Kỳ 1: Người phụ nữ Gié Triêng giàu nghị lực

Mới đây, nhân Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19-4-2026), 3 già làng, người có uy tín tiêu biểu của TP Đà Nẵng, đại diện cho hàng trăm già làng, trưởng bản, người có uy tín của thành phố đã có mặt tại Thủ đô Hà Nội dự Hội nghị các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín tiêu biểu toàn quốc. Đặc biệt 3 người này đã vinh dự được gặp, tiếp chuyện, nhận quà từ Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Ở vùng cao xã Phước Chánh (TP Đà Nẵng), nơi những nếp nhà của đồng bào Gié Triêng nép mình bên sườn núi, hình ảnh bà Lê Thị Hồng Nhiên đã trở nên quen thuộc với người dân. Không chỉ là Người có uy tín của thôn Phước Công 1, bà còn là cầu nối giữa chính quyền với nhân dân, là người truyền lửa văn hóa và là tấm gương về nghị lực, trách nhiệm trong cộng đồng.

Phát huy vai trò Người có uy tín

Chúng tôi tình cờ gặp bà Nhiên trong Ngày hội Văn hóa truyền thống người Bhnong (một nhánh của đồng bào Gié Triêng) do UBND xã Phước Chánh tổ chức, hình ảnh bà Nhiên như “người mẹ cả” của các thành viên trong thôn. Những hoạt động múa hát, diễn thuyết các sản vật, vật dụng truyền thống, ẩm thực… của thôn luôn có bóng dáng của bà Nhiên. Là thành viên nòng cốt của thôn, bà vừa tham gia biểu diễn, vừa hướng dẫn các thiếu nữ múa xoang, gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình.

Chia sẻ với chúng tôi, bà Nhiên cho biết, từ năm 1995 đến năm 2011, trên cương vị Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Phước Công (cũ), bà đã tích cực tuyên truyền, vận động phụ nữ Gié Triêng tham gia lao động sản xuất, từng bước xóa bỏ những hủ tục lạc hậu, xây dựng đời sống văn hóa mới. Những phong trào văn hóa, văn nghệ, các tổ nhóm phụ nữ giúp nhau phát triển kinh tế được hình thành và duy trì nhờ sự nhiệt huyết của bà.

Một dấu mốc đáng nhớ là năm 2019, với vai trò Người có uy tín, bà tham mưu thành lập Đội văn nghệ dân gian Gié Triêng và Đội cồng chiêng Gié Triêng tại địa phương.Từ những hạt nhân ban đầu, phong trào văn hóa ngày càng phát triển mạnh mẽ, trở thành điểm sáng trong đời sống tinh thần của đồng bào.Không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn văn hóa, bà Nhiên còn cùng các già làng, người có uy tín vận động nhân dân tham gia xây dựng nông thôn mới, đóng góp công sức làm đường giao thông, xây dựng các tuyến đường xanh - sạch - đẹp, ủng hộ giải phóng mặt bằng để xây dựng trường học, trạm y tế và các công trình dân sinh.

“Người có uy tín phải tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đến với bà con; giúp bà con phát triển kinh tế, xoá đói giảm nghèo. Đồng thời phải tham gia giải quyết những mâu thuẫn trong cộng đồng. Mình được dân tin thì phải đi đầu trong các phong trào của thôn, của xã”, bà Nhiên chia sẻ.Trong số những việc làm khiến bà tâm đắc nhất là việc thành lập các tổ, đội nghề truyền thống, đặc biệt là Tổ đan lát chổi đót. Từ những đôi bàn tay khéo léo của phụ nữ Gié Triêng, những sản phẩm thủ công mang đậm bản sắc văn hóa đã được tạo ra, góp phần tăng thêm thu nhập cho người dân.

Người vượt qua định kiến

Không chỉ là người giữ gìn văn hóa, bà Nhiên còn là tấm gương về tinh thần đấu tranh với những hủ tục lạc hậu, những định kiến cổ hủ. Bà từng mạnh mẽ vượt qua định kiến để bảo vệ quyền lợi chính đáng của bản thân và phụ nữ trong cộng đồng. “Dù vợ chồng ở với nhau đã có 3 đứa con, nhưng ông chồng tôi có nhiều tật xấu… Nhiều lần tôi khuyên nhưng ổng vẫn chứng nào tật nấy, không sửa đổi bản thân. Vậy là tôi quyết định ly hôn”, bà Nhiên kể lại.

Việc bà Nhiên quyết định chấm dứt cuộc hôn nhân của mình vào năm 2004 đã trở thành dấu mốc thể hiện sự dũng cảm, góp phần thay đổi nhận thức của nhiều người về quyền phụ nữ trong xã hội hiện đại. Bởi lúc đó, tại vùng cao Phước Chánh chưa có tiền lệ người phụ nữ nào dám mạnh dạn bỏ chồng. Nhưng bằng nghị lực và sự kiên cường, bà Nhiên quyết định chấm dứt cuộc hôn nhân không hạnh phúc, một mình nuôi dạy 3 người con trưởng thành, học hành thành đạt. Câu chuyện của bà trở thành minh chứng sống động cho vai trò nêu gương của người cán bộ, người có uy tín trong cộng đồng…

Mới đây, bà Lê Thị Hồng Nhiên là một trong 3 đại biểu tiêu biểu của TP Đà Nẵng được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp mặt, tặng quà tại Hội nghị các già làng, trưởng bản, nghệ nhân và người có uy tín tiêu biểu toàn quốc.Nhắc lại khoảnh khắc ấy, bà Nhiên vẫn không giấu được niềm xúc động, bà nói: Mình rất vui, rất vinh dự và hãnh diện khi lần đầu tiên được gặp lãnh đạo cao nhất của Đảng và Nhà nước. Có thể nói, niềm vui ấy không chỉ của riêng mình mà còn là niềm tự hào của cả gia đình, dòng họ và đồng bào Gié Triêng nơi vùng cao Phước Chánh.

“Tại buổi gặp mặt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, giữ gìn văn hóa các dân tộc không chỉ là bảo tồn di sản, mà còn là giữ gìn nền tảng tinh thần của xã hội; các đồng chí, các bác, các anh chị không chỉ là những người lưu giữ ký ức cộng đồng, mà còn là điểm tựa tinh thần, là nơi hội tụ niềm tin, truyền lửa cho thế hệ trẻ. Và việc giữ gìn văn hóa các dân tộc không chỉ là bảo tồn di sản, mà còn củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo nên sức mạnh nội sinh cho phát triển đất nước một cách bền vững”, bà Nhiên nhớ lại và cho biết rất tâm đắc với những lời nhắn gửi của bác Tô Lâm.

“Là người con của dân tộc Gié Triêng, bà Nhiên luôn mang trong mình tình yêu sâu nặng với văn hóa truyền thống. Từ nhiều năm nay, bà không ngừng vận động người dân tăng gia sản xuất, ổn định cuộc sống, đồng thời bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc. Từ các lễ hội truyền thống, nghi thức văn hóa, làn điệu dân ca đến những nghề thủ công lâu đời đều được bà tâm huyết gìn giữ và khôi phục.Bà không chỉ truyền nghề mà còn truyền niềm tin để bà con mạnh dạn phát triển kinh tế gắn với bảo tồn văn hóa.Với vốn hiểu biết sâu sắc về văn hóa dân tộc, bà Nhiên đã tham gia biên soạn, dàn dựng hàng trăm tiết mục nghệ thuật phục vụ các hội thi, hội diễn từ cấp địa phương đến Trung ương. Nhiều tác phẩm đã đạt giải cao, góp phần quảng bá bản sắc văn hóa Gié Triêng đến với đông đảo công chúng”, ông Nguyễn Quốc Kỷ - Phó Chủ tịch UBND xã Phước Chánh nhìn nhận.

Và hơn nửa cuộc đời gắn bó với bản làng, bà Lê Thị Hồng Nhiên vẫn lặng lẽ đi từng ngõ, gõ từng nhà, vận động người dân đoàn kết, phát triển kinh tế, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Ở bà hội tụ hình ảnh của một người phụ nữ giàu nghị lực, một cán bộ tận tâm và một người giữ lửa văn hóa giữa đại ngàn Trường Sơn.Ngọn lửa mà bà thắp lên không chỉ là tiếng cồng chiêng trong những ngày hội làng, mà còn là niềm tin, tinh thần đoàn kết và khát vọng vươn lên của đồng bào Gié Triêng hôm nay và mai sau.

TRẦN TÂN (còn nữa)