Giữa lúc tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới bị gián đoạn nghiêm trọng, Iran đang áp dụng chính sách kiểm soát linh hoạt đối với hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Theo các nguồn tin từ Mỹ và dữ liệu theo dõi tàu biển, Tehran không đóng cửa hoàn toàn tuyến đường này mà cho phép một số tàu nước ngoài đi qua trong những điều kiện nhất định.
Phát biểu ngày 16-3, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết các tàu của Iran, Ấn Độ và Trung Quốc vẫn đang di chuyển qua eo biển mà “không gặp vấn đề gì”. Ông nhận định số lượng tàu chở nhiên liệu lưu thông có dấu hiệu gia tăng trở lại, cho thấy Iran có thể đang từng bước nới lỏng kiểm soát để duy trì nguồn cung năng lượng toàn cầu.Thực tế cũng ghi nhận một số trường hợp cụ thể. Dữ liệu vận tải cho thấy tàu chở dầu “Karachi” treo cờ Pakistan đã đi qua eo biển vào ngày 15-3, sau khi di chuyển dọc vùng biển Iran và phát tín hiệu nhận dạng bình thường. Trước đó, một số tàu chở khí hóa lỏng của Ấn Độ cũng đã vượt qua tuyến đường này để trở về các cảng trong nước.Ngoài ra, Thổ Nhĩ Kỳ cũng xác nhận ít nhất một tàu của nước này được phép đi qua sau khi có sự chấp thuận từ phía Iran. Những diễn biến này cho thấy việc lưu thông qua Hormuz hiện phụ thuộc nhiều vào đàm phán song phương và sự phối hợp với lực lượng hải quân Iran.
Ở chiều ngược lại, Tehran khẳng định sẽ không cho phép tàu của Mỹ, Israel và các đồng minh tiếp cận eo biển. Giới chức Iran nhấn mạnh các tàu nước ngoài muốn đi qua phải tuân thủ quy tắc thời chiến và phối hợp chặt chẽ với lực lượng kiểm soát để tránh rủi ro bị tấn công nhầm.
Eo biển Hormuz vốn là tuyến hàng hải chiến lược, nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu, với khoảng 100 tàu qua lại mỗi ngày trong điều kiện bình thường. Tuy nhiên, kể từ khi xung đột bùng phát cuối tháng 2, hoạt động vận tải tại đây gần như tê liệt, khiến giá dầu tăng mạnh và chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu bị ảnh hưởng nghiêm trọng.Giới phân tích cho rằng việc Iran mở “lối đi hạn chế” là một chiến lược nhằm duy trì đòn bẩy địa chính trị. Bằng cách cho phép có chọn lọc một số quốc gia tiếp cận tuyến đường này, Tehran vừa giảm áp lực quốc tế, vừa tiếp tục gây sức ép đối với các đối thủ trong khu vực.Trong bối cảnh chưa có giải pháp quân sự hoặc ngoại giao rõ ràng để đảm bảo an ninh hàng hải, hoạt động qua eo biển Hormuz nhiều khả năng sẽ tiếp tục phụ thuộc vào các thỏa thuận riêng lẻ, khiến thị trường năng lượng toàn cầu duy trì trạng thái bất ổn trong thời gian tới.
B.NGÂN
