Ngày 21-7, phát biểu tại Nhà Trắng trong cuộc hội đàm với Tổng thống Lebanon Joseph Aoun, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington sẽ tiếp tục gia tăng sức ép quân sự nếu Iran không chấm dứt các hành động mà Mỹ cho là đe dọa lực lượng nước này và an ninh hàng hải tại Trung Đông. Ông Trump khẳng định Mỹ sẽ đáp trả sau khi ít nhất 3 quân nhân Mỹ thiệt mạng trong các vụ tấn công nhằm vào lực lượng Mỹ cuối tuần qua. Theo nhà lãnh đạo Mỹ, Washington đến nay vẫn "rất kiềm chế", song nếu xung đột tiếp diễn, Mỹ có thể mở rộng các cuộc không kích nhằm vào nhiều mục tiêu hạ tầng chiến lược của Iran, bao gồm cơ sở năng lượng, cầu và các công trình phục vụ quân sự. Tổng thống Mỹ cũng nhấn mạnh sẽ không cho phép Iran khôi phục chương trình hạt nhân. Đề cập các thông tin tình báo về khả năng Tehran chuyển một số thiết bị hạt nhân tới cơ sở nằm trong lòng núi ở tỉnh Isfahan, ông Trump tuyên bố Mỹ sẽ tấn công địa điểm này nếu phát hiện Iran tìm cách nối lại chương trình hạt nhân. Tuy nhiên, ông cho biết hiện chưa thể xác nhận các báo cáo liên quan đến việc di chuyển máy ly tâm.

Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth tiếp tục đưa ra cảnh báo cứng rắn, cho biết Washington vẫn để ngỏ khả năng đối thoại nhưng sẽ đáp trả mạnh nếu Iran tiếp tục các hành động nhằm vào tàu thương mại hoặc lực lượng Mỹ trong khu vực. Theo ông Hegseth, Iran đã có nhiều cơ hội tham gia đàm phán về bảo đảm an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz nhưng chưa đạt kết quả. Ông nhấn mạnh nếu Iran tấn công các tàu thương mại, Mỹ sẽ đáp trả bằng những đòn đánh "mạnh gấp 10 lần". Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ cũng cho biết các lực lượng nước này vẫn đang tiến hành các chiến dịch quân sự hằng đêm nhằm làm suy giảm năng lực quân sự của Iran và Tổng thống Trump có đầy đủ phương án để xử lý tình hình.

Về phía Iran, Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya ngày 22-7 tuyên bố Tehran sẽ mở rộng phạm vi đáp trả nếu Mỹ tấn công các cơ sở hạt nhân hoặc những địa điểm mà Iran coi là nhạy cảm. Theo tuyên bố, bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào các cơ sở hạt nhân sẽ bị coi là hành động mở rộng xung đột tại Tây Á. Khi đó, lực lượng vũ trang Iran sẽ tiến hành các biện pháp đáp trả "mạnh mẽ" nhằm vào lợi ích của Mỹ cũng như các đồng minh và đối tác của Washington trong khu vực. Cùng thời điểm, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào một số hệ thống radar cảnh báo sớm và radar chiến thuật xung quanh căn cứ không quân Ali Al Salem tại Kuwait, cũng như một hệ thống radar trên đảo Bubiyan.

Dù các hoạt động quân sự tiếp tục leo thang, nỗ lực ngoại giao vẫn được duy trì. Mỹ cho biết một số quan chức Iran đang tìm cách thiết lập các kênh tiếp xúc nhằm chấm dứt xung đột, trong khi Tehran khẳng định không từ bỏ con đường ngoại giao nhưng sẽ không quay lại bàn đàm phán khi vẫn đang hứng chịu các cuộc tấn công quân sự.

Song song với căng thẳng Mỹ - Iran, lực lượng Houthi tại Yemen cũng gia tăng sức ép đối với hoạt động hàng hải ở khu vực Biển Đỏ. Ngày 21-7, Houthi gửi cảnh báo trực tiếp tới các hãng vận tải biển quốc tế, yêu cầu ngừng mọi hoạt động vận chuyển hàng hóa tới và đi từ các cảng của Saudi Arabia, đồng thời tuyên bố các tàu vi phạm có thể trở thành mục tiêu tấn công. Động thái này được đưa ra sau khi Houthi tuyên bố áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải đối với Saudi Arabia nhằm đáp trả vụ không kích sân bay quốc tế Sanaa mà lực lượng này cho là do Riyadh thực hiện. Theo Houthi, quyết định được đưa ra theo nguyên tắc "bao vây đáp trả bao vây". Nguồn tin của Houthi cho biết đã có 6 tàu thương mại quay đầu trong vòng 24 giờ sau khi nhận được các cảnh báo, dù thông tin này chưa được kiểm chứng độc lập.

Phản ứng trước động thái trên, Saudi Arabia tuyên bố sẽ triển khai mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ tàu thuyền, trong khi liên minh quân sự do Riyadh dẫn đầu bắt đầu áp dụng các biện pháp tăng cường an toàn hàng hải tại eo biển Bab el-Mandeb. Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng khẳng định Washington sẽ không để Houthi cản trở tự do hàng hải tại Biển Đỏ.

Giới quan sát nhận định việc căng thẳng đồng thời gia tăng tại cả eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb - hai tuyến hàng hải vận chuyển phần lớn dầu mỏ và hàng hóa của thế giới - đang làm gia tăng nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời khiến triển vọng hạ nhiệt xung đột tại Trung Đông trở nên khó khăn hơn trong thời gian tới.

AN BÌNH