Dù giá trị giải ngân tăng hơn 38 nghìn tỷ đồng so với cùng kỳ năm trước nhưng tiến độ vẫn chịu tác động của nhiều khó khăn, nhất là giải phóng mặt bằng, nguồn cung vật liệu và tiến độ một số dự án trọng điểm. Theo báo cáo của Bộ Tài chính về tình hình phân bổ và giải ngân kế hoạch đầu tư công năm 2026, Quốc hội đã phân bổ và Thủ tướng Chính phủ giao cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương tổng kế hoạch vốn hơn 1 triệu tỷ đồng.

Trong tổng số này, còn hơn 89,4 nghìn tỷ đồng thuộc thẩm quyền phân bổ của Chính phủ. Cụ thể, gần 44,8 nghìn tỷ đồng dự kiến bố trí cho các dự án khởi công mới sau khi hoàn thành đánh giá hiệu quả đầu tư và được giao kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030; 16,1 nghìn tỷ đồng dự kiến bố trí cho các nhiệm vụ, dự án thuộc các Chương trình mục tiêu quốc gia; gần 9,9 nghìn tỷ đồng dành cho các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; gần 18,6 nghìn tỷ đồng là nguồn điều chỉnh giảm kế hoạch vốn năm 2026 của các bộ, cơ quan trung ương và địa phương để đưa về số vốn chưa phân bổ chi tiết thuộc thẩm quyền của Chính phủ.

Đến hết tháng 6-2026, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ chi tiết gần 1 triệu tỷ đồng cho danh mục nhiệm vụ, dự án. Nếu không tính phần vốn cân đối ngân sách địa phương giao tăng hơn 14,7 nghìn tỷ đồng, tổng số vốn đã phân bổ chi tiết đạt hơn 985 nghìn tỷ đồng, tương đương 98,1% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, bao gồm cả phần vốn 5% tiết kiệm ngân sách địa phương để dự kiến đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Theo Bộ Tài chính, hiện, còn hơn 19,3 nghìn tỷ đồng, chiếm 1,9% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao, chưa được phân bổ chi tiết tại 9 bộ, cơ quan trung ương và 26 địa phương. Theo báo cáo, nguyên nhân chủ yếu là nhiều nhiệm vụ, dự án đang hoàn thiện thủ tục đầu tư nên chưa đủ điều kiện bố trí vốn; trong đó khoảng 8,8 nghìn tỷ đồng là vốn thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia mới được giao bổ sung vào giữa tháng 6. Bên cạnh đó, một số bộ, ngành, địa phương đề xuất điều chỉnh giảm kế hoạch vốn do không còn nhu cầu sử dụng để điều chuyển cho đơn vị khác.

Về giải ngân, tính đến hết ngày 30-6-2026, cả nước đã giải ngân gần 357 nghìn tỷ đồng, đạt 35,5% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. So với cùng kỳ năm 2025, số vốn giải ngân tăng hơn 38,3 nghìn tỷ đồng về giá trị tuyệt đối, nhưng tỷ lệ giải ngân thấp hơn 0,5 điểm phần trăm. Nếu không tính phần hơn 32,5 nghìn tỷ đồng (tương đương 5% kế hoạch vốn đầu tư công ngân sách địa phương) được tiết kiệm để dự kiến đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tỷ lệ giải ngân của cả nước đạt 36,7% trên tổng kế hoạch vốn hơn 972 nghìn tỷ đồng.

Theo báo cáo của các bộ, cơ quan trung ương và địa phương, tiến độ giải ngân hiện vẫn chịu ảnh hưởng bởi nhiều khó khăn. Nổi bật là tình trạng thiếu nguồn cung vật liệu xây dựng, chưa đáp ứng kịp nhu cầu gia tăng trong giai đoạn đẩy mạnh đầu tư công và việc điều phối nguồn vật liệu giữa các vùng còn chưa đồng đều. Bên cạnh đó, giá xăng dầu và chi phí vận chuyển biến động làm phát sinh chênh lệch chi phí, buộc nhiều dự án phải điều chỉnh hợp đồng. Cùng với đó, công tác giải phóng mặt bằng tiếp tục là điểm nghẽn khi còn vướng mắc trong xác định nguồn gốc đất, đơn giá và phương án bồi thường, khiến nhiều dự án chưa thể triển khai theo kế hoạch. Ngoài ra, việc lập kế hoạch chưa sát với nhu cầu và khả năng thực hiện, chất lượng chuẩn bị đầu tư của một số dự án chưa cao cũng dẫn đến phải điều chỉnh dự án hoặc hoàn trả kế hoạch vốn, ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân.

Để thúc đẩy giải ngân trong những tháng cuối năm, Chính phủ yêu cầu các bộ, cơ quan trung ương và địa phương tiếp tục phát huy vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc theo thẩm quyền hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, giải quyết.

Thúy Hiền