Những khác biệt giữa Mỹ và Israel đang ngày càng rõ khi Washington thúc đẩy giảm quy mô giao tranh tại Trung Đông, trong khi Tel Aviv vẫn muốn duy trì khả năng quân sự nhằm đối phó những mối đe dọa mà nước này cho là chưa được loại bỏ.

Theo Đài Truyền hình Channel 13 của Israel ngày 9-8, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), Đô đốc Brad Cooper, trong chuyến thăm Israel đã truyền đạt thông điệp Washington muốn đạt tiến triển theo hướng “khép lại ba mặt trận”, gồm Gaza, Lebanon và Iran. Tại Lebanon, Mỹ được cho là thúc đẩy Israel tiếp tục rút quân khỏi các vị trí bên trong vùng an ninh ở miền Nam nước này. Tại Gaza, Washington gây sức ép nhằm thúc đẩy tiến trình chính trị và triển khai một lực lượng đa quốc gia. Tuy nhiên, các quan chức quân sự Israel nói với phía Mỹ rằng Tel Aviv vẫn muốn duy trì quyền tự do hành động chống Iran nếu Tehran tiếp tục phát triển chương trình hạt nhân hoặc khôi phục năng lực tên lửa đạn đạo. Giới chức an ninh Israel cũng được cho là phản đối yêu cầu của Mỹ về việc chấm dứt các hoạt động ám sát có chủ đích và thu hẹp quy mô chiến dịch quân sự tại Gaza.

Trump chuyển hướng sang gây sức ép kinh tế với Iran

Tín hiệu từ Israel xuất hiện trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng cho thấy Washington đang thận trọng hơn với phương án quân sự đối với Iran. Trong cuộc phỏng vấn với Axios ngày 9-8, ông Trump cho biết Mỹ đang “hạ nhiệt tình hình” và hiện chỉ “đàm phán ở mức độ hạn chế” với Tehran. Nhà lãnh đạo Mỹ đồng thời nhấn mạnh Washington đang theo dõi tình trạng kinh tế khó khăn của Iran.

Phát biểu này cho thấy Nhà Trắng có thể tiếp tục dựa vào các biện pháp kinh tế để gây sức ép lên Tehran thay vì ngay lập tức tiến hành một chiến dịch quân sự mới. Theo Al Jazeera, ông Trump dường như muốn dành thêm thời gian cho các nỗ lực ngoại giao. Tuy nhiên, khả năng duy trì cách tiếp cận này vẫn chưa chắc chắn trong bối cảnh tình hình khu vực thay đổi nhanh chóng.

Áp lực trong nước cũng là yếu tố có thể tác động đến tính toán của Washington. Các cuộc thăm dò cho thấy sự bất mãn gia tăng đối với quyết định tiến hành chiến tranh với Iran, trong khi những lo ngại về giá năng lượng, lạm phát và nguy cơ xung đột lan rộng ngày càng được quan tâm. Giảng viên Đại học Cambridge Roxane Farmanfarmaian nhận định Iran không chịu sức ép về thời gian giống Mỹ. Tehran có thể kéo dài đàm phán, trong khi Washington phải tính đến áp lực từ bầu cử giữa nhiệm kỳ, giá dầu và lạm phát.

Iran vẫn cứng rắn về eo biển Hormuz

Trong khi Washington phát tín hiệu hạ nhiệt, Iran vẫn giữ lập trường cứng rắn về eo biển Hormuz. Theo truyền thông Qatar, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Mohammad Bagher Zolghadr ngày 8-8 đưa ra một loạt điều kiện đối với Mỹ, trong đó có chấm dứt các mối đe dọa và hành động quân sự nhằm vào Iran, rút lực lượng Mỹ khỏi hoạt động mà Tehran mô tả là phong tỏa nước này, bồi thường thiệt hại, dỡ bỏ trừng phạt và giải phóng tài sản Iran bị phong tỏa ở nước ngoài. Ông Zolghadr khẳng định Tehran sẽ không lùi bước trước những yêu cầu này, dù trong thời chiến hay trên bàn đàm phán.

Israel bác bỏ kế hoạch hòa bình của Mỹ

Bất đồng Mỹ-Israel đặc biệt rõ trong vấn đề Gaza. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết Tel Aviv bác bỏ văn bản hòa bình 15 điểm do Mỹ thúc đẩy. Israel yêu cầu Hamas phải giải giáp hoàn toàn trước khi quân đội nước này rút khỏi Gaza. Ông Netanyahu nhấn mạnh Israel muốn Hamas “giải giáp thực sự”, bao gồm việc loại bỏ toàn bộ vũ khí. Trong khi đó, kế hoạch của Mỹ trước mắt tập trung vào việc loại bỏ vũ khí hạng nặng, các cơ sở sản xuất và kho vũ khí của Hamas cùng hệ thống đường hầm. Hamas lại yêu cầu Israel chấm dứt các cuộc tấn công tại Gaza và rút quân về “đường vàng”, ranh giới được quy định trong thỏa thuận ngừng bắn trước đó.

Những diễn biến này cho thấy Washington đang tìm cách chuyển từ đối đầu quân sự sang ngoại giao, gây sức ép kinh tế và từng bước giảm căng thẳng trên toàn khu vực. Tuy nhiên, Israel chưa sẵn sàng hoàn toàn đi theo hướng này. Nếu Mỹ tiếp tục thúc đẩy mục tiêu “khép lại ba mặt trận”, trong khi Israel vẫn đặt quyền tự do hành động quân sự lên hàng đầu, khoảng cách giữa hai đồng minh nhiều khả năng sẽ tiếp tục bộc lộ rõ hơn.

AN BÌNH