(Cadn.com.vn) - Nước Anh những năm 1990 chấn động bởi vụ tham nhũng lớn nhất từ trước đến nay xung quanh hợp đồng mua bán vũ khí giữa chính phủ nước này và Saudi Arabia khi các nhà điều tra phát hiện số tiền “lót tay” lên đến gần 1 tỷ EUR.

“Nhân tố” Wafic Said

Mọi việc bắt đầu từ bài báo của tờ Guardian đăng hồi tháng 4-1995, trong đó phanh phui vụ scandal “đẳng cấp quốc tế” của Tập đoàn hàng không quốc phòng Anh (BAE).

Nhờ nguồn tin này, cơ quan Kiểm toán quốc gia Anh (NAU) đã vào cuộc, phát hiện một khoản tiền lên tới 72 triệu EUR được chuyển từ tài khoản của BAE cho Cty Robert Lee, thanh toán cho trùm đầu nậu mua bán vũ khí Wafic Said dưới dạng “lót tay” cho hợp đồng mua bán vũ khí Al-Yamamah, trị giá 63 tỷ EUR giữa Anh và Saudi Arabia. Năm 1996, NAU lại phát hiện thêm một khoản tiền lên đến 30 triệu EUR do BAE chuyển cho chi nhánh của Tập đoàn Robert Lee ở Thụy Sĩ, người nhận cũng vẫn là Wafic Said.

Sau khi tiến hành điều tra kỹ càng, kết nối các sự kiện, cơ quan an ninh Anh phát hiện ra rằng, từ năm 1995-1998, đã có 880 triệu EUR được BAE chi “bôi trơn” cho hợp đồng Al-Yamamah, 2/3 trong số này được chi dưới dạng hoa hồng, thực chất là để hối lộ cho nhiều thành viên hoàng gia Saudi Arabia. Số còn lại được chi trực tiếp cho trùm mua bán vũ khí Wafic Said để “thối lại” cho các quan chức cao cấp của BAE và một vài thành viên chính phủ Anh. Do sợ bại lộ, tháng 10-2006, Saudi Arabia đã gây sức ép với chính phủ Anh đình chỉ việc thanh tra hợp đồng Al-Yamamah, lấy cớ là đối ngoại để chính phủ London dễ bề đối phó với dư luận. Ngay sau động thái trên, dư luận bùng nổ những ý kiến phản đối.

Một số tờ báo như Guardian, Daily Telegraph và BBC đã yêu cầu chính phủ làm rõ những sai trái mà dư luận quan tâm. Qua điều tra độc lập, phóng viên của tờ Guardian đã phát hiện, Saudi Arabia hằng năm đều chi ra một khoản tiền lớn để mua vũ khí. Năm 1984, Quốc hội Mỹ gây áp lực buộc Tổng thống Ronald Reagan đình chỉ hợp đồng bán các chiếc máy bay phản lực F-15 và máy bay do thám E-3A AWACS cho Saudi Arabia. Ngay lập tức, nước này chuyển hướng sang mua vũ khí của Tập đoàn BAE. Đích thân Thủ tướng Anh lúc đó là bà Margaret Thatcher đã nhiều lần gặp vua Fahd của Saudi Arabia để vận động cho vụ mua bán vũ khí này.

Thế nhưng, chỉ cho đến khi có sự tác động của trùm mua bán vũ khí quốc tế Wafic Said thì Saudi Arabia mới gật đầu.

Bài viết đăng trên Guardian năm 1995 nói về vụ tham nhũng hợp đồng Al-Yamamah.

Hợp đồng thế kỷ

Từ đó, hợp đồng mua bán thế kỷ có tên gọi Al-Yamamah đã được ra đời và chính thức ký kết ngày 17-2-1986 giữa Bộ trưởng Quốc phòng Saudi Arabia, Hoàng thân Ben Abdel Aziz và Chủ tịch BAE Colin Chandler.

Theo hợp đồng này, Anh bán cho Saudi Arabia 72 chiến đấu cơ phản lực Tornado, 30 máy bay phản lực huấn luyện Hawk, 50 máy bay huấn luyện Pilatus PC-9. Đến năm 1988, Saudi Arabiamua tiếp 48 chiếc Tornado, 60 chiếc Hawk, 48 trực thăng chiến đấu S-70A và 2 tàu phá mìn. Trị giá của hai phần hợp đồng lên tới 43 tỷ bảng Anh (63 tỷ EUR) với phương thức thanh toán trả tiền và đổi dầu. Cũng phải nói ngay rằng, hợp đồng mua bán nói trên không chỉ giúp Saudi Arabia củng cố quốc phòng mà còn tạo ra hàng nghìn đầu việc cho BAE và đưa Anh trở thành quốc gia xuất khẩu vũ khí lớn nhất Châu Âu hồi đó.

Liên quan đến hợp đồng Al-Yamamah, có nhiều vị quan chức “tai to mặt lớn” hay con cháu của họ kiếm được bộn tiền như Mark Thatcher, con trai cựu Thủ tướng Margaret Thatcher. Ngoài số tiền 12 triệu EUR được chia chác, Mark Thatcher còn được Wafic Said tặng một biệt thự sang trọng trị giá nhiều triệu EUR ở khu Eaton Terrace, London. Richard Evans, Giám đốc điều hành của BAE, cũng được nhận một biệt thự sang trọng trị giá 5 triệu EUR tại khu Park Lane ở thủ đô.

Charles Powell, cố vấn đối ngoại của Thủ tướng Margaret Thatcher và là người tham gia trực tiếp giai đoạn thương thảo hợp đồng, cũng nhận được “món quà” 50% giá trị cổ phần trị giá 30 triệu EUR trong hãng Sagitta Asset Management Limited do Wafic Said làm chủ tịch. Cựu bộ trưởng Quốc phòng Anh dưới thời Thủ tướng John Major là Jonathan Aitken cũng được Wafic Said “tặng” 20 triệu EUR núp dưới danh nghĩa cổ phiếu tại một ngân hàng thương mại do Said đứng đầu.

Trong danh sách khai báo của Wafic Said với cơ quan an ninh của Anh còn có danh tính của nhiều thành viên chính phủ của Thủ tướng Tony Blair sau này, trong đó có cả hai bộ trưởng Alan Johnson và John Reid.

Khắc Nam
(Theo Net/ The Guardian)