Phải từ thực tiễn cuộc sống cử tri

Trước hết, chương trình hành động của ứng cử viên phải xuất phát từ thực tiễn cuộc sống và những vấn đề mà cử tri đang đối mặt. Mỗi địa phương, mỗi khu vực đều có những khó khăn, thách thức và nhu cầu phát triển khác nhau. Có nơi cử tri quan tâm đến vấn đề hạ tầng giao thông, có nơi quan tâm về ô nhiễm môi trường, nước sạch, có nơi lại lo lắng về sinh kế, việc làm, giáo dục hay dịch vụ y tế,…. Do đó, chương trình hành động không thể chỉ là những lời cam kết chung chung như "phấn đấu phát triển kinh tế", "nâng cao đời sống nhân dân" hay "tăng cường quản lý nhà nước". Những nội dung như vậy tuy đúng nhưng quá rộng và khó đo lường. Thay vào đó, ứng cử viên cần thể hiện rõ họ đã lắng nghe cử tri, đã nghiên cứu thực tế và đưa ra các mục tiêu, giải pháp cụ thể gắn với những vấn đề nổi bật của địa phương. Việc xây dựng chương trình hành động thực chất cũng là quá trình ứng cử viên thể hiện trách nhiệm và năng lực của mình. Một chương trình hành động tốt phải trả lời được ba câu hỏi cơ bản: cử tri đang cần gì, ứng cử viên có thể làm gì và sẽ làm như thế nào để giải quyết vấn đề. Điều này đòi hỏi ứng cử viên phải có sự chuẩn bị nghiêm túc, tìm hiểu sâu về tình hình kinh tế – xã hội, các chính sách hiện hành cũng như những hạn chế, bất cập đang tồn tại cần tháo gỡ tại địa phương. Từ đó, họ mới có thể đề xuất những giải pháp thiết thực, phù hợp với thẩm quyền và vai trò của một đại biểu dân cử.

Thực tế cho thấy, nhiều cử tri hiện nay ngày càng quan tâm đến tính khả thi của chương trình hành động. Cử tri không chỉ muốn nghe những lời hứa hay những mục tiêu lớn, mà còn muốn biết ứng cử viên sẽ hành động cụ thể ra sao nếu trở thành đại biểu. Chẳng hạn, đối với vấn đề ô nhiễm môi trường, cử tri có thể mong muốn đại biểu sẽ tích cực kiến nghị hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường giám sát các cơ sở gây ô nhiễm hoặc thúc đẩy các dự án xử lý chất thải. Với vấn đề giáo dục, cử tri có thể kỳ vọng đại biểu tham gia đóng góp chính sách nhằm nâng cao chất lượng dạy và học, giảm áp lực học tập cho học sinh hay đối với việc giải quyết đơn thư, cử tri mong muốn cơ quan có thẩm quyền làm rõ và xử lý dứt điểm sự việc, đồng thời tăng cường trách nhiệm, minh bạch trong quá trình giải quyết, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân,… Những cam kết cụ thể như vậy sẽ giúp cử tri hình dung rõ hơn vai trò và trách nhiệm của người đại biểu mà họ lựa chọn.

Một vấn đề khác cũng rất quan trọng là chương trình hành động cần phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của đại biểu dân cử. Nhiều khi trong các buổi tiếp xúc cử tri, ứng cử viên đưa ra những lời hứa vượt quá thẩm quyền của mình, chẳng hạn cam kết xây dựng một công trình cụ thể hay giải quyết ngay một dự án đầu tư nào đó. Trên thực tế, đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân chủ yếu thực hiện ba chức năng chính là lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước hoặc địa phương. Do đó, chương trình hành động cần tập trung vào việc đại biểu sẽ làm gì để tham gia xây dựng chính sách, phản ánh ý kiến của cử tri và giám sát việc thực thi pháp luật, chứ không nên biến thành những cam kết mang tính điều hành trực tiếp.

Cần cơ chế giám sát chương trình hành động

Bên cạnh việc xây dựng chương trình hành động sát thực tế, vấn đề cử tri đặc biệt quan tâm là làm thế nào để những cam kết đó được thực hiện sau khi ứng cử viên trúng cử. Nếu chương trình hành động chỉ dừng lại ở những lời phát biểu trong thời gian vận động bầu cử, nhưng sau đó không có cơ chế theo dõi hay đánh giá, thì rất dễ dẫn đến tình trạng "nói cho hay" mà không đi vào thực chất. Điều này không chỉ làm giảm niềm tin của cử tri mà còn ảnh hưởng đến uy tín của các cơ quan dân cử. Vì vậy, cần có những cơ chế cụ thể để giám sát việc thực hiện chương trình hành động của đại biểu sau khi trúng cử. Trước hết, bản thân đại biểu phải thường xuyên giữ mối liên hệ chặt chẽ với cử tri, định kỳ báo cáo kết quả hoạt động của mình cũng như những việc đã làm được liên quan đến các cam kết đã đưa ra. Các buổi tiếp xúc cử tri không nên chỉ là dịp để ghi nhận ý kiến, kiến nghị, mà còn là cơ hội để đại biểu giải trình, thông tin cho cử tri về tiến độ thực hiện chương trình hành động của mình. Ngoài ra, các cơ quan và tổ chức liên quan cũng cần tham gia vào quá trình giám sát này.

Một giải pháp đáng chú ý là có thể xây dựng cơ chế công khai chương trình hành động của từng đại biểu và định kỳ cập nhật kết quả thực hiện. Khi thông tin được minh bạch và dễ dàng tiếp cận, cử tri sẽ có điều kiện theo dõi, đánh giá và góp ý. Bên cạnh đó, việc đánh giá mức độ hoàn thành chương trình hành động của đại biểu cũng có thể được xem xét trong các kỳ lấy phiếu tín nhiệm hoặc khi xem xét tái ứng cử trong nhiệm kỳ tiếp theo. Ở góc độ rộng hơn, việc xây dựng và thực hiện chương trình hành động nghiêm túc cũng góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ quan dân cử. Khi mỗi đại biểu đều có chương trình hành động rõ ràng, gắn với nhu cầu của cử tri và được giám sát chặt chẽ, hoạt động của Quốc hội và Hội đồng nhân dân sẽ ngày càng thiết thực và hiệu quả hơn. Điều này đồng thời củng cố niềm tin của nhân dân vào hệ thống chính trị và vào cơ chế dân chủ mà chúng ta đang xây dựng.

Có thể nói, chương trình hành động của ứng cử viên không chỉ là một phần của quá trình vận động bầu cử, mà còn là lời cam kết chính trị trước cử tri. Chỉ khi những lời hứa được chuyển hóa thành hành động cụ thể, có kết quả rõ ràng và được cử tri ghi nhận, thì vai trò của người đại biểu dân cử mới thực sự được phát huy, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước và quê hương Đà Nẵng thân yêu.

Minh Sơn