Nguồn mỏ chưa phân bổ phù hợp

Dự án Nâng cấp, mở rộng hệ thống hạ tầng giao thông trên địa bàn KKT Dung Quất có tổng mức đầu tư 350 tỷ đồng, gồm 4 tuyến đường với tổng chiều dài 9,6km, triển khai tại các xã Bình Sơn, Vạn Tường và Thọ Phong (tỉnh Quảng Ngãi). Đến ngày 10-8, dự án đã bàn giao khoảng 80% mặt bằng, giá trị thi công lũy kế đạt hơn 50 tỷ đồng, tương đương 20% giá trị hợp đồng. Tuy nhiên, tại công trường ở thôn Trung An (xã Bình Sơn), nhà thầu đang gặp khó do nguồn vật liệu chưa đáp ứng nhu cầu. Ông Võ Hải Đăng, Trưởng Ban điều hành dự án thuộc Công ty Cổ phần 456, cho biết nhà thầu đang triển khai đồng loạt 3 nhánh tuyến, trong đó 2 nhánh tại khu vực Bình Sơn và một nhánh tại khu đô thị Vạn Tường. Nhà thầu đang tập trung hoàn thiện nền đường trước mùa mưa nhưng còn thiếu khoảng 60.000m³ đất đắp K95 và K98, cùng hơn 50.000m³ đá, bê tông và cát vàng. Theo ông Đăng, nếu không sớm tháo gỡ nguồn vật liệu, việc tổ chức thi công và tiến độ thực hiện gói thầu sẽ bị ảnh hưởng lớn.

Theo Công an tỉnh Quảng Ngãi, tình trạng thiếu vật liệu đang diễn ra cục bộ, tập trung tại một số dự án như nâng cấp - mở rộng Tỉnh lộ 676, Khu đô thị sinh thái Coastal Quảng Ngãi và một số công trình khác. Nguyên nhân được xác định là các mỏ chỉ định chưa phù hợp với địa điểm sử dụng; một số mỏ thương mại có chất lượng, sản lượng chưa đáp ứng nhu cầu. Bên cạnh đó, giá vật liệu tăng khiến một số chủ mỏ có biểu hiện dừng cung cấp để chờ tăng giá. Đáng chú ý, trong tổng số 45 mỏ cát trên địa bàn tỉnh, khu vực phía Đông tỉnh Quảng Ngãi chỉ có 12 mỏ, trong khi đây là nơi tập trung nhiều dự án, nhu cầu sử dụng vật liệu lớn.

Thiếu tướng Hồ Song Ân, Giám đốc Công an tỉnh Quảng Ngãi, cho rằng tiến độ cấp phép, nâng công suất khai thác mỏ còn chậm trong khi nhu cầu vật liệu ngày càng tăng. Việc bố trí nguồn mỏ cũng phải gắn với phương án vận chuyển, bởi có trường hợp mỏ đã được bố trí nhưng không có tuyến đường thuận lợi để đưa vật liệu đến công trường. Thiếu tướng Hồ Song Ân đề nghị các ngành liên quan nghiên cứu lại việc phân bổ mỏ, nhất là nguồn cát ở khu vực phía Đông tỉnh Quảng Ngãi, bảo đảm số lượng và trữ lượng phù hợp với nhu cầu thực tế của từng khu vực.

Chủ động nguồn vật liệu, tháo gỡ điểm nghẽn

Mới đây, Sở NN&MT tỉnh Quảng Ngãi có văn bản yêu cầu các Ban Quản lý dự án và UBND các xã, phường, đặc khu khẩn trương rà soát, xác định nguồn vật liệu xây dựng phục vụ các công trình, dự án đầu tư công, nhất là đất san lấp, cát và đá. Theo Sở NN&MT tỉnh Quảng Ngãi, thời gian qua, nguồn cung vật liệu xây dựng thông thường có thời điểm chưa đáp ứng nhu cầu. Một số khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa có khoảng cách từ các mỏ đang hoạt động đến công trình lớn, làm tăng chi phí vận chuyển, ảnh hưởng đến giá thành và tiến độ dự án. Đáng chú ý, một số chủ đầu tư, địa phương chưa chủ động rà soát, xác định nguồn vật liệu ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư mà vẫn chủ yếu dựa vào nguồn cung từ các mỏ thương mại. Khi nguồn cung khan hiếm, giá vật liệu và chi phí vận chuyển tăng cao, các dự án dễ rơi vào tình trạng bị động.

Theo Sở NN&MT tỉnh Quảng Ngãi, Luật Địa chất và khoáng sản năm 2024 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và khoáng sản năm 2025 đã bổ sung các cơ chế tháo gỡ khó khăn về nguồn vật liệu xây dựng phục vụ công trình, dự án đầu tư công. Theo đó, chủ đầu tư có thể chủ động xác định khu vực khoáng sản phù hợp và thực hiện thủ tục khai thác phục vụ trực tiếp cho công trình theo quy định. Với các dự án đang thi công, chủ đầu tư phải rà soát nhu cầu, khối lượng, chủng loại và nguồn cung vật liệu. Trường hợp các mỏ thương mại không bảo đảm nhu cầu, khan hiếm hoặc có cự ly vận chuyển lớn, chủ đầu tư phối hợp với địa phương khảo sát các khu vực có khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, vật liệu san lấp có tiềm năng và điều kiện khai thác thuận lợi. Việc lựa chọn nguồn vật liệu phải bảo đảm chất lượng, trữ lượng, khả năng cung cấp, tiến độ thi công, an toàn khai thác và bảo vệ môi trường; ưu tiên những khu vực có cự ly vận chuyển hợp lý nhằm giảm chi phí, tiết kiệm ngân sách.

Đối với các dự án đang chuẩn bị đầu tư, Sở NN&MT tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu chủ đầu tư xác định nguồn cung vật liệu ngay trong quá trình khảo sát, lập hồ sơ dự án. Các đơn vị tư vấn phải rà soát, khảo sát những khu vực có tiềm năng khoáng sản tại nơi triển khai dự án và địa bàn lân cận; đánh giá loại khoáng sản, khối lượng, chất lượng, điều kiện khai thác và cự ly vận chuyển. UBND các xã, phường, đặc khu được yêu cầu phối hợp với chủ đầu tư rà soát các khu vực có khoáng sản làm vật liệu xây dựng, vật liệu san lấp; đồng thời rà soát nguồn khoáng sản dôi dư phát sinh trong quá trình thi công, cải tạo mặt bằng và các nguồn đã tập kết tại bãi thải, bãi chứa có khả năng thu hồi, sử dụng theo quy định.

Ông Hồ Trọng Phương, Giám đốc Sở NN&MT tỉnh Quảng Ngãi, cho biết địa phương đang rà soát các mỏ ở phía Tây tỉnh Quảng Ngãi để nghiên cứu mở lại những mỏ đủ điều kiện phục vụ các công trình trọng điểm. "Đến giờ này là chúng ta mở được 3 mỏ để cấp cho các công trình trọng điểm nâng cấp Tỉnh lộ 676 và tiếp tục rà soát thêm để cấp tiếp nếu đủ điều kiện", ông Hồ Trọng Phương cho biết. Theo ông Phương, tỉnh sẽ tiếp tục rà soát cụ thể để tham mưu theo đúng quy định, đồng thời xem xét mở rộng, nâng công suất các mỏ đủ điều kiện nhằm bảo đảm vật liệu cho các công trình trọng điểm và các dự án khác. Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Đức Tâm yêu cầu các chủ đầu tư phải tính toán chính xác nhu cầu và phương án cung ứng vật liệu ngay từ khâu chuẩn bị, đấu thầu dự án, không để đến khi trúng thầu mới phát sinh tình trạng thiếu vật liệu. Đối với trường hợp mỏ vật liệu đã được nhà thầu dự kiến nhưng đã khai thác hết công suất được cấp trong năm, nếu phục vụ dự án đầu tư công, nhất là dự án cấp bách, có thể xem xét nâng công suất. Tuy nhiên, việc này phải được kiểm soát chặt, không để chính sách bị lợi dụng để phục vụ các mục đích khác. Nếu phát hiện trường hợp lợi dụng việc nâng công suất để thực hiện những hoạt động khác thì phải xử lý nghiêm.

Hà Vy