cách riêng vừa trữ tình, vừa trí tuệ trong thơ của ông. Có lẽ chính điều ấy đã khiến tôi thêm hứng thú, tự nguyện làm người "nhặt mưa" trong cơn mưa chiều mà Nguyễn Ngọc Hạnh đã "phơi" ra giữa cuộc đời này: Ước gì cầm tay hoàng hôn/ Bóng đời lặn dần xuống núi/ Đêm chảy tràn ra góc bể/ Tôi trôi về phía thượng nguồn (Hoàng hôn). Đó là những hạt mưa lóng lánh nhân tình, long lanh triết nghiệm. Còn đây, một không gian chứa đầy hồn vía làng quê, nơi đã gieo mầm bao ký ức của người mẹ quê tần tảo: Ai bày ra buổi chợ quê/ Mà nghe đậm đà hương tết/ Nắng phơi đầy con ngõ hẹp/ Hoa cau rụng trắng đường về… Tứ thơ được đẩy dần lên, đạt đến chiều sâu nhân sinh sâu nặng, với những đối sánh ẩn dụ, về sự hy sinh, nhẫn nại của người mẹ, một đời gánh gồng dâu bể: Ai bày ra giữa chợ quê/ Cây đòn gánh cong đời mẹ/ Chiếc nón cong vành dâu bể/ Cho đời con được thẳng ngay (Chợ quê).

Trong bài thơ "Chỗ mẹ nằm", nhà thơ rất tinh tế khi chọn "em" để đối thoại, để chuyển tải những hình ảnh quen thuộc về người mẹ của mình: Gửi lại em chỗ ướt mẹ nằm/ Gửi ngọn gió lùa kẽ phên đêm trở dạ, cả "một manh chiếu vá" trong đêm sinh nở, đều là nguồn cảm xúc đặc biệt của nhà thơ mang đến cho người đọc. Người Việt mình mấy ai xa lạ với hình ảnh "chỗ ướt mẹ nằm, bên ráo con lăn" đã từng đi vào ca dao, tục ngữ. Nhưng khi hình ảnh ấy lấp lánh trong thơ Nguyễn Ngọc Hạnh khiến độc giả nghẹn ngào trước biểu cảm và thi ảnh về đức hy sinh của mẹ: Gửi lại em, anh của bây giờ/ Còn hơi ấm chiếu chăn ngày ấy", hình ảnh đứa con - nhà thơ bây giờ là tác phẩm đỏ hỏn năm xưa của mẹ, đã từng chịu ơn sinh thành, dưỡng dục, cho dù lớn khôn, bạc tóc rồi vẫn còn mang theo hơi ấm "chiếu chăn ngày ấy", chứa chan tình yêu thương không bao giờ vơi cạn. Và cũng từ đây, nhà thơ đưa ta chạm tới những vỉa tầng sâu nặng của cảm xúc: Nơi mẹ nằm yêu thương đến vậy/ Nên suốt đời chỗ ướt vẫn chưa khô. Một hình ảnh vừa hiện thực vừa thiêng liêng, xúc động. "Chỗ ướt" trên manh chiếu vá ngày nào, được đẩy lên, thành chỗ xót xa nhất trong ký ức, là chỗ yêu thương nhất trong tim đứa con - nhà thơ, suốt một đời không thể hong khô. Từ đối thoại, gửi gắm tới "em" mối luân sinh trong quá khứ, Nguyễn Ngọc Hạnh đưa người đọc trở về với thực tại, hóa thân thành mây gió: Mẹ nằm đây giữa núi non cao. Nơi đó, mẹ thanh thản vĩnh hằng, khi rừng đã khép một đời giông tố… Hai câu thơ cuối, ta dễ dàng hình dung, bài thơ như một bản nhạc trầm, buồn, trong sáng đến thắt lòng: Chiều tháng ba trời đầy gió bão. "Tháng ba" và "gió bão" có thể là nghịch lý của nhau trong tự nhiên nhưng với cái ngày mẹ rời xa trần thế, là ngày đầy gió bão nhất đối với con.

Khác với những bài thơ về mẹ, gần gũi và phong phú ngôn từ, giàu cảm xúc, khi viết về cha, Nguyễn Ngọc Hạnh thường cẩn trọng hơn, bởi cái vĩ đại trong tình cha thường lắng sâu, ít bộc lộ hơn tình mẹ: Khi con nói ra điều này với cha/ Thì mọi thứ trên đời con sắp hết. Đến lúc xế chiều, nhà thơ mới nhận ra sự muộn màng và tự an ủi lấy mình: Dẫu đã muộn vẫn còn kịp lúc/ Lỗi lầm này đâu chỉ riêng con… Chậm còn hơn không: Mấy chục năm rồi người đi xa/ Tóc con bạc như tóc cha ngày ấy/ Mới nhận ra một điều bình dị/ Có mấy ai trọn đạo sinh thành? Cũng từ sau những dày vò, ân hận ấy, khiến nhà thơ càng đau xót, giật mình bật ra câu thơ hay đầy nước mắt: Giọt lệ cứ lặng thầm rơi xuống/ Tóc bạc rồi, cha ơi quá muộn/ Con giật mình nước mắt lại trào lên (Cha). Thêm những hạt mưa đối sánh đầy thi vị, "giọt lệ" thì "rơi xuống" và giọt "nước mắt lại trào lên"? Câu thơ như một "mật mã" đang cần lời giải này: Tóc bạc rồi, cha ơi quá muộn… Sự tiếc nuối, ân hận vì chữ hiếu lững lờ trôi mong manh/ con vừa chạm đã tan rồi không kịp, khiến giọt nước mắt nghẹn ứ nơi huyết quản lại trào lên. "Cha" là thi phẩm đẫm mưa của Nguyễn Ngọc Hạnh, khiến ta có thể nhặt hoài, nhặt mãi từng câu chữ trong bài thơ này.

Nhà văn nổi tiếng của Trung Quốc - Lâm Ngữ Đường từng nói: "Văn chương bất hủ cổ kim đều viết bằng huyết lệ". Phải chăng, để có những áng thơ chạm đến trái tim độc giả, trước hết, Nguyễn Ngọc Hạnh phải dồn nén cảm xúc đi qua trái tim mình, từng con chữ trong thơ ông như đi qua máu và nước mắt, mang đến bức thông điệp làm rung động tâm hồn bạn đọc. Ông là một nhà thơ lặng lẽ "phơi mưa", phơi cả những buồn vui đời thường giữa cõi đời này. Chưa đi qua hết đò ngang/ Làm sao hiểu đời sông dọc, Nguyễn Ngọc Hạnh tự biết lấy mình, biết lấy thơ mình. Riêng tôi đã bắt gặp không ít những cách nói mới lạ, cách tân ngay chính câu thơ mang âm điệu truyền thống của nhà thơ, khiến cho thơ Nguyễn Ngọc Hạnh không bị sáo mòn như số đông các nhà thơ cùng thời. Thơ của ông trong sáng, chân thành, giàu suy tư và cảm xúc. Chính vì sống hết lòng với thơ, với cái làng quê thân thuộc và ngay chính bao tình yêu thương trong thế giới bé nhỏ của gia đình đã giúp Nguyễn Ngọc Hạnh viết được những câu thơ gan ruột, dễ thuộc, dễ nhớ nằm lòng. Mỗi người tự tìm cho mình một hướng đi, cho dù cách tân hay truyền thống, nhưng điều trước tiên phải làm ra cho được những câu thơ, bài thơ hay, giàu cảm xúc đi vào lòng người, vượt qua thử thách khắc nghiệt của thời gian.

Nguyễn Tiến Nên