Ngày 4-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Iran chỉ còn 48 giờ để "đạt thỏa thuận hoặc mở lại eo biển Hormuz", nhấn mạnh "thời gian đang cạn dần" và cảnh báo "địa ngục sẽ trút xuống" nếu yêu cầu không được đáp ứng. Thông điệp được ông đăng tải trên nền tảng Truth Social, đồng thời nhắc lại tối hậu thư từng đưa ra trước đó.
Nhà lãnh đạo Mỹ cũng đề cập khả năng Washington có thể "mở eo biển Hormuz" và "lấy dầu" nếu có thêm thời gian, song không nêu rõ cách thức thực hiện cũng như nguồn dầu được đề cập. Những phát biểu này cho thấy cách tiếp cận vừa gây sức ép quân sự, vừa để ngỏ khả năng đàm phán của Mỹ trong bối cảnh xung đột kéo dài hơn một tháng.
Phản ứng trước tối hậu thư, Iran nhanh chóng bác bỏ. Tướng Ali Abdollahi Aliabadi thuộc Bộ chỉ huy trung tâm Khatam al-Anbiya cho rằng đây là lời đe dọa "yếu đuối, hoảng loạn và mất cân bằng", đồng thời cảnh báo ngược lại rằng "cánh cổng địa ngục sẽ mở ra" nếu Mỹ hành động quân sự. Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi khẳng định Tehran không từ chối đối thoại nhưng nhấn mạnh điều kiện tiên quyết là chấm dứt hoàn toàn các cuộc tấn công và đạt được một thỏa thuận "lâu dài, dứt điểm". Iran cũng đưa ra loạt yêu cầu, bao gồm bồi thường chiến tranh, rút quân Mỹ khỏi Trung Đông và công nhận chủ quyền đối với eo biển Hormuz.
Căng thẳng leo thang đã gây gián đoạn nghiêm trọng tại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải xử lý khoảng 20% thương mại dầu mỏ toàn cầu. Lưu lượng tàu chở dầu giảm hơn 90%, có thời điểm gần như bằng 0, trong khi khoảng 15 triệu thùng dầu/ngày đang bị ảnh hưởng. Chi phí bảo hiểm tăng cao và rủi ro an ninh tiếp tục gây áp lực lên hoạt động vận tải.
Biến động này đã đẩy giá dầu từ khoảng 70 USD/thùng trước xung đột lên tới 120 USD/thùng, tăng gần 70%. Giá khí đốt tại châu Âu cũng tăng mạnh, với chuẩn TTF từ khoảng 30 Eur lên 60-70 Eur. Dù Cơ quan Năng lượng Quốc tế đã quyết định giải phóng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp, thị trường vẫn đối mặt nhiều bất ổn.
Trên thực địa, Mỹ và Israel tiếp tục gia tăng sức ép quân sự, với các kế hoạch tấn công nhằm vào hạ tầng năng lượng của Iran đang được xem xét. Ngược lại, Tehran đẩy mạnh các đòn đáp trả bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái, đồng thời phát tín hiệu sẽ tiếp tục kiểm soát eo biển Hormuz sau xung đột.
Trong bối cảnh đó, triển vọng đàm phán vẫn mong manh khi các nỗ lực trung gian rơi vào bế tắc. Việc Iran bác bỏ đề xuất ngừng bắn tạm thời cho thấy khoảng cách lập trường giữa các bên còn rất lớn, làm gia tăng nguy cơ xung đột lan rộng trong khu vực.
B.N
