Tạm dừng chiến dịch, giữ nguyên sức ép

Ngày 5-5, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington sẽ tạm dừng chiến dịch quân sự “Dự án Tự do”– kế hoạch nhằm hộ tống tàu thương mại qua eo biển Hormuz. Động thái này được đưa ra chỉ một ngày sau khi chiến dịch bắt đầu triển khai, trong bối cảnh khu vực vừa trải qua các cuộc đụng độ quân sự giữa Mỹ và Iran.

Theo thông điệp đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cho biết việc tạm dừng sẽ kéo dài “trong một thời gian ngắn” để đánh giá khả năng hoàn tất một thỏa thuận với Tehran. Quyết định này được đưa ra sau đề nghị từ Pakistan và một số quốc gia khác, cùng với những gì Washington mô tả là “thành công quân sự lớn” và “tiến triển đáng kể” trong đàm phán.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý là Mỹ vẫn duy trì lệnh phong tỏa đối với Iran, cho thấy chiến lược “vừa đàm phán, vừa gây sức ép” vẫn không thay đổi. Các quan chức cấp cao như Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth khẳng định giai đoạn tác chiến quy mô lớn đã kết thúc, song các hoạt động quân sự mang tính phòng vệ vẫn tiếp diễn.

“Dự án Tự do” được khởi động trong bối cảnh hàng trăm tàu thương mại bị mắc kẹt tại Hormuz do xung đột leo thang. Đây là tuyến hàng hải huyết mạch, nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu thương mại toàn cầu. Việc gián đoạn tại khu vực này đã khiến giá năng lượng và chi phí vận tải quốc tế tăng mạnh, gây tác động dây chuyền đến nhiều nền kinh tế.

Tín hiệu ngoại giao giữa thế giằng co

Việc tạm dừng chiến dịch được giới phân tích xem là dấu hiệu cho thấy Washington đang tìm kiếm một lối thoát ngoại giao sau giai đoạn căng thẳng quân sự. Những diễn biến gần đây – bao gồm việc các cuộc đấu pháo không leo thang thành chiến tranh toàn diện – cho thấy cả Mỹ và Iran đều có xu hướng tránh một cuộc xung đột quy mô lớn.

Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết chiến dịch quân sự lớn nhằm vào Iran đã hoàn tất, đồng thời nhấn mạnh mục tiêu hiện nay là mở lại hoàn toàn tuyến hàng hải Hormuz. Ông cũng kêu gọi Iran chấp nhận các điều kiện liên quan đến chương trình hạt nhân – yếu tố then chốt trong bất kỳ thỏa thuận nào.

Đáng chú ý, yếu tố Trung Quốc nổi lên như một biến số quan trọng. Washington kỳ vọng Bắc Kinh – đối tác năng lượng lớn của Iran – sẽ gây sức ép để Tehran mở lại eo biển. Chuyến thăm Trung Quốc của Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, cùng kế hoạch công du Bắc Kinh của Tổng thống Trump, được cho là sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tiến trình đàm phán.

Dù vậy, triển vọng đạt được thỏa thuận vẫn còn nhiều bất định. Iran hiện chưa đồng ý từ bỏ chương trình hạt nhân và vẫn duy trì kiểm soát eo biển Hormuz như một đòn bẩy chiến lược. Trong khi đó, Mỹ tiếp tục giữ nguyên các biện pháp phong tỏa, cho thấy chưa sẵn sàng nhượng bộ đáng kể.

Bế tắc “công thức chiến thắng”

Song song với tín hiệu ngoại giao, thực tế cho thấy chiến lược của Tổng thống Donald Trump vẫn đối mặt nhiều giới hạn. Từ không kích, phong tỏa kinh tế đến triển khai “Dự án Tự do”, Washington liên tục thử nghiệm các biện pháp nhằm buộc Iran nhượng bộ, nhưng chưa có “đòn quyết định” nào phát huy hiệu quả rõ rệt.Giới phân tích nhận định cách tiếp cận dựa chủ yếu vào sức ép đang bộc lộ điểm yếu khi thiếu một “lối thoát thể diện” cho cả hai bên. Trong khi Mỹ kỳ vọng Iran sẽ sớm bị dồn vào thế phải nhượng bộ, Tehran lại cho rằng họ đủ khả năng chịu đựng sức ép lâu dài, đặc biệt trong bối cảnh vẫn nắm quyền kiểm soát eo biển Hormuz và có các phương án duy trì xuất khẩu năng lượng.Thực tế này khiến cuộc đối đầu trở thành một phép thử về ý chí hơn là năng lực quân sự thuần túy. Ngay cả khi xung đột hạ nhiệt, thị trường năng lượng toàn cầu cũng được dự báo cần nhiều tháng để ổn định trở lại.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi then chốt không chỉ là Mỹ có gia tăng sức ép hay không, mà là liệu Washington và Tehran có tìm được một “công thức” dung hòa lợi ích để cùng rút lui mà không mất thể diện. Nếu không, vòng xoáy căng thẳng tại eo biển Hormuz có thể tiếp tục kéo dài, với hệ lụy vượt xa khu vực Trung Đông.

AN BÌNH