- Đó là chuyện có thật của một gia đình tại P. Hưng Dũng (TP Vinh, Nghệ An) suốt hơn 30 năm nay đó NXD.

- Cụ thể thế nào vậy Hai?

- Là vầy, nhà cụ Nguyễn Hữu Diên từng là nơi in ấn tài liệu tuyên truyền của Xứ ủy Trung Kỳ, đồng thời cũng là nơi nuôi giấu cán bộ của Đảng. Ngôi nhà hiện tại là do ông Nguyễn Hữu Thân (con trai út của cụ Diên) dựng lên năm 1982 và đến năm 1990 được xếp hạng là Di tích lịch sử quốc gia. Hiện căn nhà vẫn để cho ông Nguyễn Hữu Thân sinh sống đã xuống cấp nghiêm trọng, không còn khả năng chịu lực, chống đỡ. Nhiều lần gia đình ông Thân muốn sửa chữa, cơi nới thì chính quyền không có cơ sở pháp lý để giải quyết.

- Cứ để vậy mãi thì sập sao?

- Bởi vậy, dù được công nhận là “Di tích lịch sử cách mạng” nhưng đây cũng là khó khăn, trở ngại ảnh hưởng đến cuộc sống của gia đình ông Thân, đặc biệt không làm được thủ tục công nhận quyền sử dụng đất. Năm 2000, gia đình ông Thân cũng làm các thủ tục để cấp “bìa đỏ” nhưng đến nay vẫn chưa được giải quyết, lý do vẫn là “nơi ở của gia đình là địa chỉ Di tích lịch sử cách mạng”. Dù muốn sửa chữa cũng không được phép vì “nằm trong vùng di tích cần được bảo vệ”.

- Vậy cơ quan chức năng không có biện pháp gì tháo gỡ sao?

- Theo Phòng Quản lý di sản văn hóa (Sở VHTT Nghệ An) thì nhà ông Nguyễn Hữu Diên là trường hợp nằm trong khu vực khoanh vùng bảo vệ Di tích Làng Đỏ. Theo quy định của pháp luật, Nhà nước quy hoạch phần đất của cá nhân trở thành di tích lịch sử, nằm trong vùng bảo vệ di tích lịch sử cấp quốc gia, chỉ khi được sự chấp thuận của cấp thẩm quyền mới được cấp đổi, đền bù đất ở nơi khác (nếu phường, xã có thể bố trí được quỹ đất). Trường hợp địa phương không còn quỹ đất, UBND tỉnh, trực tiếp là Sở VHTT có nghĩa vụ xem xét, lập hồ sơ đề nghị khoanh vùng di tích cần bảo vệ, sau đó cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình trên phần đất còn lại. Hiện UBND phường Hưng Dũng, TP Vinh cũng đã hai lần làm tờ trình xin chủ trương điều chỉnh khoanh vùng bảo vệ di tích khoảng 200-300m2, phần đất còn lại làm bìa đỏ, tạo điều kiện cho con cháu cụ Diên sinh sống, nhưng đến nay, chính quyền vẫn đang chờ các cấp phản hồi để có cơ sở giải quyết.

- NXD thiết nghĩ, các cấp chính quyền cần có phương án sớm giải quyết cho gia đình ông Thân, tránh trường hợp xảy ra bất trắc trong quá trình sinh sống.

N.X.D