Mục tiêu xây dựng thành phố "không ma túy" vào năm 2028, cán đích trước 2 năm của Đà Nẵng được xác định là một nhiệm vụ chính trị trọng tâm, cấp bách và lâu dài. Đằng sau quyết tâm ấy là những đòi hỏi từ thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm, cũng như khát vọng giữ vững hình ảnh một đô thị an toàn, đáng sống.

Mục tiêu xây dựng Đà Nẵng trở thành địa bàn "không ma túy" trước năm 2030 không chỉ là những con số hay khẩu hiệu, mà là những câu chuyện thật, những nguy cơ hiện hữu và áp lực ngày càng lớn từ thực tiễn. Cuộc chiến ấy đang dịch chuyển - từ đường phố vào không gian mạng, từ tụ điểm công khai vào những căn hộ khép kín, và từ người lớn sang cả giới trẻ.

Thách thức từ những "cơn sóng ngầm"

Một buổi tối cuối tuần trên tuyến ven biển, ánh đèn rực rỡ, dòng người tấp nập. Ít ai biết rằng, chỉ cách đó vài con phố, lực lượng chức năng vừa triệt xóa một điểm tụ tập sử dụng trái phép chất ma túy trong một căn hộ cho thuê ngắn ngày.

Theo đó, qua công tác quản lý địa bàn, phòng ngừa và đấu tranh với tội phạm, vào lúc 1 giờ 30 ngày 31-1-2026, Công an phường An Hải (TP Đà Nẵng) đã tiến hành kiểm tra hành chính một căn hộ cho thuê trên đường Phạm Tu, bắt quả tang 4 đối tượng đang tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy. Các đối tượng gồm: Thái Thị Thảo Đan (2009, trú phường An Hải); Vũ Hoàng Tú Trinh (2002, trú phường Thanh Khê); Võ Văn Trọng (2002, trú phường Ngũ Hành Sơn) và Nguyễn Tấn Thế Anh (2005, trú phường Liên Chiểu).

Qua đấu tranh ban đầu xác định, chiều 30-1, Trọng nảy sinh ý định sử dụng ma túy, rủ Nguyễn Tấn Thế Anh đến căn hộ của Thái Thị Thảo Đan để cùng sử dụng. Sau đó, Trọng liên hệ qua mạng xã hội mua ma túy tổng hợp, rủ thêm Vũ Hoàng Tú Trinh tham gia. Các đối tượng chuẩn bị loa, đèn, máy chiếu và nhiều dụng cụ phục vụ việc sử dụng ma túy.

Khi nhóm đối tượng đang tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy thì bị lực lượng Công an phường An Hải phát hiện, kiểm tra và bắt quả tang. Kết quả test nhanh cho thấy cả 4 đối tượng đều dương tính với chất ma túy tổng hợp…

Chuyện các đối tượng, đa số đều còn trẻ tụ tập, cùng nhau thuê căn hộ để tổ chức "tiệc ma túy" đã không còn xa lạ. Theo số liệu từ Công an TP Đà Nẵng, tội phạm ma túy hiện chiếm gần 24% tổng cơ cấu tội phạm - một con số cho thấy mức độ "ăn sâu" của loại tội phạm này trong đời sống xã hội.

Thiếu tướng Nguyễn Hữu Hợp, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Công an TP Đà Nẵng cho biết, thời gian qua, tình hình tội phạm, vi phạm pháp luật trên địa bàn Đà Nẵng cơ bản được kiểm soát, kéo giảm. Tuy nhiên, tội phạm và tệ nạn ma túy vẫn còn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp. "Tội phạm ma túy là tội phạm "nguồn", kéo theo nhiều loại tội phạm khác. Hệ lụy của nó không chỉ ở một cá nhân mà lan rộng ra gia đình và toàn xã hội", Thiếu tướng Nguyễn Hữu Hợp thẳng thắn nhìn nhận.

Không chỉ vậy, điều đáng lo ngại là sự biến đổi nhanh về hình thái tội phạm. Nếu trước đây là những điểm mua bán, sử dụng khá công khai, thì nay các đối tượng chuyển sang hoạt động kín kẽ trong căn hộ, khách sạn, cơ sở lưu trú; sử dụng mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin để giao dịch.

Khi người trẻ trở thành "điểm yếu"

Trong một buổi tuyên truyền pháp luật liên quan đến ma túy tại một trường THPT trên địa bàn, cán bộ Công an đặt câu hỏi: "Các em có biết "nước vui" là gì không?". Nhiều cánh tay giơ lên, và đáng ngạc nhiên là hầu hết các em đều cho biết đã từng nghe, thậm chí từng thấy. Đây là điều đáng để suy nghĩ.

Thực tế cho thấy, các loại ma túy tổng hợp thế hệ mới như "nước vui", "cỏ Mỹ", "tem giấy", "bùa lưỡi"… đang được "ngụy trang" tinh vi dưới dạng đồ uống, thực phẩm, thuốc lá điện tử. Không ít thanh thiếu niên tiếp cận trong tâm lý tò mò, "thử cho biết", để rồi nhanh chóng rơi vào vòng xoáy lệ thuộc.

Một cán bộ Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an TP Đà Nẵng chia sẻ: "Có những trường hợp ban đầu chỉ là người sử dụng, nhưng sau đó bị lôi kéo, trở thành mắt xích trong đường dây mua bán ma túy mà chính họ không nhận ra". Hiện tượng trẻ hóa đối tượng không chỉ là con số thống kê, mà đang trở thành lỗ hổng lớn nhất trong phòng ngừa tội phạm, và đây chính là "bài toán kép" đặt ra cho không chỉ một ngành, một đơn vị cụ thể nào, mà chính là yêu cầu bắt buộc đặt ra cho cả hệ thống chính trị cần vào cuộc.

Là trung tâm du lịch, dịch vụ lớn của cả nước, Đà Nẵng đón hàng triệu lượt khách mỗi năm. Sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế - xã hội kéo theo sự gia tăng dân cư, lao động thời vụ và các loại hình kinh doanh dịch vụ. Đây vừa là động lực phát triển, nhưng cũng là môi trường để tội phạm ma túy lợi dụng. Minh chứng là gần đây, nhiều đối tượng đã lợi dụng các cơ sở kinh doanh có điều kiện về an ninh trật tự như quán bar, karaoke, căn hộ cho thuê… để tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy. Thậm chí, có trường hợp trồng cây chứa chất ma túy ngay trong căn hộ, "ngụy trang" tinh vi để tránh bị phát hiện. Nếu không kiểm soát tốt, những "điểm ẩn" này có thể trở thành "ổ dịch" âm thầm lan rộng.

Từ cảnh báo đến mệnh lệnh hành động

Trước thực tiễn đó, Đà Nẵng đã không lựa chọn cách tiếp cận thận trọng, mà đưa ra một mục tiêu mang tính đột phá: xây dựng thành phố "không ma túy" trước năm 2030.

Tại hội nghị quán triệt các chủ trương liên quan về xây dựng Đà Nẵng "không ma túy", lãnh đạo TP thẳng thắn chỉ ra thực trạng "trên nóng, dưới lạnh", khi một số địa phương còn chưa quyết liệt, còn coi phòng, chống ma túy là nhiệm vụ riêng của lực lượng Công an. Vì vậy, tinh thần chỉ đạo được xác định rõ: Đây là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị; quá trình thực hiện phải có lộ trình, mốc thời gian cụ thể; địa bàn "sạch" phải giữ vững, không để tái phát.

Lãnh đạo TP Đà Nẵng cũng yêu cầu các sở, ngành, đoàn thể, địa phương tập trung cao độ, nêu cao tinh thần trách nhiệm, xác định công tác phòng, chống ma túy là nhiệm vụ trọng tâm, vừa cấp bách, vừa lâu dài; phấn đấu thực hiện mục tiêu xây dựng thành phố không ma túy sớm hơn lộ trình đề ra. Đảng ủy, UBND các xã, phường khẩn trương rà soát, bổ sung nội dung phòng, chống ma túy và mục tiêu xây dựng địa bàn không ma túy vào Nghị quyết Đại hội Đảng bộ nhiệm kỳ 2025-2030 để lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện.

Phải thừa nhận rằng, ma túy không thể bị đẩy lùi nếu chỉ dựa vào lực lượng chuyên trách. Đó là lý do vì sao Đà Nẵng xác định: mỗi người dân, mỗi gia đình phải trở thành một "pháo đài" phòng, chống ma túy. "Khi người dân chủ động cung cấp thông tin, khi gia đình quản lý tốt con em mình, thì hiệu quả phòng ngừa tăng lên rất nhiều so với chỉ trông chờ vào lực lượng chức năng", một cán bộ Công an cơ sở chia sẻ.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Hữu Hợp, mặc dù phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, nhất là trong thời gian đầu sáp nhập địa giới hành chính và tổ chức bộ máy Công an địa phương 2 cấp nhưng với nỗ lực lớn và quyết tâm chính trị cao, Đảng ủy, Giám đốc Công an TP luôn xác định công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm và tệ nạn ma túy là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thường xuyên và lâu dài

Có thể nói, mục tiêu "không ma túy" là một thách thức lớn, nhưng cũng là thước đo năng lực quản trị xã hội. Đó không chỉ là câu chuyện của đấu tranh tội phạm, mà còn liên quan đến an sinh xã hội, giáo dục, việc làm, quản lý dân cư và cả văn hóa cộng đồng. Đà Nẵng đã chọn cách đi khó - nhưng đúng: không né tránh, không "giảm nhẹ mục tiêu", mà đối diện trực diện với vấn đề. Và có lẽ, chính từ những "mệnh lệnh của thực tiễn" ấy, một hành trình dài đang được khởi động - hành trình hướng tới một thành phố không ma túy, không chỉ trên giấy tờ, mà trong từng con phố, từng mái nhà.

(còn nữa) Nguyên Hưng