Ngày 9-11, Ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barrot cho biết Paris đã triệu Đại sứ Iran để phản đối vụ tấn công mạng nhằm vào các siêu thị trên lãnh thổ nước này hồi tháng 10. Phát biểu bên lề cuộc họp ngoại trưởng Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) tại Paris, ông Barrot mô tả đây là cuộc tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên nhằm mục đích phá hoại trên lãnh thổ Pháp, đồng thời nhấn mạnh vụ việc đe dọa nghiêm trọng lợi ích quốc gia và an ninh của người dân.

Ngoại trưởng Pháp cho biết nước này sẽ thúc đẩy các biện pháp trừng phạt ở cấp độ Liên minh châu Âu (EU) đối với những cá nhân liên quan, đồng thời cân nhắc các biện pháp đáp trả cần thiết và tương xứng nhằm ngăn chặn những vụ việc tương tự.

Theo điều tra ban đầu, vụ tấn công xảy ra trong đêm 11-10 và rạng sáng 12-10, ảnh hưởng đến hệ thống làm lạnh tại khoảng 700 trong tổng số 10.000 siêu thị ở Pháp. Tin tặc bị cáo buộc đã truy cập từ xa vào hệ thống điều khiển, khiến nhiệt độ tại các tủ lạnh và tủ đông tăng cao. Một số thiết bị ghi nhận mức nhiệt lên tới 50 độ C trong khoảng 6 giờ, khiến thực phẩm tươi sống và đông lạnh bị hư hỏng. Thậm chí, một số thiết bị làm lạnh còn bốc cháy.

Chuỗi siêu thị Intermarché cho biết thiệt hại trong một ngày lên tới hàng chục triệu euro. Ngoài các hệ thống bán lẻ lớn, một số cửa hàng độc lập cũng bị ảnh hưởng.

Văn phòng Công tố Paris đã mở cuộc điều tra với cáo buộc tội phạm mạng có tổ chức, có tình tiết tăng nặng là hành vi được thực hiện nhằm phục vụ lợi ích của một thế lực nước ngoài. Theo công tố viên Paris Laure Beccuau, các nhà điều tra phát hiện tin tặc sử dụng tiếng Ba Tư và những địa chỉ IP liên kết với các thiết bị đặt tại Iran.

Cơ quan An ninh mạng quốc gia Pháp (ANSSI) quy trách nhiệm vụ tấn công cho nhóm Shahid Kaveh, một đơn vị tác chiến mạng trực thuộc IRGC. Cuộc điều tra tập trung vào người đứng đầu đơn vị này, hai cấp phó cùng những cá nhân khác bị nghi có liên quan. Giới chức Pháp cũng đang tìm cách phát lệnh truy nã quốc tế đối với các đối tượng bị nhắm tới trong cuộc điều tra.

Iran chưa đưa ra bình luận về những cáo buộc trên.

Nguy cơ lan rộng tại châu Âu

Vụ việc tại Pháp diễn ra trong bối cảnh nhiều quốc gia châu Âu liên tiếp ghi nhận sự cố tương tự. Ngày 2-11, hệ thống làm lạnh tại các cửa hàng bán lẻ ở ít nhất 9 quốc gia, gồm Bỉ, Estonia, Phần Lan, Ireland, Italy, Luxembourg, Hà Lan, Bồ Đào Nha và Thụy Điển, bị gián đoạn. Ước tính hơn 100 cửa hàng tại các nước này gặp sự cố, khiến một số nơi phải tiêu hủy thực phẩm.

Bỉ là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng đáng kể. Khoảng 40 cửa hàng Delhaize, 15 cửa hàng Carrefour và 5 cửa hàng Spar do tập đoàn Colruyt vận hành theo hình thức nhượng quyền ghi nhận sự cố. Một cửa hàng IKEA tại thành phố Mons cũng bị ảnh hưởng. Các công tố viên liên bang Bỉ đã mở cuộc điều tra nhưng chưa có nhóm nào nhận trách nhiệm.

Tại Ireland, nhà bán buôn Musgrave ghi nhận sự cố tại 13 siêu thị SuperValu. Trong khi đó, chuỗi Coop của Thụy Điển cho biết hệ thống làm lạnh tại 7 trong tổng số 800 cửa hàng bị ảnh hưởng.

Sang ngày 3-11, Đức, Hy Lạp và Italy tiếp tục báo cáo những sự cố tương tự. Chính phủ Italy đã tổ chức cuộc họp khẩn với các cơ quan tình báo và Cơ quan An ninh mạng quốc gia, đồng thời ban hành khuyến nghị kỹ thuật nhằm giúp các nhà bán lẻ tăng cường bảo vệ hệ thống. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng xác nhận các vụ việc tại những quốc gia này có liên quan đến cuộc tấn công ở Pháp hoặc cùng do một nhóm thực hiện.

Theo Giáo sư Charles Cuvelliez, chuyên gia an ninh mạng thuộc Trường Bách khoa, Đại học Tự do Brussels (ULB), các thiết bị công nghiệp như hệ thống làm lạnh thường có vòng đời dài và ban đầu không được thiết kế để kết nối Internet. Khi doanh nghiệp triển khai bảo trì từ xa, những kết nối bổ sung có thể tạo ra lỗ hổng bảo mật, khiến thiết bị trở thành mục tiêu của tin tặc.

Giám đốc Trung tâm An ninh mạng Bỉ (CCB) Miguel De Bruycker nhận định việc xác định động cơ của các cuộc tấn công mạng luôn là thách thức đối với cơ quan chức năng. Ông cảnh báo những lĩnh vực thiết yếu khác như giao thông và viễn thông cũng có thể trở thành mục tiêu trong thời gian tới.

Đáng chú ý, Pháp còn ghi nhận một vụ tấn công mạng nhằm vào một số ngân hàng máu trong tuần trước. Tin tặc bị nghi tìm cách can thiệp vào hệ thống kiểm soát nhiệt độ bảo quản, nhưng vụ việc đã được ngăn chặn trước khi gây thiệt hại đối với máu và các mẫu xét nghiệm.

Trong khi đó, theo các nguồn tin an ninh quốc gia và những bản ghi nhớ được truyền thông dẫn lại, sau khi Mỹ và Israel phát động các cuộc không kích nhằm vào Iran hồi cuối tháng 2, cộng đồng tình báo Mỹ đã liên tiếp gửi cảnh báo tới doanh nghiệp và cơ quan chính phủ, đề nghị nâng cao cảnh giác trước nguy cơ Tehran tiến hành các cuộc tấn công mạng.

Những vụ việc liên tiếp nhằm vào hệ thống làm lạnh tại các siêu thị cho thấy nguy cơ tấn công mạng không chỉ giới hạn ở dữ liệu hay hệ thống máy tính mà còn có thể gây gián đoạn các dịch vụ thiết yếu, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh tế và đời sống người dân. Việc Pháp quy trách nhiệm cho một đơn vị thuộc IRGC, nếu được chứng minh qua điều tra, có thể khiến căng thẳng giữa Paris và Tehran gia tăng, đồng thời thúc đẩy EU xem xét các biện pháp bảo vệ hạ tầng thiết yếu trước những mối đe dọa trên không gian mạng.

B.N