Theo báo cáo AI Index 2026 của Viện Trí tuệ nhân tạo lấy con người làm trung tâm Stanford công bố ngày 13-4, Trung Quốc hiện đứng đầu toàn cầu về số lượng công bố khoa học, trích dẫn và bằng sáng chế trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI).
Báo cáo cho thấy Trung Quốc cũng dẫn đầu về triển khai robot công nghiệp, phản ánh mức độ ứng dụng AI ngày càng sâu rộng trong sản xuất. Kết quả này được cho là nhờ chiến lược đầu tư dài hạn và sự phối hợp chặt chẽ giữa chính phủ, doanh nghiệp và các viện nghiên cứu. Trong khi đó, Mỹ vẫn giữ lợi thế về các mô hình AI tiên tiến và các sáng chế có ảnh hưởng lớn, đồng thời dẫn đầu về chi tiêu nghiên cứu. Tuy nhiên, khả năng thu hút nhân tài AI của Mỹ đang chịu sức ép trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu gia tăng. Đáng chú ý, khoảng cách hiệu suất giữa các mô hình AI của hai nước đang dần thu hẹp, cho thấy cuộc cạnh tranh công nghệ ngày càng quyết liệt và cân bằng hơn. Báo cáo cũng ghi nhận việc ứng dụng AI trên toàn cầu tăng nhanh, đạt mức cao kỷ lục.
Bên cạnh đó, sự phát triển của AI đặt ra nhiều thách thức như chi phí môi trường, vấn đề minh bạch và khoảng cách hưởng lợi giữa các quốc gia. Tác động tới thị trường lao động ngày càng rõ, đặc biệt với người trẻ, trong khi hệ thống giáo dục chưa theo kịp. Xu hướng “chủ quyền AI” cũng nổi lên, khi nhiều quốc gia coi tự chủ công nghệ và dữ liệu là yếu tố then chốt trong chiến lược phát triển và an ninh.
