Ngày 12-5, truyền thông Iran đồng loạt đưa tin Tehran đã đưa ra 5 điều kiện tiên quyết để tái khởi động đàm phán với Mỹ. Theo hãng thông tấn bán chính thức Fars, các yêu cầu này được Iran coi là những "bảo đảm tối thiểu cần thiết" trước khi bước vào vòng thương lượng mới với Washington.

Cụ thể, Iran yêu cầu chấm dứt xung đột trên mọi mặt trận, đặc biệt tại Lebanon; dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt nhằm vào Tehran; giải phóng các tài sản của Iran đang bị phong tỏa ở nước ngoài; bồi thường những thiệt hại liên quan đến chiến tranh; đồng thời công nhận chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với thị trường năng lượng toàn cầu.

Nguồn tin cho biết các điều kiện trên đã được Tehran chuyển tới Mỹ thông qua Pakistan, quốc gia đang đóng vai trò trung gian hòa giải giữa hai bên. Iran cho rằng việc Mỹ tiếp tục duy trì hiện diện quân sự và phong tỏa hải quân tại Biển Arab cùng Vịnh Oman sau lệnh ngừng bắn càng làm gia tăng sự thiếu tin tưởng đối với tiến trình đàm phán.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei khẳng định các đề xuất của Tehran chỉ nhằm bảo vệ "quyền lợi chính đáng" của người dân Iran. Trong khi đó, Fars nhận định đề xuất gồm 14 điểm của Mỹ là "hoàn toàn thiên lệch" và chưa đáp ứng được các lợi ích cốt lõi của Tehran.

Song song với các yêu cầu ngoại giao, giới chức Iran cũng tiếp tục nhấn mạnh lập trường cứng rắn về chương trình hạt nhân. Ông Ebrahim Azizi, Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại của Quốc hội Iran, cho biết trong nội bộ nước này đang tồn tại sự đồng thuận rộng rãi về việc duy trì quyền làm giàu uranium. Theo ông Azizi, báo cáo mới nhất của Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran cho thấy chương trình hạt nhân của Tehran vẫn hoạt động ổn định bất chấp các cuộc không kích trước đó của Mỹ và Israel. Quan chức này khẳng định quyền làm giàu uranium của Iran "phải được bảo vệ". Đáng chú ý, ông Azizi cũng cảnh báo Iran có thể nâng mức làm giàu uranium lên 90% - mức có thể sử dụng cho chế tạo vũ khí hạt nhân - nếu Mỹ và Israel tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công quân sự nhằm vào nước này.

Căng thẳng giữa Iran với Mỹ và Israel bùng phát mạnh từ ngày 28-2 sau loạt cuộc không kích nhằm vào Tehran và nhiều thành phố lớn của Iran. Đáp trả, Iran tiến hành các cuộc tấn công vào Israel và các đồng minh của Mỹ tại khu vực Vùng Vịnh, đồng thời đóng cửa eo biển Hormuz, gây lo ngại nghiêm trọng đối với hoạt động vận chuyển dầu mỏ toàn cầu. Sau 40 ngày giao tranh, một lệnh ngừng bắn do Pakistan làm trung gian đã có hiệu lực từ ngày 8-4. Tuy nhiên, các cuộc đàm phán diễn ra tại Islamabad trong hai ngày 11 và 12-4 chưa đạt được đột phá đáng kể. Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó quyết định gia hạn lệnh đình chiến vô thời hạn nhằm duy trì cơ hội đối thoại. Dù vậy, triển vọng hòa giải vẫn còn nhiều bất định. Ngày 10-5, Iran đã gửi phản hồi đối với đề xuất nối lại đàm phán của Mỹ nhưng ông Trump bác bỏ và gọi phản hồi này là "hoàn toàn không thể chấp nhận".

Trong diễn biến liên quan, truyền thông phương Tây cho biết Saudi Arabia và UAE đã bí mật tham gia các hoạt động quân sự chống Iran trong thời gian xung đột vừa qua. Israel cũng được cho là tăng cường phối hợp tình báo và phòng thủ với các quốc gia Arab Vùng Vịnh nhằm đối phó các cuộc tấn công từ Tehran. Giới phân tích nhận định những động thái mới cho thấy cấu trúc an ninh Trung Đông đang thay đổi đáng kể, khi nhiều quốc gia Arab Vùng Vịnh không còn giữ vai trò phòng thủ thụ động mà bắt đầu tham gia trực tiếp hơn vào các hoạt động quân sự nhằm kiềm chế Iran.

AN BÌNH