Nhà thơ Phùng Quán đã về đất mẹ xứ Huế
(Cadn.com.vn) - Một lần, tôi đã xin phép ông trưởng họ Phùng ở Thủy Dương cho anh em văn nghệ sĩ được góp một phần kinh phí xây lăng mộ Phùng Quán - Bội Trâm khi về đất mẹ và ông đã hoan nghênh ý kiến của tôi. Trong thâm tâm, tôi nghĩ việc kêu gọi “góp cát đá xây lăng mộ nhà thơ Phùng Quán - cô giáo Vũ Bội Trâm” chỉ mong được vài ba chục triệu đồng để góp với cháu Phùng Đỗ Quyên cho tình nghĩa. Nhưng không ngờ đến đầu tháng 1-2011 này, số “cát đá” thu được gấp gần chục lần mong ước của tôi. Phùng Quán là nhà thơ nổi tiếng mà cuộc đời có quá nhiều tai ương, đau khổ, nhưng anh vẫn giữ vững bản lĩnh một nhà văn chiến sĩ nên anh luôn được hậu thế yêu thương và kính trọng. Tôi như là đứa em kết nghĩa của anh.
Vì thế tôi vừa kêu gọi góp cát đá vừa đảm nhận luôn việc “chỉ đạo thi công”. Mưa rét, vất vả, có khi bị cảm cúm vì vướng phải gió lạnh, nhưng vui lắm. Ngày 8-1-2011, lăng mộ Phùng Quán- Bội Trâm đã xây xong tại khu nghĩa trang Ngoại Viên Hưng, phía Tây Thủy Dương cách Huế 6 km về phía nam. Trưa 9-1-2011, hài cốt của nhà thơ Phùng Quán và bà Bội Trâm đã được cải táng và an táng tại khu lăng mộ hiện đại với nghi thức truyền thống long trọng.
 |
|
Lăng mộ nhà thơ Phùng Quán – nhà giáo Vũ Thị Bội Trâm vừa được xây dựng bằng tấm lòng của hơn 300 văn nghệ sĩ – trí thức và người yêu thơ. |
Nhiều chuyện cảm động trong việc “góp cát đá”
Nhà thơ Võ Quê ở Huế, vợ là chị Tiểu Kiều phải chạy thận nhân tạo rất tốn kém suốt năm trời (chị Tiểu Kiều đã qua đời hôm 6-12-2010), thế mà anh cũng góp tiền xây lăng mộ Phùng Quán. Nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường nằm một chỗ, bảo tôi: “Cho mình góp với”. Tôi bảo Mỹ Dạ đã góp rồi. Mỗi lần tôi đến nhà, anh đều hỏi: “Góp cát đá xây lăng Phùng Quán đến mô rồi?”. Ở Huế có anh Hoàng Trọng Định, một người làm thơ, bị bọn xấu tạt a-xít đến cong queo tay chân, thế mà Định vẫn tìm đến góp “cho bác Quán” 50 ngàn đồng. Tôi cầm đồng tiền mà ứa nước mắt.
Nhà văn Cao Duy Thảo ở Nhà Trang, lương hưu ba cọc ba đồng vẫn trích 1/3 lương tháng 10 để “góp một chút tình”. Nhà văn Nguyễn Quang Lập, nhà báo Huy Đức, chị Khánh Trâm ở Phân viện VHNT Việt
Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều đã góp cát đá trong cuộc họp BCH Hội Nhà văn VN khóa VIII gồm 15 “nhà văn ưu tú”, còn gửi riêng 5 triệu đồng với tin nhắn: “Với Phùng Quán bao nhiêu cũng không đủ”. Cô gái trẻ Lê Xuân Quỳnh ở Hà Nội, một người yêu thơ, sưu tập nhiều thơ hay, thơ thiền, đã rất sốt sắng với việc góp cát đá. Sốt sắng đến nỗi bận đi công tác ở Quảng Ninh cũng ra phố Hạ Long tìm ngân hàng để gửi tiền... Còn rất nhiều chuyện cảm động như thế...
Hưởng ứng lời kêu gọi "góp cát đá xây lăng mộ nhà thơ Phùng Quán ở Huế", đến đầu tháng 1-2011, đã có gần 300 văn nghệ sĩ, trí thức và những người Việt ngưỡng mộ Phùng Quán ở Việt Nam, Hoa Kỳ, Pháp, Đức, Ba Lan, Australia, Thụy Sĩ, Canada... đã nhiệt tình đóng góp. Cô giáo trẻ ở Quảng Trị có cái tên rất đẹp, gửi thư thường cho tôi, trong thư bỏ một triệu đồng với lời đề nghị ghi: “Cô giáo Quảng Trị mến mộ Phùng Quán”.
Anh Hà Dương Tường ở Pháp cũng email cho tôi “Tôi sẽ vận động anh em nhóm thân hữu báo Diễn Đàn ở Pháp, Mỹ, Thụy Sĩ “góp cát đá” vì rất nhiều người mến mộ Phùng Quán. Nhiều người không muốn ghi danh tính. Coi như người đọc vô danh mến mộ Phùng Quán”. Hay chuyện một phụ nữ Huế ở Mỹ nhờ đứa cháu ở Huế tìm đến nhà tôi gửi 2 triệu đồng để tỏ tấm lòng đối với nhà văn Phùng Quán, đề nghị ghi trong danh sách là Hoa Bèo. Đầu tháng 1-2011, có vị GS-TS toán học nổi tiếng ở Hà Nội mang 3 triệu đồng đến gửi cho cháu Phùng Đỗ Quyên với lời dặn giấu tên...
Lăng mộ Phùng Quán và “Quỹ Phùng Quán”
Trong khu lăng mộ nhà thơ Phùng Quán- Vũ Bội Trâm có khắc phần cuối bài thơ Lời Mẹ dặn, bút tích bài thơ Thơ đề trên thơ: Có những phút ngã lòng. Tôi vịn câu thơ mà đứng dậy của Phùng Quán, câu đối chữ Hán rất sâu sắc của hàn sĩ Hà Sĩ Phu viếng Phùng Quán khi nhà thơ qua đời: Nhất Quán tận can trường/ Trùng Phùng lưu cốt cách. Có bàn ghế để anh em ngồi cùng nâng chén với hương hồn thi sĩ. Có 17 bậc tam cấp từ dưới đường cái lên đồi cho các nhà văn già đi thăm Phùng Quán. Khu lăng mộ được xây cất không cầu kỳ như các thành phố lăng Thuận An, An Bằng... ở TT-Huế, nhưng đây là một địa chỉ văn hóa tâm linh để những người ngưỡng mộ Phùng Quán trong và ngoài nước đến Huế ghé về viếng thăm, chia sẻ.
| Phùng Quán đã để lại hàng chục tác phẩm được nhiều thế hệ bạn đọc mến mộ, được tái bản hàng chục lần. Trong đó những bài thơ Lời mẹ dặn, Đêm Nghi Tàm đọc Đỗ Phủ cho vợ nghe, tiểu thuyết Tuổi thơ dữ dội, tạp văn Ba phút sự thật... là những tác phẩm để đời. Phùng Quán được tặng Giải thưởng văn học Nguyễn Đình Chiểu năm 1955 với tác phẩm Vượt Côn Đảo và Giải thưởng Nhà nước năm 2007 là ghi nhận của Tổ quốc và nhân dân đối với tài năng và tâm huyết của anh. Phùng Quán đã phải vượt qua vô vàn đắng cay suốt 30 năm trời bị “treo bút” , anh vẫn viết “ ngay thẳng tột cùng/ sự ngay thẳng thủy chung/ của mỗi dòng chữ viết”, giữ được sự đam mê văn chương cho đến ngày cuối đời. |
Nhưng việc tôn vinh Phùng Quán chưa dừng lại ở đó. Với số tiền các văn nghệ sĩ, trí thức người Việt trong và ngoài nước đóng góp, cộng thêm số tiền chị Vũ Bội Trâm để lại, chúng tôi sẽ lập một quỹ khuyến học, gọi tên là “Quỹ Phùng Quán”. Số tiền quỹ sẽ gửi vào ngân hàng, hằng năm sẽ trích tiền lãi để trao giải thưởng cho các em học sinh xuất sắc ở các cấp học của Thủy Dương - quê hương Phùng Quán. Phần thưởng này sẽ nhắc nhở các em rằng, ngoài các anh hùng, chiến sĩ cách mạng, quê hương Thủy Dương còn có một nhà văn Việt Nam nổi tiếng, đã từng chăn trâu, cắt cỏ, mò cua bắt ốc ở làng, từng trốn mẹ theo Vệ Quốc Đoàn năm 14 tuổi với cái tên Phùng Bê từ 70 năm trước...
Ngô Minh
