Câu chuyện người nông dân “chạy” theo phong trào các loại cây trồng khi chưa định hướng được đầu ra vẫn là vấn đề chưa thể giải quyết dứt điểm ở trên địa bàn tỉnh Gia Lai. Và giờ đây, cả hàng trăm héc-ta cây nghệ được nông dân Gia Lai trồng theo kiểu tự phát nhưng đầu ra vẫn là bài toán chưa được giải. Chỉ cần đi dọc tuyến Quốc lộ 14 đoạn từ H. Chư Sê, H. Chư Prông đến H. Chư Pưh (Gia Lai), có thể bắt gặp hàng trăm vườn nghệ được trồng mới dọc 2 bên đường. Nơi ít thì vài sào, nơi nhiều cả vài héc-ta. Đa phần, diện tích nghệ được trồng trong những vùng đất tận dụng hoặc trên những mảnh đất hồ tiêu đã chết. Với tính toán trồng các loại nông sản khác như cà phê, bơ phải mất 2-3 năm mới có thu, hàng trăm nông dân lại xoay ra trồng nghệ. Từ vài hộ trồng rồi nhanh chóng “lan” sang nhiều hộ khác dù chưa biết giá cả, “đầu ra” như thế nào. Thế nên, tư thương “bắt thóp” rất nhanh, những giống nghệ được giới thiệu từ các tỉnh Đắc Lắc, Đắc Nông được đưa về bán cho bà con nơi đây.Anh Nguyễn Hoàng, ở H. Chư Sê đang trồng 2 sào nghệ cho biết: “Tôi nghe nói trồng nghệ cũng được, lại thấy nhiều người trồng nên mình cũng trồng theo. Tư thương có khi chỉ mua nghệ với giá chừng 6.000 – 7.000đ/kg rồi bán với giá nghệ giống lên đến 15.000đ/kg. Biết vậy nhưng mình không có nguồn đành chịu. Cứ trồng đã, đầu ra tính sau! Năm nay không được giá thì mình bán giống”.

Hộ gia đình ông Nguyễn Liệu đang chăm sóc cây nghệ nhưng vẫn chưa biết bán cho ai.

Theo nhiều nông dân cho biết, để trồng 1ha nghệ, nếu có đất sẵn phải đầu tư thêm chừng 1,5 tấn giống, cộng với phân bón, công chăm sóc, thu hoạch với tổng cộng khoảng 50 – 60 triệu đồng. Cây nghệ rất dễ sống, dễ chăm sóc nên không phải bỏ công nhiều như các loại cây trồng khác. Ông Nguyễn Liệu (thôn Phú Hà, xã Ia Blứ, H. Chư Pưh) cũng đã đầu tư 2,5 sào nghệ sau khi diện tích trồng tiêu trên chết vì dịch bệnh. Thế nhưng, khi được hỏi liệu bán cho ai thì ông vẫn ngắc ngứ việc tiêu thụ ở đâu. “Thấy người ta nói trồng nghệ có ăn nên mình làm theo thôi. Giống mua cũng chả rõ nguồn gốc, đầu ra cũng chả rõ ràng. Thôi thì cứ trồng đại vào, may thì có lời! Để đất trống cũng phí!”.

Việc nông dân đổ xô trồng nghệ bất chấp đầu ra chưa rõ ràng xuất hiện ở nhiều huyện của tỉnh Gia Lai. Thống kê mới đây nhất của H. Chư Pưh có gần 95ha cây nghệ đã được người dân trồng trên địa bàn nhưng con số thực có lẽ nhiều hơn thế. Bởi rất nhiều khu vực nằm xa khu dân cư ở các rẫy người dân vẫn không kê khai. Theo một số thương lái thì nghệ củ phần tiêu thụ trong nước, phần xuất sang thị trường Trung Quốc nhưng giá cả thế nào thì phải chờ đến khi thu hoạch. Họ cũng chỉ là đầu nậu thu gom rồi bán sang tay kiếm lời. Niên vụ trước, lúc cao điểm giá nghệ lên đến hơn 7.000 đồng. Với mức giá này, bình quân mỗi ha, nông dân thu lời khoảng 50 – 70 triệu đồng sau khi trừ chi phí đầu tư. Nhưng niên vụ này, với diện tích nghệ tăng đột biến, nông dân như đang “ngồi trên lửa”.

Những diện tích nghệ bát ngát thế này có thể gặp bất cứ đâu ở H. Chư Pưh khi người dân đổ xô trồng loại cây này.

Trao đổi với PV, ông Nguyễn Long Khánh, Phó trưởng Phòng NN&PTNT H.Chư Pưh cho biết: “Diện tích nghệ trên địa bàn H.Chư Pưh tăng đột biến trong năm nay, gần 95ha trên chủ yếu là trồng mới từ tháng 3 đến nay và được trồng tại 8 xã/ 9 xã, thị trấn của huyện. Nếu đến khoảng tháng 3 sang năm – thời điểm thu hoạch thì ước tính năng suất bình quân khoảng 191,62 tạ/ha. Người dân chủ yếu trồng giống nghệ vàng, nghệ đỏ cao sản. Qua kết quả kiểm tra  diện tích người dân đang trồng nghệ cho thấy cây đang sinh trưởng, phát triển tương đối tốt. Tình hình sâu bệnh hại không đáng kể và khá phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương”. Tuy nhiên, đơn vị chuyên môn này cũng xác nhận việc tiêu thụ theo hình thức tự phát. Một số hộ dân vừa sản xuất vừa đứng ra thu mua nghệ tươi rồi bán cho một số doanh nghiệp như: Cty Hải Dương có trụ sở tại Hà Nội, Cty TNHH Hải Mạnh có trụ sở tại tỉnh Bắc Ninh. Các doanh nghiệp thu mua hiện nay chỉ thông qua hợp đồng số lượng sản phẩm thu mua với đại diện các nhóm nông dân, không có liên kết sản xuất và đầu tư các khoản vật tư nông nghiệp.   Dẫu vậy nhưng riêng H. Chư Pưh vẫn đề xuất các ngành chức năng quy hoạch vùng nguyên liệu nghệ trên địa bàn với tầm nhìn đến năm 2020, 2025 và 2030 lần lượt là 250, 300 và 350 ha. Năng suất đến năm 2030 dự kiến lên đến 7.700 tấn. Có thể thấy, cây nghệ là loại cây trồng không mới ở địa bàn Gia Lai cũng như các tỉnh Tây Nguyên, thế nhưng với việc diện tích được người dân mở rộng ồ ạt như hiện nay khiến các ngành chức năng lúng túng. “Chúng tôi khuyến cáo người dân không ồ ạt mở rộng diện tích dẫn đến khủng hoảng thừa sản lượng và dẫn đến hậu quả có cung nhưng không có cầu”, ông Nguyễn Văn Khanh, Trưởng phòng Phòng NN&PTNT H. Chư Pưh cho biết.

MINH TÂN