(Cadn.com.vn) - Cái chết của cựu Thủ tướng Benazir Bhutto trong vụ ám sát vụ ám sát  hồi tháng 12-2007, khi bà đang đi vận động tranh cử đã gây sốc cho chính trường Pakistan và làm bàng hoàng cả thế giới lúc bấy giờ.

Bà Bhutto là một nữ chính khách được đánh giá rất cao trên thế giới, nhất là trong cộng đồng người Hồi giáo. Sự trở lại của bà trên đất nước Pakistan lúc đó đang có xu hướng làm thay đổi cán cân quyền lực, có thể tạo ra bước ngoặt lớn cho quốc gia Hồi giáo này. Do vậy, nhiều người ủng hộ bà nhất là đảng nhân dân Pakistan do bà lãnh đạo đã không tin vào kết quả điều tra của chính quyền và đề nghị một cuộc điều tra độc lập do LHQ đứng đầu. LHQ đã lập một ủy ban điều tra (UBĐT) gồm các nhà điều tra có uy tín trên thế giới.

Sau một thời gian dài điều tra, ban đầu, bản báo cáo kết luận dự kiến được công bố vào ngày 31-3, song đã bị hoãn lại cho tới ngày 15-4 theo yêu cầu của Tổng thống Pakistan Asif Ali Zardari. Pakistan sau đó cho hay, lý do là vì họ muốn UBĐT ghi thêm vào bản báo cáo một số nhận định từ Afghanistan và Mỹ xung quanh vụ ám sát bà Bhutto. Pakistan và Mỹ thoạt tiên quy lỗi cho chỉ huy phe Taliban Baitullah Mehsud. Nhưng những đồng minh thân cận với bà Bhutto tiếp tục khẳng định rằng, các giới chức chính phủ hoặc những đối thủ chính trị của bà Bhutto có thể đã can dự vào vụ ám sát này.

Các nhà điều tra đã đưa ra báo cáo chính thức dày 65 trang, đánh giá toàn diện vụ án. Theo báo cáo, việc các nhà chức trách Pakistan không nỗ lực điều tra vụ ám sát bà Bhutto là “có chủ tâm”. Báo cáo cho rằng, tại thời điểm xảy ra vụ ám sát, Tổng thống nước này Pervez Musharraf đã có thông tin và theo dõi nhiều mối đe dọa đối với bà Bhutto. Theo báo cáo, trách nhiệm bảo vệ an ninh cho bà Bhutto trong ngày bà bị ám sát, nằm trong tay chính phủ liên bang Pakistan, cũng như chính phủ tỉnh Punjab và lực lượng cảnh sát quận Rawalpindi.

Bản báo cáo kết luận rằng, không có giới hữu trách nào trong số vừa kể đã đưa ra những biện pháp bảo vệ an ninh cần thiết để đối phó với những nguy cơ thật khác thường, tức thời và khẩn cấp mà họ biết rõ bà Bhutto phải đối diện ngày hôm ấy. Các nhà điều tra cũng quy lỗi cho cảnh sát địa phương về những hành động và những sự thiếu sót của họ ngay sau vụ ám sát, kể cả việc dùng vòi rồng để tẩy rửa địa điểm xảy ra án mạng, và chỉ trích cảnh sát đã không thu thập và duy trì những chứng cớ tại hiện trường. Các nhà điều tra nhấn mạnh các hành động ấy đã gây thiệt hại không thể cứu vãn được cho cuộc điều tra để tìm ra sự thật chính xác về cái chết của bà Bhutto.

Tổng Thư ký LHQ Ban Ki-moon (phải) chuyển báo cáo điều tra về cái chết của bà Bhutto cho Đại sứ Pakistan tại LHQ, Abdullah Hussain Haroon. Ảnh: AP

Ngoài ra, các nhà điều tra cũng bày tỏ họ đã bị các cơ quan tình báo và quan chức chính phủ “cản trở nghiêm trọng” trong quá trình điều tra. Cùng ngày, Tổng Thư ký LHQ Ban Ki-moon đã thông báo kết thúc sứ mạng điều tra về cái chết của bà Bhutto và ngay sau đó ông Ban Ki-moon đã chuyển tài liệu này cho chính quyền Pakistan. Theo các nhà quan sát chính trị, bản báo cáo này sẽ tiếp tục là vấn đề gây tranh cãi giữa các đảng phái của nước này, vì nó cũng còn khá nhiều vấn đề còn bỏ ngỏ, chưa lý giải một cách cặn kẽ.

Hàm ý của những hoài nghi vẫn chỉ là những hoài nghi mà không có kết luận xác thực nào về đích danh thủ phạm. Do vậy, nó cũng không giúp cho quá trình hòa giải các mâu thuẫn giữa các đảng phái trên chính trường nước này có được kết quả thuận lợi. Nhất là trong bối cảnh hiện nay, Pakistan vẫn là quốc gia chứa đựng nhiều nguy cơ bùng phát các xung đột sắc tộc, tôn giáo nhất ở khu vực Nam Á.

Diễn biến có liên quan, ngày 15-4, tuyên bố của Bộ Tài chính Mỹ công bố rằng, theo luật pháp Mỹ, tài sản của Giám đốc “Quỹ Al-Akhtar Trust” Mohammed Mazhar và Giám đốc “Quỹ Al-Rashid Trust” Mufti Abdul Rahim đã bị phong tỏa. Bộ Tài chính Mỹ cũng cấm thực thể pháp nhân Mỹ can dự vào bất cứ giao dịch nào với hai nhà tư bản tài chính nói trên vì theo bộ này, Mazhar bị cáo buộc là ủng hộ mạng lưới khủng bố Al-Qaeda và nhóm du kích Taliban, còn Rahim bị buộc tội hỗ trợ tài chính cho Taliban.

Một điểm đáng chú ý khác trên chính trường Pakistan là ngày 15-4 Thượng viện đã thông qua nhiều nội dung sửa đổi hiến pháp nhằm tước bỏ các quyền lực sâu rộng của tổng thống, trong đó có quyền giải tán quốc hội. Toàn bộ 90 thượng nghị sĩ có mặt tại phiên họp của Thượng viện đã bỏ phiếu thông qua tất cả 112 điều của Dự luật sửa đổi số 18, theo đó mọi biện pháp mà cựu Tổng thống Pervez Musharraf áp dụng là bất hợp pháp, đồng thời chuyển các quyền lực từ Văn phòng Tổng thống sang Phủ Thủ tướng. Theo sửa đổi hiến pháp vừa được thông qua, Tổng thống Asif Ali Zardari sẽ bị tước quyền giải tán một chính phủ dân cử và bổ nhiệm các tư lệnh quân đội.

Văn kiện này cũng đề nghị đổi tên của tỉnh biên giới Tây Bắc (NWFP) thành Khyber Pakhtoonkhwa (phần Khyber của vùng đất của người Pashtoon), phù hợp với yêu sách lâu nay của tộc người Pashtoon vốn chiếm đa số ở NWFP. Hạ viện Pakistan thông qua dự luật sửa đổi này hồi tuần trước. Sau khi được Thượng viện thông qua, văn kiện này sẽ được chuyển lên Tổng thống Zardari ký ban hành.

Lê Minh Châu