Cứ vào mùa khô, CBCS Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ CHQS tỉnh Nghệ An lại lên đường làm nhiệm vụ trên đất bạn Lào, mang theo máy định vị, vật dụng và lương thực phục vụ tìm kiếm. Với họ, manh mối là những lời kể của đồng đội liệt sĩ, người dân địa phương, tất cả vì mục tiêu đưa các anh trở về quê hương sớm nhất.

Thiếu tá Nguyễn Quốc Đại, cán bộ Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ CHQS tỉnh Nghệ An cho biết, dù nguồn tin nhỏ đến đâu cũng phải xác minh bởi nếu bỏ sót có thể mất đi cơ hội tìm thấy hài cốt liệt sĩ. Không ít lần, cả tổ công tác đi bộ hàng chục cây số xuyên rừng chỉ để kiểm chứng một lời kể.Đã có ba mùa khô liên tiếp làm nhiệm vụ trên đất bạn Lào, Thiếu tá Đại cùng đồng đội vượt nắng nóng, rừng sâu, dốc đá tai mèo để lần theo từng manh mối. Có những ngày, sau nhiều giờ đào bới, thứ họ nhận lại chỉ là đất đá. Sau khi cẩn thận lấp lại những hố đào, cả tổ lặng lẽ quay về. Dù nhiều chuyến đi tay trắng nhưng chưa bao giờ họ chùn bước. "Anh em luôn quan niệm, nếu hôm nay mình dừng lại thì biết đâu dưới lớp đất kia vẫn còn một đồng đội đang chờ được trở về. Vì vậy, chúng tôi luôn động viên nhau kiên trì, quyết tâm đến cùng", Thiếu tá Đại chia sẻ.

Theo Thiếu tá Đại, mỗi chuyến đi đều bắt đầu từ một manh mối rất nhỏ. Đó có thể là lời kể của một cụ già từng chứng kiến chiến tranh, một người đi săn, đào vàng hay người dân phát nương vô tình nhìn thấy đôi dép cao su, vài vỏ đạn lẫn trong lớp lá rừng khô. Nhiều thông tin quý về nơi chôn cất liệt sĩ không nằm trong hồ sơ mà được truyền lại qua ký ức của người dân. Vì vậy, cán bộ quy tập không chỉ nói được tiếng Lào mà còn phải hiểu phong tục, cùng lao động, cùng chia sẻ khó khăn để tạo niềm tin.

Hàng chục năm qua, cán bộ, chiến sĩ Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ CHQS tỉnh Nghệ An luôn kiên trì thực hiện phương châm "4 cùng": Cùng ăn, cùng ở, cùng làm và cùng nói tiếng Lào. Bên cạnh nhiệm vụ quy tập, CBCS còn cùng bà con phát nương, sửa nhà, làm đường, khám bệnh, cấp thuốc, tặng quần áo, nhu yếu phẩm và tham gia nhiều hoạt động cộng đồng. Riêng mùa khô 2025-2026, đơn vị thực hiện gần 1.000 ngày công dân vận; khám, cấp thuốc miễn phí cho 856 lượt người; trao hơn 1.200 bộ quần áo cùng nhiều nhu yếu phẩm cho người dân các bản làng. Giai đoạn 2021-2025, Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ CHQS tỉnh Nghệ An đã tìm kiếm, cất bốc, hồi hương 457 hài cốt liệt sĩ; riêng mùa khô 2025-2026 quy tập được 80 hài cốt, hoàn thành chỉ tiêu được giao.

Mỗi lần phát hiện hài cốt, cả tổ công tác đều lặng đi, dùng tay gạt từng lớp đất, nhặt từng mẩu xương, chiếc cúc áo, cây bút, chiếc lược... Đó không chỉ là những di vật còn sót lại sau hơn nửa thế kỷ mà còn là hy vọng để một ngày nào đó các anh được xác định danh tính và trở về với quê hương.

Theo Thượng tá Lê Xuân Thế, Chính trị viên Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ CHQS tỉnh Nghệ An, đơn vị đang tiếp tục thực hiện hiệu quả Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; tập trung nâng cao trình độ tiếng Lào, bám cơ sở, đẩy mạnh dân vận và khai thác tối đa các nguồn tin. Công tác quy tập hài cốt liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ mà còn là trách nhiệm, lời tri ân của những người lính hôm nay đối với các thế hệ cha anh đã hy sinh.

Dương Hóa