Xóm tôi trước năm 1975 có tên gọi là Xóm Dưới của thôn Tịch Tây của xã Tam Nghĩa xưa, nay là xã Núi Thành, TP Đà Nẵng, đầu xóm giáp với Xóm Đình nơi có mái đình, bến ghe, cây đa và rừng dừa đẹp ngút ngàn trên 20 ha, cuối xóm giáp với đường sắt xuyên Việt, cầu An Tân, thị trấn Núi Thành. Các xóm ở làng tôi ngày trước có tên gọi: Xóm Dưới, Xóm Trên (còn gọi là Xóm Đình), xóm Trong (còn có Xóm Chùa), Xóm Cát, Xóm Ngoài, Xóm Dện (bên kia sông) giáp với thôn Trà Tây, xã Tam Mỹ. Đến năm 1979, khi thành lập hợp tác xã nông nghiệp xóm tôi lại được mang tên Đội sản xuất số 3. Còn tục danh của xóm trong văn cúng, tế lễ xóm, làng, tộc họ được đọc là xóm An Nhơn, ấp Bà Quận. Xóm tôi thủa xa xưa cũng như bao xóm khác chỉ có vài ba, bốn chục mái nhà chủ yếu của tộc Lê, tộc Nguyễn.

Từ năm 1975 đến nay, trải qua hơn 50 mùa Trung thu cách mạng nhưng chưa có một Trung thu nào xóm tôi không tổ chức cho các em. Không biết bắt đầu từ đâu, nhưng 50 năm qua, cứ mỗi độ Trung thu về phụ nữ xóm là lực lượng chính lo Trung thu cho các em. Hầu như phụ nữ tự lo hoàn toàn từ khâu thu tiền ủng hộ đến khâu tổ chức phát bánh cho các em. Bánh Trung thu của xóm tôi phụ thuộc vào kinh tế của mỗi thời kỳ. Tôi nhớ trong những năm "bao cấp - hợp tác xã nông nghiệp", đời sống kinh tế người dân trong xóm chủ yếu phụ thuộc vào "nguồn lúa nhận theo công điểm" của hợp tác xã nông nghiệp. Cái bánh Trung thu thời đó cũng rất khó khăn. Tôi nhớ ngày ấy mỗi lần sắp đến Trung thu các chị phụ nữ thu gom sắn lát khô, đậu phộng, đậu xanh, lá chuối… do các hộ trong xóm ủng hộ và mua thêm đường ngọt, chủ yếu là đường bát tập trung về một nhà gần trường Bình Dân để chế biến, trong đó có nhà tôi vì má tôi là cán bộ phụ nữ của thôn tổ chức làm bánh cho các em. Sắn lát khô bỏ vào cối đá giã thành bột, dùng rây, rây bột cho mịn (ngày ấy thôn xóm chưa có máy xay bột như bây giờ). Từ bột sắn các mẹ, các chị khéo tay chế biến thành bánh ít, bánh ram với các loại nhân: đậu đen, đậu phộng, mè rang trộn với dừa nạo thành sợi, hiển nhiên trong nhân là phải có đường ngọt… rồi bánh ram, bánh củ gừng. Với vài cây kẹo ngọt của Hợp tác xã mua bán hỗ trợ thế là trẻ con trong xóm có một Tết Trung thu vui vầy. Tuy quà bánh đơn giản nhưng với chúng tôi ngày ấy đã là rất hạnh phúc, vẫn ca hát, nhảy múa, vẫn đánh trống, gõ thùng vui như hội…

Đến hôm nay vẫn thế, mặc dù có xã, trường học, thôn tổ chức nhưng Tết Trung thu về các chị phụ nữ trong xóm vẫn đứng ra lo toan tổ chức cho các em. Bây giờ xóm tôi đã lên đến hơn 100 hộ được chia thành 3 tổ Đoàn Kết với gần 150 thiếu niên, nhi đồng và Trung thu vẫn được tổ chức theo xóm chứ không tổ chức theo tổ dân cư như các địa phương khác.

Trong những năm gần đây, kinh tế-xã hội phát triển, đời sống nhân dân khá lên rõ rệt, những người trong độ tuổi lao động đều có công ăn, việc làm. Hầu hết họ là những công nhân của các nhà máy, công ty, xí nghiệp ở Khu kinh tế mở Chu Lai nên Tết Trung thu của các em cũng "nên hội, nên hè" cái bánh Trung thu cũng to và chất lượng hơn. Các em được vui chơi, múa lân gần như cả tuần. Đến chiều Rằm tháng Tám, ngày chính Tết các em tụ tập đầy đủ về khu đất "Trường Bình Dân" để vui Trung thu tuy rất đơn giản nhưng người lớn, trẻ em đều hớn hở, phấn chấn. Không phông, bạt chỉ có vài cái bàn trên đó để bánh kẹo và chiếc lồng đèn con, bên cạnh một bộ âm thanh loại "loa kẹo kéo", hai con lân với hơn trăm trẻ từ độ mới biết đi đến các em học sinh lớp 9 quây quần vui chơi trên sân đất, các bậc phụ huynh đứng xung quanh nhìn con cháu mình vui chơi, ca hát. Có em chưa biết đi được mẹ bồng ra xem. Không khí xóm làng rộn ràng hẳn lên với những ánh mắt, gương mặt rạng ngời hạnh phúc. Các chị phụ nữ chỉn chu, không quên dành một số phần quà "dự phòng" để phát cho các em qua đường vì xóm tôi nằm ngay cửa ngõ của thôn nên thỉnh thoảng có nhiều em học sinh của các xóm khác đi học về hoặc đi chơi ngang qua đứng xem. Có em hồn nhiên vô tư, không ngần ngại bước vô sân cùng chơi với trẻ em xóm tôi. Qua những Trung thu như thế tôi phát hiện ngoài bánh kẹo các em còn rất thích được phát đồ chơi. Năm trước có một chị giàu lòng thương trẻ ủng hộ cho trẻ em xóm 30 chiếc lồng đèn điện nho nhỏ hình con thú xinh xinh. Mấy chị trong ban tổ chức phải ưu tiên những hộ có trẻ em còn trong độ tuổi tiểu học, mỗi hộ như thế chỉ được một cái. Sang năm xóm tôi sẽ rút kinh nghiệm, dành ra một khoản kinh phí để mua lồng đèn hoặc đồ chơi để tất cả các em đều được phát quà.

Tết Trung thu xóm tôi tuy giản đơn nhưng rất rộn ràng, vui vẻ, ấm cúng tình người, nhất là trẻ em bao giờ cũng háo hức… và đã lưu lại trong lòng người của bao thế hệ, nhất là đối với những người làm ăn nơi xa. Trong họ vẫn đau đáu nhớ về những cái Tết Trung thu xưa, thuở ấu thơ nơi quê nhà.

Lê Văn Huân