Từ xa xưa, làng Thuận An (xã đảo Tam Hải) được biết đến như một bức tranh đẹp về thắng cảnh, về người lao động sông nước. Với người phụ nữ chèo thuyền bán mắm, người đàn ông ngực trần rám nắng kéo từng mẻ lưới nặng tay, các thôn nữ dịu dàng dưới bóng dừa xanh “đánh bện” sợi dừa, các cụ già ngồi bỏm bẻm nhai trầu trước hiên nhà, nghe sóng biển rì rào như ngóng đợi con tàu đánh cá bình an trở về… Theo nhịp sống thời gian, nay làng Thuận An đã đổi thay đi lên, trở thành vùng đất với nhiều tiềm năng du lịch mới, với nhiều ngành nghề mới được ra đời đem lại lợi nhuận cho người lao động làm cho bà con trên mảnh đất này càng thêm tha thiết yêu làng, bám đất, bảo vệ, phát huy truyền thống văn hóa địa phương và nghề biển của cha ông.

Ông Nguyễn Ngọc Thọ, cho biết: Trên địa bàn thôn hiện có 1 di tích lịch sử quốc gia và 2 di tích cấp tỉnh đó là: thắng cảnh Bàn Than-Hòn Mang- Hòn Dứa, di tích nơi thành lập chi bộ Đảng Quang Ánh Minh (chi bộ Đảng đầu tiên của huyện Núi Thành), di tích Nghĩa địa cá Ông và đang nghiên cứu bổ sung tiến hành làm hồ sơ đề nghị công nhận di tích Giếng cổ là di tích lịch sử cấp tỉnh. Trong niềm vui, tự hào về quê hương đổi mới ông cho biết thêm: “Đây là niềm tự hào của nhân dân thôn nhà, hiện nay bà con cùng các đoàn thể đang ra sức bảo vệ, gìn giữ, làm đẹp, tổ chức lao động vệ sinh, quét dọn sạch sẽ các nơi di tích và các con đường trong làng”.

Bao nhiêu năm qua, dù có quá nhiều sự thay đổi nhưng làng Thuận An hiền hòa vẫn giữ được vẻ đẹp vốn có từ thuở xa xưa. Theo bước chân ông Thọ đến khu di tích thành lập chi bộ Quang Ánh Minh, thấy khu di tích rất sạch sẽ, thoáng mát, uy nghiêm đứng dưới rừng dừa. Được biết Đoàn Thanh niên địa phương và tuổi trẻ các nơi thường tìm về đây tham quan, tìm hiểu di tích và sinh hoạt văn hóa, hát ca. Ra bãi Bàn Than ta nghe gió lộng từ biển Đông thổi vào thầm thì với những hàng dừa cao ngút như để đón khách về thưởng lãm quê hương…

Tôi đã yêu ngôi làng bên cửa biển này từ cái ngày đầu tiên đặt chân lên đảo, tò mò bởi vẻ đẹp của khúc cuối dòng Trường Giang trước khi đổ ra biển. Ngày ấy, tôi cứ men theo sông mà đi, hết sông rồi ra đến cửa biển vô tình rẽ hướng vào làng. Ngày ấy, dẫn vào làng là con đường cát trắng tinh, mịn màng, hiếm thấy có xe máy, xe đạp. Vậy mà, chỉ sau thời gian ngắn thực hiện phong trào xây dựng nông thôn mới và đô thị văn minh, các ngõ rẽ dẫn về làng đều đã được bê-tông hóa sạch đẹp. Làng ít có những ngôi nhà cao tầng, hầu hết là những ngôi nhà mái ngói khang trang sạch đẹp. Từng ngôi nhà ngăn cách nhau không phải bằng tường xi-măng hay những tấm lưới sắt mà bằng những bờ hoa dây hay những hàng rào bằng cành cây xanh đều thẳng tắp. Điểm tô quanh hàng rào là những khóm hoa, cây kiểng càng toát lên vẻ đẹp mộc mạc, bình dị vốn có của một vùng quê Việt Nam.

Khoảng không gian ở làng lúc nào cũng mang lại cho người ta cảm giác thật yên bình. Bà con ở đây sinh sống bằng nghề biển là chính nên quanh nhà lúc nào cũng được “trang trí” những ngư cụ phục vụ cho việc đánh bắt hải sản. Mấy năm trở lại đây, vẻ đẹp thanh bình như tranh vẽ của làng Thuận An bắt đầu thu hút du khách. Dân làng có thêm nghề mới: Làm dịch vụ du lịch.

Một vóc dáng của làng du lịch dần được hình thành. Người đến làng tham quan ngày càng thêm đông. Cũng từ đó, bà con càng nâng cao ý thức tạo cảnh quan cho làng thêm xanh - sạch - đẹp và an toàn.

Một điều khá đặc biệt là cho dù có thay đổi thế nào, làng vẫn giữ được nét văn hóa bản sắc, như: các món ăn, nghề làm mắm truyền thống, các lễ hội tạo nên giá trị văn hóa độc đáo của cư dân vùng biển đảo. Cuộc sống nơi đây rất chân tình và dung dị. Cứ mỗi sáng mai, người lớn đi biển, ra chợ, bán buôn, trẻ con đến trường. Ngày nghỉ, chúng kéo nhau ra phía khoảng đất trống hoặc sân văn hóa của làng để chơi những trò chơi mà chúng thích.

Mùa lễ hội, làng thu hút rất đông du khách. Bà con ai nấy đều niềm nở. Họ vui mừng mời khách, sẵn sàng chia sẻ những nét văn hóa đặc sắc ở làng mình với tất cả niềm vui và tự hào.

Chiều lang thang về làng, nhớ lại khoảng thời gian mười mấy năm về trước, càng thấy làng bên sông đẹp lên mỗi ngày. Chỉ mong sao cùng với sự phát triển của cuộc sống và việc đô thị hóa ở các làng quê vùng ven thành phố không làm mất đi vẻ đẹp vốn có của ngôi làng nhỏ bên cửa biển này.

Lê Huân