Kỳ 1: Những “nút thắt” vận hành trong mô hình trường học mới

Áp lực quản lý

Sự sáp nhập quy mô lớn giúp tinh gọn đầu mối trường lớp, đặc biệt là giảm số lượng cán bộ quản lý nhưng đồng thời tạo ra sự phì đại trường với quy mộ học sinh (HS) lớn, phân bố tại nhiều phân hiệu và điểm trường/trường. Trong khi đó, quy định về nhân sự phụ trợ lại giảm đã đặt bộ máy quản lý nhà trường trong giai đoạn đầu vận hành vào thế "quá tải".

Là một trong những địa phương có tốc độ đô thị hóa và tăng dân số cơ học nhanh, phường Hòa Xuân trước khi sắp xếp có 13 trường từ Mầm non (MN) đến THCS. Sau sắp xếp, chỉ còn 6 trường (2 MN, 2 Tiểu học (TH), 2 THCS). Theo ông Lê Công Đông - Phó Chủ tịch UBND phường Hòa Xuân, về cơ bản quy mô trường lớp trên địa bàn sau sắp xếp tương đối ổn định, nhưng áp lực rải đều ở cơ sở, đặc biệt là bậc Tiểu học. Đơn cử, Trường TH Trần Đại Nghĩa (sáp nhập từ trường Trần Đại Nghĩa và Trần Văn Dư cũ) hiện có quy mô 119 lớp với hơn 5.000 HS, gồm điểm trường chính, 1 phân hiệu và 2 điểm trường. Tương tự, Trường TH Lê Kim Lăng gộp từ 4 trường cũ (Lê Kim Lăng, Hòa Phước, Hòa Phước 2, Hòa Châu) hiện có tới 92 lớp, với 1 điểm trường chính, 3 phân hiệu và 3 điểm lẻ. "Phường Hòa Xuân đã có đề án đề xuất thành phố cho phép thành lập phân hiệu đối với những điểm trường có từ 30 lớp trở lên. Bởi trên thực tế, có những điểm trường quy mô còn lớn hơn cả phân hiệu (như điểm Dương Quan của Trường TH Trần Đại Nghĩa có hơn 30 lớp), nhưng vì là điểm trường nên không có phó hiệu trưởng đứng điểm, thiệt thòi cho HS và vất vả cho công tác quản lý điều hành" – Phó Chủ tịch UBND phường Hòa Xuân Lê Công Đông chia sẻ.

Chung nhận định này, bà Trần Thị Thúy Hà - Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội giải thích thêm: “Tất nhiên, để bộ máy vận hành hiệu quả, nhà trường phải bố trí kiêm nhiệm công việc nên vất vả cho tập thể nhà trường là điều không tránh khỏi”.

Trường nhiều phân hiệu, điểm trường quản lý- quản trị đã áp lực, trường liên cấp sau sắp xếp càng áp lực hơn. Trường liên cấp TH&THCS Hòa Cường được đầu tư xây dựng mới, chính thức thành lập vào tháng 7-2026. Sau khi thực hiện sắp xếp có thêm 2 phân hiệu, trong đó phân hiệu 1 là Trường TH Lý Công Uẩn, phân hiệu 2 là THCS Trần Hưng Đạo trước đây. Tổng HS toàn trường là 3.200 HS với 46 lớp TH, 46 lớp THCS chia đều cho 1 điểm trường chính, 2 phân hiệu nằm trên địa bàn phường Hòa Cường. Trong đó, điểm trường chính gồm 600 HS của 2 cấp bậc học. “Quản lý nhiều phân hiệu, điểm trường đã vất vả, nhưng khó nhất đối với trường liên cấp, theo tôi đó là làm sao dung hòa được giữa độ tuổi học trò TH với học trò THCS trong một trường học. Cách nhìn nhận, tâm lý lứa tuổi ở 2 bậc học này rất khác nhau, dẫn đến phương pháp quản lý và giảng dạy của giáo viên hai cấp cũng có nét đặc thù. Chỉ riêng về tổ chức tiết học thôi cũng đã khác. Ở bậc TH chỉ có 35 phút/tiết, trong khi đó THCS lại 45 phút. Khi về chung một mái trường, cái khó nữa là làm sao để giáo viên cấp THCS đồng cảm với sự vất vả, tỉ mỉ của giáo viên Tiểu học, và ngược lại, giáo viên TH chia sẻ với áp lực chuyên môn của cấp học trên. Theo đó, cần phải có đội ngũ cán bộ chuyên môn của từng cấp học để chia sẻ trong công tác quản lý. Nhân sự sau sắp xếp mỏng về đội ngũ quản lý nên vất vả là điều không thể tránh khỏi. Phải từng bước thích nghi, vì không thể nào khác được”- Hiệu trưởng Nguyễn Đức Tú Anh bày tỏ.

Nỗi niềm "dùng chung" nhân sự

Bên cạnh đó, nút thắt nhân sự phụ trợ, đặc biệt là vị trí kế toán cũng khiến không ít trường có quy mô HS lớn, nhiều phân hiệu, điểm trường rơi vào tình trạng “quá tải”.

Theo Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội phường Hòa Xuân Trần Thị Thúy Hà, nhiều trường học sau sáp nhập có quy mô từ 3.000 đến 5.000 HS, vận hành công tác bán trú phức tạp mà chỉ bố trí 1 kế toán phụ trách chung cho cả ngân sách lẫn bán trú là làm không xuể và khó cho nhà trường trong điều hành. Bà Hà băn khoăn, theo Nghị quyết số 37/2026 của Chính phủ và Công văn hướng dẫn số 7980 của Sở Nội vụ thì đối với các trường học có HS nội trú, bán trú quy mô từ 40 lớp trở lên được bố trí tối đa 2 kế toán. Tuy nhiên, theo hướng dẫn của Sở GD-ĐT tại Công văn số 4567 (ngày 4-9) việc bố trí nhân sự hỗ trợ giáo dục sang vị trí nhà giáo đối với các cơ sở giáo dục thực hiện sắp xếp, trong đó hướng dẫn về nội dung bố trí kế toán các trường học lại quy định chỉ có 1 kế toán/trường.Vì vậy, UBND phường đã có văn bản gửi Sở GD-ĐT đề nghị hướng dẫn rõ hơn về vấn đề này.

Chung suy nghĩ này, cô Ngô Thị Lý - Hiệu trưởng Trường TH Lê Kim Lăng chia sẻ thêm: "Trước đây trường có hơn 1.000 HS, sau sáp nhập tăng lên gần 3.000 em nhưng không tập trung mà phân bổ tại 7 địa điểm khác nhau (1 điểm chính, 3 phân hiệu và 3 điểm lẻ). Kế toán không chỉ làm mỗi việc tính lương mà còn bao quát các khoản thu chi, chứng từ thu chi bán trú, quản lý tài sản ở các phân hiệu, điểm trường. Khối lượng công việc tăng cao, nhưng chỉ có 1 kế toán thì thực sự quá tải".

Chưa dừng lại ở đó, công tác tổ chức bộ máy tổ chuyên môn tại các trường sau sáp nhập cũng đang gặp nhiều lúng túng. Có trường thành lập tổ chuyên môn chia theo 5 khối lớp;có trường lại gom các môn đặc thù (Tiếng Anh, Tin học, Nghệ thuật, Văn phòng) vào chung một tổ; có trường đưa giáo viên Tiếng Anh, Tin học ghép vào tổ chuyên môn của các khối 1, 2, 3... khiến việc sinh hoạt chuyên môn sâu của giáo viên bộ môn gặp rất nhiều khó khăn.

(còn nữa)

P.Thủy - Trần Tân