Sinh kế thiếu ổn định

Nằm ở lưng chừng núi, làng Kon Tuông, xã Ngọc Linh có 82 hộ với gần 280 nhân khẩu, 100% là đồng bào Xơ Đăng. Trước đây, làng được ví như một ốc đảo giữa núi rừng, không có đường giao thông kết nối. Người dân phải đi bộ hơn một giờ mới đến đường tỉnh lộ. Năm 2025, địa phương đầu tư 3,2 tỷ đồng xây dựng tuyến đường bê tông dài hơn 1,5km, rộng 2m lên làng. Công trình hoàn thành mang lại niềm vui cho người dân, tạo điều kiện thuận lợi hơn trong đi lại và vận chuyển nông sản. Tuy nhiên, đời sống bà con vẫn chưa cải thiện đáng kể, tỷ lệ hộ nghèo còn tăng.

Bà Y Khoái, Bí thư Chi bộ làng Kon Tuông, cho biết năm 2024, làng có 16 hộ nghèo và 18 hộ cận nghèo. Đến cuối năm 2025, số hộ nghèo tăng lên 18 hộ, trong khi hộ cận nghèo vẫn giữ nguyên. Theo bà Y Khoái, đời sống người dân chủ yếu dựa vào sản xuất lúa nước và thu nhập từ các sản phẩm phụ dưới tán rừng. Các loại cây dược liệu, cà phê mới được trồng, chưa đến thời kỳ thu hoạch nên chưa tạo ra nguồn thu nhập đáng kể.

Ông Rơi, một hộ nghèo ở làng Kon Tuông, cho biết gia đình vừa được xã hỗ trợ trồng một số cây cà phê nhưng hiện chưa có thu nhập. Cuộc sống vẫn chủ yếu dựa vào vài sào lúa, trong khi các khoản chi tiêu sinh hoạt còn nhiều khó khăn.

Thực tế tại Kon Tuông cũng là tình trạng chung ở xã Ngọc Linh. Toàn xã hiện có 14 thôn, với 1.784 hộ và hơn 6.590 nhân khẩu, trong đó 98% là đồng bào dân tộc Xơ Đăng. Đến cuối năm 2025, địa phương còn 322 hộ nghèo, chiếm 18,7% và 185 hộ cận nghèo, chiếm 10,74%. Tổng số hộ nghèo, cận nghèo là 507 hộ.

Khó giảm nghèo bền vững

Để cải thiện đời sống người dân, Đảng ủy, UBND xã Ngọc Linh tập trung nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia hỗ trợ cây, con giống phát triển sản xuất. Các chi bộ phân công đảng viên phụ trách từng hộ nghèo, cận nghèo để hướng dẫn phát triển kinh tế. Xã cũng tổ chức đào tạo nghề thợ nề, vận động thanh niên đi làm việc ngoài tỉnh và xuất khẩu lao động.

Tuy nhiên, theo ông A Phương, Bí thư Đảng ủy xã Ngọc Linh, công tác giảm nghèo vẫn gặp nhiều khó khăn. Một bộ phận người dân còn tâm lý trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước, ngại thay đổi phương thức sản xuất, không muốn đi làm xa. Địa phương đã nhiều lần cử cán bộ xuống từng thôn, từng hộ vận động thanh niên trong độ tuổi lao động đi làm việc ngoài tỉnh, xuất khẩu lao động nhằm tăng thu nhập. Tuy nhiên, việc vận động chưa đạt kết quả như mong muốn do người dân còn tâm lý ngại đi xa, không muốn rời khỏi nơi sinh sống.

Bên cạnh đó, điều kiện tự nhiên và sản xuất cũng là trở ngại lớn. Toàn xã có khoảng 600ha lúa nhưng chỉ sản xuất một vụ mỗi năm. Diện tích sâm Ngọc Linh đạt 53ha, khoảng 40% số hộ tham gia trồng; diện tích sâm dây giảm do đất bạc màu sau một vài năm canh tác. Cây cà phê có khoảng 200ha, phần lớn mới trồng, chưa cho thu hoạch. Vì vậy, thu nhập của người dân còn thấp, đời sống thiếu ổn định.

Theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, tỉnh phấn đấu đến năm 2030 cơ bản không còn hộ nghèo. Để góp phần thực hiện mục tiêu này, xã Ngọc Linh phải giảm 10% tỷ lệ hộ nghèo mỗi năm. Đây là áp lực lớn đối với địa phương có điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn.

Ông A Phương cho biết, địa phương xác định giảm nghèo phải dựa trên thực chất đời sống người dân, không chạy theo thành tích. Xã sẽ tiếp tục rà soát đúng đối tượng, triển khai các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế. “Xã rất khó để đạt chỉ tiêu giảm nghèo. Xã xác định không chạy theo thành tích, sẽ làm đúng thực lực, rà soát tỷ lệ hộ nghèo đúng thực chất. Nếu không đạt thì cán bộ xã chấp nhận kiểm điểm. Chứ thực sự đời sống của bà con còn gặp nhiều khó khăn”, ông A Phương chia sẻ.

Bài toán giảm nghèo tại Ngọc Linh không chỉ đòi hỏi nguồn lực hỗ trợ mà còn cần những giải pháp tạo sinh kế bền vững, nâng cao hiệu quả sản xuất và thay đổi tư duy phát triển kinh tế của người dân, giúp đồng bào Xơ Đăng từng bước vươn lên thoát nghèo.

Khắc Phố