Dòng chảy lịch sử: Từ "địa ngục trần gian" đến khát vọng tự do

Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, có những con người bình dị nhưng cuộc đời họ lại phản chiếu cả một thời đại. Câu chuyện về cựu chiến binh Nguyễn Đình Tham - người chiến sĩ đặc công Quảng - Đà từng tham gia hơn 50 trận đánh và kiên cường trong ngục tù đế quốc, đó là một lát cắt sống động của lịch sử kháng chiến giữ nước của dân tộc Việt, một minh chứng cho bản lĩnh của thế hệ đã dâng hiến tuổi trẻ cho độc lập dân tộc, đồng thời gợi mở những suy ngẫm sâu sắc về giáo dục lịch sử và trách nhiệm của thế hệ hôm nay.

Bài viết đã khắc họa một hành trình xuyên suốt khói lửa: Từ cậu bé giao liên 16 tuổi đến người đại đội trưởng đặc công biệt động Lê Độ "đánh hiểm, đánh sâu". Nhưng điểm nhấn chiến lược nằm ở giai đoạn ông bị giam cầm tại Côn Đảo.

Sự kiện ông bị địch tráo hồ sơ tù chính trị thành "Gian nhân hiệp đảng" sau Hiệp định Paris 1973 là một minh chứng cho sự khốc liệt trên bàn cờ chính trị. Tuy nhiên, đúng như bài viết mô tả: "Chính trong địa ngục ấy, ông và đồng đội biến nhà tù thành mặt trận đấu tranh". Đây chính là nghệ thuật "chuyển hóa nghịch cảnh", một đặc sản của bản lĩnh Việt Nam mang tầm tư duy chiến lược sâu sắc. Sự hy sinh không ở chiến trường mà còn ở việc giữ trọn khí tiết trong bóng tối ngục tù. Đó là cuộc chiến của ý chí, nơi cái chết bị đẩy lùi bởi niềm tin vào ngày toàn thắng.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng dạy: "Dân ta phải biết sử ta. Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam". Câu nói này như lời nhắc nhở chúng ta về kiến thức và về tâm thế đón nhận. Giá trị của lịch sử chính là nền tảng của an ninh quốc gia. Nếu một dân tộc quên đi nguồn cội, dân tộc đó sẽ mất đi "hệ miễn dịch" trước những biến động của thời đại. Và chắc chắn rằng "tương lai sẽ bắn vào bạn bằng đại bác".

Trong Văn kiện Đại hội lần thứ XIV của Đảng, Đảng nhấn mạnh việc xây dựng hệ giá trị văn hóa, sức mạnh con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới "Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc". Việc giáo dục lịch sử không riêng ở sách vở mà phải thẩm thấu qua những tấm gương sống động như cựu chiến binh Nguyễn Đình Tham để thế hệ hôm nay và mai sau thấy rằng: "Độc lập đổi bằng bao nhiêu xương máu. Hòa bình đổi bằng bao nhiêu nỗi đau" ("Nỗi đau giữa hòa bình", của nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung) và không bao giờ được phép quên.

Phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" trong đời thường

Bài viết có những câu từ rất đắt: "Nhiều đồng đội đã nằm lại trong rừng sâu, trong ngục tối. Mình còn sống là để kể lại...". Việc ông cùng đồng đội tìm kiếm, quy tập hơn 200 hài cốt liệt sĩ sau khi nghỉ hưu là một hành động mang tính "tiếp nối sự sống" cho thấy tinh thần nhân văn sâu sắc của người cựu chiến binh này. Ông không sống cho riêng mình, ông chọn đưa những hương hồn đồng đội về với đất mẹ. Trở về với đời thường bằng lối sống "giản dị, liêm chính", ông minh chứng rằng bản lĩnh đặc công không những phá hủy mục tiêu địch, mà để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội giữa thời bình toát lên sự liêm chính và giản dị của người cựu binh.

Theo thông tin bài viết, sự kiện cựu chiến binh Nguyễn Đình Tham nhận Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng vào tháng 5-2026 tới đây là một mốc biểu tượng cho lòng trung thành tuyệt đối. Đây chính là tư tưởng theo tinh thần mà Đại hội XIV hướng tới: Lấy lịch sử làm điểm tựa, lấy văn hóa làm động lực để đưa Việt Nam vững bước vào tương lai.

Có ai đó nói rằng "công nghệ có thể thay đổi cách chúng ta sống, nhưng lịch sử quyết định cách chúng ta tồn tại". "Chuyện về người chiến sĩ đặc công Quảng- Đà" là một bài học giáo dục sâu sắc về "Trách nhiệm với quá khứ". Mỗi chúng ta hôm nay, khi cầm trên tay những thiết bị công nghệ hiện đại, đừng quên rằng dưới lớp đất chúng ta đang đứng, là xương máu và ý chí của những người như ông Tham, của hàng triệu đồng bào ta đã ngã xuống. Lịch sử là ngọn lửa luôn được thắp sáng và lưu truyền.

QUANG HÙNG