Washington để ngỏ cả quân sự lẫn đàm phán

Ngày 24-10, Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ đang cân nhắc khả năng tiến hành thêm các cuộc tấn công nhằm vào Iran, thậm chí có thể hành động ngay ngày hôm sau. Tuy nhiên, ông cũng để ngỏ khả năng đạt được một thỏa thuận "lớn và tốt đẹp" với Tehran nhằm ngăn nước này sở hữu vũ khí hạt nhân. Khi được hỏi về khả năng nối lại chiến dịch quân sự, ông Trump trả lời: "Chúng tôi đang cân nhắc thực hiện điều đó, và có thể là ngay ngày mai", đồng thời từ chối tiết lộ liệu Washington có thực sự chuẩn bị tấn công hay không.

Nhà lãnh đạo Mỹ cho rằng Iran vẫn có thể tránh được một cuộc đối đầu mới nếu đạt thỏa thuận với Washington. Tuy nhiên, ông đặt nghi vấn về mức độ tuân thủ cam kết của Tehran, đồng thời nhấn mạnh mục tiêu của mình là ngăn Iran phát triển vũ khí hạt nhân một cách lâu dài.

Ông Trump cũng cho rằng chiến dịch quân sự trước đó, trong đó có sự tham gia của máy bay ném bom B-2, chưa đủ để bảo đảm mục tiêu này. Dù tuyên bố Mỹ sẽ giành chiến thắng dù lựa chọn phương án nào, ông chưa công bố quyết định cuối cùng về bước đi tiếp theo.

Trong khi đó, truyền thông Mỹ dẫn các nguồn tin cho biết Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã xây dựng những phương án tập kích mới, có thể nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng, cơ sở hạt nhân, kho tên lửa và thiết bị bay không người lái của Iran. Tuy nhiên, việc chuẩn bị kế hoạch quân sự không đồng nghĩa Tổng thống Trump đã phê chuẩn chiến dịch. Các thông tin được công bố cũng đề cập khả năng Mỹ và Israel phối hợp gây sức ép quân sự, kinh tế lên Tehran, buộc nước này nhượng bộ về chương trình hạt nhân và tình hình tại eo biển Hormuz.

Iran cảnh báo đáp trả trên diện rộng

Trước những tín hiệu cứng rắn từ Washington, giới chức Iran liên tiếp đưa ra cảnh báo về hậu quả nếu xung đột tái bùng phát. Ngày 24-10, Tổng Tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang Iran Ali Abdollahi tuyên bố Tehran sẽ không cho phép tàu quân sự Mỹ tiến vào Vịnh Ba Tư. Ông khẳng định các lực lượng Iran sẵn sàng đối phó với những hoạt động quân sự mà nước này coi là mối đe dọa.

Truyền thông Iran cũng dẫn lời các quan chức an ninh cảnh báo Tehran có thể mở rộng phạm vi đáp trả, bao gồm các căn cứ quân sự Mỹ và những hạ tầng liên quan trong khu vực nếu bị tấn công. Một số tuyên bố còn đề cập nguy cơ các tuyến cáp quang biển và cơ sở hạ tầng kỹ thuật số tại Vùng Vịnh trở thành mục tiêu trong một giai đoạn xung đột mới.

Tuy nhiên, những cảnh báo này chủ yếu phản ánh lập trường răn đe của Tehran; chưa có xác nhận độc lập về việc Iran đã quyết định triển khai các phương án nêu trên. Theo các nguồn tin được truyền thông dẫn lại, Mỹ đang cân nhắc nhiều lựa chọn, từ duy trì sức ép thông qua phong tỏa hàng hải và trừng phạt đến tiến hành những đợt tập kích mới. Khả năng Iran mở rộng đáp trả được xem là một trong những rủi ro lớn đối với bất kỳ quyết định quân sự nào của Washington.

Ngoại giao vẫn là một lựa chọn

Bên cạnh những tuyên bố cứng rắn, Iran tiếp tục phát tín hiệu sẵn sàng xem xét giải pháp ngoại giao. Ngoại trưởng Abbas Araghchi cho biết Tehran có thể trao thêm cơ hội cho đàm phán nếu nhận thấy Mỹ thực sự muốn xây dựng lòng tin và hướng tới một thỏa thuận công bằng. Trong bài viết trên Financial Times, ông Araghchi nhấn mạnh Iran sẵn sàng đạt được một thỏa thuận "công bằng và có danh dự", đồng thời cảnh báo việc tiếp tục leo thang tại eo biển Hormuz và những khu vực khác sẽ gây nguy hiểm cho dân thường, an ninh khu vực và kinh tế toàn cầu. Lập trường này cho thấy Tehran chưa hoàn toàn khép lại cánh cửa đối thoại, nhưng đặt điều kiện đối với khả năng nối lại tiến trình ngoại giao. Trong khi đó, ông Trump tuyên bố các cuộc đàm phán hiện không diễn ra, khiến triển vọng đạt được thỏa thuận trong ngắn hạn vẫn chưa rõ ràng.

Trao đổi với Al Jazeera, ông Trita Parsi, Phó Chủ tịch điều hành Viện Quincy, nhận định các cảnh báo của Iran nhằm buộc Washington tính toán kỹ hơn những tổn thất có thể phát sinh từ một cuộc chiến mới. Trong bối cảnh Mỹ và Israel được cho là tiếp tục chuẩn bị các phương án quân sự, còn Iran vừa tăng cường cảnh báo vừa để ngỏ ngoại giao, nguy cơ xung đột leo thang tại Trung Đông vẫn hiện hữu.

AN BÌNH