(Cadn.com.vn) - Tính đến nay, tờ báo Thiếu niên Tiền Phong đã tròn 57 tuổi (ra đời vào ngày 1-6-1954), và được xem là tờ báo lâu đời nhất dành cho lứa tuổi măng non được đông đảo thiếu nhi cả nước đón nhận. Thế nhưng, từ khá lâu, vào ngày 8-5-1935, tại Hà Nội đã từng có tờ báo mang tên “Cậu ấm” dành cho các cậu con trai. Báo này ra vào thứ tư hằng tuần với giá 5 xu. Về sau, để mở rộng đối tượng bạn đọc cả nam lẫn nữ, tờ báo đổi tên thành tờ “Cậu ấm cô chiêu”. Báo tồn tại được 2 năm, đến năm 1937 thì không xuất bản nữa. Dù vậy, “Cậu ấm” hay “Cậu ấm cô chiêu” đã một thời để lại dấu ấn là tờ báo nhi đồng giáo dục, tạo được nhiều thiện cảm với độc giả.

Đến năm 1941, ở Hà Nội, báo “Nhi đồng họa bản” ra mắt công chúng. Tờ báo có bìa được vẽ thủ công. Đây là một tờ tuần báo, do Phạm Ngọc Khuê làm chủ bút. Năm 1945, thời điểm cuộc kháng chiến toàn quốc sắp sửa bùng nổ, thì tờ báo cũng ngừng xuất bản. Kế đến, một ấn phẩm nổi tiếng không kém là tờ “Việt nhi”. Báo có nhiều nội dung và chuyên mục hấp dẫn như: Em tập vẽ, Sự thật miệng trẻ... hay câu chuyện dài "Đứa trẻ cẳng cày". Ngoài ra báo còn đăng tải nhiều bài thơ hay, ví như bài “Chó cậy gần nhà” của tác giả Nghiêm Lăng... Tờ báo “Việt nhi” được bán với giá 2 đồng.

Nhà văn Thy Ngọc cho hay: “Vào thời đang học thành chung (tương đương cấp 2 bây giờ) tại Trường Thành Nhân, Hà Nội, giờ tan học, tôi thường đi vòng ra con đường phía sau trường để được nhìn những người thợ in đang làm những công đoạn in ấn cho tờ báo thiếu nhi hiếm hoi lúc bấy giờ là tờ “Cậu ấm”. Tôi đứng ngắm say sưa và thích thú cách thức ra lò của một tờ báo mà tôi vẫn đón đọc nó hằng kỳ. Rồi, một cách tự phát, tôi bắt tay viết truyện...”. Theo nhà văn Thy Ngọc, trên tờ báo thiếu nhi “Cậu ấm” thời đó, ông đã rất mê tranh vẽ của họa sĩ Mạnh Quỳnh, đến mức cùng với viết văn, ông đã đi học vẽ, để sau này trở thành một cái nghiệp trong công việc làm sách, làm báo thiếu nhi.

Tờ báo dành cho thiếu nhi đầu tiên tại nước ta.

Cần nói thêm, trong thời gian chiến tranh, khi đất nước còn bị chia cắt, tại miền Nam có khá nhiều tờ báo dành cho thiếu nhi hấp dẫn được ưa chuộng như báo Thằng Bờm của nhà thơ Nguyễn Vỹ, báo Thiếu Nhi của nhà văn Nhật Tiến, báo Tuổi Hoa của Linh mục Chân Tín, báo Tuổi Ngọc của nhà văn Duyên Anh... Trong đó, đáng nhớ nhất là ông Nguyễn Hùng Trương, chủ Nhà sách Khai Trí nổi tiếng tại Sài Gòn đã dùng tiền lời của nhà sách để bù lỗ cho tờ Thiếu Nhi.

Sau giải phóng, tại phía Bắc, tờ báo Nhi Đồng được ra đời vào dịp Trung thu năm 1983. Tại phía Nam đầu tiên cũng có thêm các tờ Nhi Đồng TP HCM, Khăn Quàng Đỏ. Về sau, có thêm Mực Tím, Áo Trắng...

Tờ báo Vàng Anh của Nhà Thiếu nhi Đà Nẵng ấn hành vào năm 1988.

Tại Đà Nẵng, ngay từ những năm đầu mới giải phóng, nhiều nhà văn, nhà báo chuyên viết thiếu nhi đã rất khao khát hướng đến việc hình thành một ấn phẩm định kỳ dành cho thiếu nhi. Hầu như mỗi dịp Tết quốc tế Thiếu nhi 1-6, hoặc Tết Trung thu, báo Quảng Nam-Đà Nẵng (cũ) đều cho ra mắt những chuyên đề đặc biệt dành cho thiếu nhi. Tương tự, Nhà xuất bản Đà Nẵng cũng thường thực hiện các tuyển tập dành cho các em, với nhiều tranh minh họa hấp dẫn. Thế nhưng, phải đợi đến sau khi Nhà Văn hóa thiếu nhi Đà Nẵng hoạt động và đi vào hoạt động ổn định, vào năm 1984, đơn vị này mới chính thức cho ra mắt một tờ báo Thiếu Nhi định kỳ. Trong vòng một năm hoạt động, tờ báo này đến với bạn đọc thiếu nhi khoảng 10 số thì dừng lại. Đến năm 1988, tại Nhà Thiếu nhi Đà Nẵng tờ báo này lại tái ngộ với tên gọi Vàng Anh, in ấn và trình bày tại TP HCM. Song, Vàng Anh cũng chỉ tồn tại vài kỳ lại thôi...

Theo thông tin mới nhất của Hội Nhà văn TP Đà Nẵng, trong mùa hè năm nay, Ban Văn học nhi sẽ tiến hành thực hiện một tuyển tập thơ văn gồm những sáng tác mới nhất trong 2 năm gần đây của những cây bút chuyên viên thiếu nhi tại Đà Nẵng. Trên cơ sở đó, nếu công việc suôn sẻ, một ấn phẩm định kỳ dành cho thiếu nhi Đà Nẵng sẽ chính thức ra đời với sự  liên kết hợp tác của Trường TH & THCS chất lượng cao Sky-Line.

Sôi nổi và liên tục nhất, là vào thời điểm khoảng năm 1998-2005, Nhà xuất bản Đà Nẵng phối hợp cùng Ban Văn học Hội Nhà văn Đà Nẵng với nhiều quyết tâm ra mắt tuyển tập Nắng Sớm, thu hút đông đảo đội ngũ nhà văn, nhà thơ, họa sĩ tâm huyết và tự nguyện (đóng góp tài chính). Dù vậy, trong hơn 5 năm hoạt động, qua những lần nỗ lực thay đổi bộ phận chủ biên, đơn vị chủ quản, rồi tuyển tập này cũng chìm vào lãng quên. Từ đó đến nay, xuân thu nhị kỳ, tại Đà Nẵng, thỉnh thoảng vẫn có những ấn phẩm thiếu nhi ra mắt với các đơn vị chủ quản khác nhau, nhưng những khát vọng về một tờ báo định kỳ dành cho các em vẫn còn ở phía trước...

Nhà thơ Trần Hoàng Vy, một trong những người làm báo thiếu nhi lâu năm cho hay: “Đất nước ta ngày nay, Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm đến văn học thiếu nhi, những mầm măng tương lai của Tổ quốc. Hội Nhà văn có riêng Ban Văn học thiếu nhi. Các Hội Văn học nghệ thuật địa phương cũng chú ý đến mảng văn học thiếu nhi. Thế nhưng để đi sâu tìm hiểu, nghiên cứu văn học thiếu nhi thì dường như chưa có người tiếp cận. Một chút gì đó khiến tôi cứ áy náy không yên. Dù sao, mỗi lần đọc một tác phẩm viết cho thiếu nhi, hay tự mình sáng tác cho thiếu nhi, tôi vẫn thấy tâm hồn mình trong trẻo, thanh thản. Và tôi bắt gặp một thế giới tuổi thơ lung linh, huyền ảo. Bao kỷ niệm cứ tràn về lay động mãi không thôi...”

Trần Trung Sáng