(Cadn.com.vn) - Mùa mưa lũ về là mùa sinh sôi của các loài  tôm, cá và cũng là mùa “đội quân xung điện” hoạt động rầm rộ nhất. Không mấy người đi kích điện biết, chính họ đang hủy hoại môi trường sống của mình.

Đánh bắt kiểu hủy hoại

Hiện nay, chỉ cần bỏ ra vài trăm ngàn đồng là có thể sở hữu một bộ xung điện. Việc đánh bắt bằng phương thức mang tính hủy hoại này đã và đang làm suy kiệt nguồn lợi thủy sản ở các vùng nông thôn. Theo những người chuyên đi bắt cá, lươn bằng xung điện, loại dụng cụ này khá hiệu quả. Chỉ cần mang bình điện trên vai hay lắp đặt trên ghe, dòng điện từ bình ắc-quy được chuyền qua biến thế, sau đó trở thành điện xoay chiều. Dòng điện này được đấu nối vào dây dẫn và kẹp vào hai cây tre dài 2-4m để chích xuống chân ruộng, đáy sông rà bắt tôm cá. Chính vì tính năng cơ động mà ngày càng có nhiều người sử dụng loại dụng cụ này để thay thế các loại ngư cụ truyền thống.

“Cứ chọc gậy xuống nước, tất cả cá tôm từ lớn đến bé đều bị điện giật cứng đờ. Ngay cả người đi kích, nếu sảy chân, trượt tay cũng dễ dàng bị giật chết tại chỗ” - vác chiếc bình ắc-quy sau lưng, anh Lê Văn N. (xã Đại Tân, H. Đại Lộc, Quảng Nam) vừa cười vừa nói về công dụng của bộ xung điện. Sau một hồi lòng vòng qua mấy cánh đồng ở khu vực Khe Cát (xã Đại Chánh) nhưng chỉ kiếm được hơn chục con cá nhỏ xíu, anh buồn bã: “Tui là một trong những người sớm sắm bộ xung điện, trước đây, cứ ra sông, đồng ruộng là cá tôm đầy giỏ, ăn không hết, vợ còn phải mang ra chợ bán, chứ không như bây giờ, một cánh đồng có vài chục người đi kích nên cá tôm còn đâu nữa mà rà”. Theo anh N., thấy kích điện làm ăn được, mấy năm gần đây, người dân các xã lân cận như Đại Minh, Đại Thạnh... cũng đua nhau mua sắm, tranh thủ lúc rảnh rỗi, nông nhàn, họ vác kích ra ruộng săn cá, lươn. Với sức tàn phá như vậy, nguồn lợi thủy sản ở lòng hồ Khe Tân hiện cũng cạn kiệt thấy rõ.

"Chích" bắt cá trên cánh đồng lúa vừa thu hoạch.

Ông Bảy Xê (xã Đại Thạnh) cho biết: “Trước đây, cứ dùng lưới và dùng câu thả xung quanh lòng hồ, mỗi ngày có thể kiếm được hơn 5kg cá, đủ để nuôi sống cả gia đình nhưng nay thì rất khó. Có hôm đi thả lưới mà phải về không nên nhiều người chuyển sang dùng kích điện. Biết là dùng kích điện sẽ tận diệt loài tôm cá nhưng vì miếng cơm, manh áo nên không có cách nào khác. Họ bất chấp những cái chết đau lòng xảy ra trước đó do việc sử dụng điện bất cẩn”. Cũng theo ông, lòng hồ Khe Tân mênh mông không ai quản lý xuể, hằng ngày, hàng chục ghe thuyền vào núi vừa đốt than, chặt củi, vừa châm điện, đánh thuốc nổ bắt cá nhưng không có lực lượng chức năng nào vào tận trong đó kiểm tra, ngăn chặn... Mặc dù đã được cảnh báo nhưng việc quản lý vấn đề này còn bỏ ngỏ, bởi vì lực lượng bảo vệ nguồn lợi thủy sản ở cơ sở quá mỏng và chưa có sự vào cuộc một cách tích cực, quyết liệt của chính quyền địa phương; mặt khác cũng chưa có một chế tài đủ mạnh để xử phạt, nghiêm cấm.

Các đối tượng châm cá luồn lách đường rừng tránh bị phát hiện.

Đâu có cá là có dân... “rà điện”

Trên địa bàn Hòa Vang (Đà Nẵng), dạo qua những cánh đồng lúa vừa thu hoạch hoặc dọc các kênh mương, chúng tôi cũng dễ dàng bắt gặp cảnh đánh bắt cá “hiện đại” như vậy. Anh Nguyễn M. (La Bông, Hòa Tiến) giải thích: “Bây giờ đi đánh bắt cá mấy ai còn dùng lưới, câu kéo nữa, làm vậy rất mất thời gian mà sản lượng lại thấp, tốt nhất là dùng bộ xung điện vác vai vừa đơn giản, vừa hiệu quả hơn nhiều”. Trời sẩm tối, anh M. bắt tay chuẩn bị “đồ nghề” lên đường. Cẩn thận đấu nối những đầu dây từ bộ kích vào hai chiếc cần tự chế, anh M. giải thích thêm: “Cần thường dài từ 1,5-2m tùy vào chiều cao từng người, nhưng khoảng cách này vẫn chưa an toàn lắm, nếu sơ sẩy sẽ bị điện giật”. Trong màn đêm, chúng tôi men theo bờ kênh, hì hụp lội xuống các cánh đồng sũng nước về hướng Yến Nê. Cũng có nhiều ánh đèn khác lập lòe trên diện rộng...

Là người có kinh nghiệm nên theo anh M., nơi có thể đánh được là những cánh đồng trũng, ven sông, hồ hoặc các vùng có kênh mương thông ra sông. Đánh kích khá đơn giản, chỉ cần thọc hai cây sào xuống nước là dòng điện từ nguồn phóng theo. Trúng luồng điện, cá tôm nhao loạn lên rồi ngắc ngoải lịm hẳn. Người kích chỉ việc dùng vợt hoặc dùng tay bắt. Đi dọc bờ kênh, tôi tiếp cận thêm anh H. (xã Đại Hiệp, H. Đại Lộc). Anh H. cho biết, ngoài việc đi phụ hồ, đêm đến anh cùng bạn bè thường chạy xe ra địa bàn giáp ranh “làm thêm”. Do chủ yếu châm lươn nên cặp sào trên tay anh rất dài phải hơn 2m, đầu gắn cây sắt nhọn luôn thọc sâu xuống chân ruộng. Gặp dòng điện mạnh, lươn ngắc ngoải trồi đầu. Giỏ lươn anh đánh được cũng khá bộn, nhiều con lươn chỉ mới to bằng ngón tay út. Gần hai giờ đi châm điện cùng anh M., đa số “sản phẩm” đánh được của anh chỉ là các loại cá bé, thỉnh thoảng mới được mấy con rô đồng to cỡ 2 ngón tay. Tuy nhiên, một thực tế dễ nhận thấy, ngoài những con cá, con lươn đánh được còn nhiều nguồn thủy sản khác đã bị hủy diệt bởi dòng điện 220V này. Sau mỗi đợt kích điện thì cánh đồng lại trở thành cánh đồng chết bởi sự tận diệt không thương tiếc của con người. Bất luận vì mục đích mưu sinh hay lợi nhuận, tình trạng đánh bắt bằng xung điện ồ ạt trong thời gian qua đã hủy hoại không nhỏ đến môi trường sinh thái.

Thực trạng dùng xung điện đã tồn tại nhiều năm qua, các lực lượng chức năng cũng đã nhiều lần vào cuộc nhưng hiệu quả không cao. Chỉ riêng từ đầu năm 2012 đến nay, lực lượng CA các xã trên địa bàn Hòa Vang đã phát hiện hơn 30 trường hợp sử dụng xung điện đánh bắt thủy sản, tịch thu bộ kích điện thì nhiều nhưng xử lý người vi phạm thì rất ít bởi các đối tượng khi bị phát hiện là “bỏ của chạy lấy người”. Anh Tán Văn Đặng – Trưởng CAX Hòa Phong cho biết: “UBND huyện đã chỉ đạo các xã và ngành chức năng tăng cường công tác TTKS tình trạng khai thác bằng xung điện đang làm suy giảm đáng kể nguồn lợi thủy sản nước ngọt”. Được biết, trong hai ngày 1, 3-9, lực lượng CA, Dân quân xã Hòa Phong bắt quả tang 2 trường hợp châm cá trái phép, thu giữ tiêu hủy 3 bộ kích điện...

Nên chăng, cần có sự chung tay của các cấp chính quyền, các ngành và nhân dân cùng tạo ra thế trận toàn dân tham gia quản lý và bảo vệ nguồn lợi thủy sản!

Bài, ảnh: An Dương