Trước phương án trên, một số chuyên gia giáo dục cho rằng, việc tổ chức thi lại là giải pháp đặc biệt, nhằm tạo lập kết quả mới bảo đảm tính chính xác, tin cậy, minh bạch, khách quan, công bằng, bảo vệ quyền lợi của những thí sinh không vi phạm. Tuy nhiên, việc thi lại không đồng nghĩa với sự ưu ái hay miễn trừ trách nhiệm đối với các cá nhân có hành vi gian lận.

Trao đổi về phương án xử lý đối với Điểm thi Trường Trung học Phổ thông Chuyên Tuyên Quang, ông Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng, việc xử lý cần bảo đảm đồng thời các yêu cầu: tuân thủ pháp luật và Quy chế thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông năm 2026; đúng thẩm quyền, giữ nghiêm kỷ cương kỳ thi; bảo đảm công bằng đối với thí sinh trên cả nước; bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của những thí sinh không vi phạm; đồng thời làm rõ trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân có liên quan.

Theo ông Hoàng Ngọc Vinh, đây là vụ việc đặc biệt nghiêm trọng. Sai phạm không còn là hành vi tự phát của một vài thí sinh mà đã có dấu hiệu liên quan đến những người được giao nhiệm vụ tổ chức, điều hành và bảo đảm tính trung thực của kỳ thi.

Khi bộ máy tổ chức không thực hiện đúng chức trách, quy trình tổ chức kỳ thi tại điểm thi đó đã mất tính liêm chính và không còn đủ độ tin cậy. Kết quả thi không chỉ phụ thuộc vào bài làm của thí sinh mà còn phụ thuộc vào việc bài làm đó được hình thành trong một quy trình hợp pháp, khách quan và trung thực hay không.

Quy chế thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông năm 2026 yêu cầu kết quả kỳ thi phải bảo đảm độ tin cậy, tính trung thực để phục vụ xét công nhận tốt nghiệp và tuyển sinh. Đồng thời, Quy chế giao Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định phương án xử lý đối với những trường hợp đặc biệt và các tình huống bất thường phát sinh trong quá trình tổ chức kỳ thi.

"Từ đó, khi quy trình tổ chức tại một điểm thi đã mất độ tin cậy thì Bộ Giáo dục và Đào tạo có cơ sở để không tiếp tục công nhận kết quả đã công bố và tổ chức thi lại", ông Hoàng Ngọc Vinh chia sẻ.

Tuy nhiên, ông Hoàng Ngọc Vinh nhấn mạnh, việc hủy kết quả không đồng nghĩa với việc mặc nhiên coi tất cả thí sinh đều gian lận. Kết quả bị hủy do quy trình tạo ra kết quả không còn bảo đảm độ tin cậy, trong khi trách nhiệm của từng thí sinh cần được xác định riêng trên cơ sở hành vi và chứng cứ.

Những thí sinh không vi phạm không bị xử lý kỷ luật, cần được bảo vệ danh dự, quyền lợi và tạo điều kiện để có kết quả hợp pháp, công bằng, kịp thời phục vụ xét công nhận tốt nghiệp và tuyển sinh đại học. Việc tổ chức thi lại cũng không làm chấm dứt quá trình điều tra. Nếu sau đó cơ quan chức năng phát hiện thí sinh có hành vi nhận, sử dụng đáp án, thông đồng hoặc che giấu vi phạm thì vẫn phải bị xử lý theo Quy chế thi và các quy định của pháp luật. Kết quả thi lại không làm mất đi trách nhiệm đối với hành vi vi phạm đã xảy ra.

Theo ông Hoàng Ngọc Vinh, đây là vụ việc phức tạp, đòi hỏi phải cân nhắc đồng thời yêu cầu giữ nghiêm kỷ cương kỳ thi, bảo đảm tiến độ tuyển sinh và bảo vệ quyền lợi chính đáng của thí sinh. Trong các phương án có thể lựa chọn, cần ưu tiên giải pháp hợp lý, vừa bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật, vừa bảo vệ những thí sinh không tham gia gian lận.

Vì vậy, việc tổ chức thi lại tại điểm thi trên nhằm tạo ra một kết quả hợp pháp, tin cậy, công bằng cho tất cả thí sinh tại điểm thi này. Việc chưa sử dụng kết quả thi và những điểm 10 bất thường trước đó là để đảm bảo công bằng cho cả triệu thí sinh cả nước ở các địa phương, điểm thi khác.

Trong quá trình đó, những người có hành vi vi phạm phải bị xử lý nghiêm theo quy định, còn những thí sinh không vi phạm cần được bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, được đánh giá lại đúng năng lực thực chất của mình.

Việt Hà