Cảnh báo được Giáo sư Kinh tế học Jesús Fernández-Villaverde thuộc Đại học Pennsylvania và nhà nghiên cứu Patrick Norrick từ Đại học Northwestern đưa ra trong nghiên cứu công bố hồi đầu tháng 8.

Theo nghiên cứu, mức sinh thay thế trung bình trên toàn cầu vào khoảng 2,2 con/phụ nữ, trong khi tỷ lệ hiện tại ước tính chỉ khoảng 2,19 con. Điều này đồng nghĩa nhân loại đang sinh ít trẻ hơn mức cần thiết để duy trì quy mô dân số ổn định trong dài hạn. Phân tích dữ liệu của 236 quốc gia và vùng lãnh thổ giai đoạn 1950-2023 cho thấy tỷ lệ sinh giảm tại 219 nơi. Trung bình mỗi năm, mức sinh giảm khoảng 0,062 trẻ trên mỗi phụ nữ và hiện có rất ít dấu hiệu cho thấy xu hướng này đang chững lại.

Dân số toàn cầu chưa giảm ngay do các thế hệ đông đúc sinh ra trong những thập niên trước vẫn đang ở độ tuổi sinh đẻ. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu ước tính hiệu ứng này chỉ có thể duy trì đà tăng thêm khoảng 3 thập niên. Dân số thế giới có thể đạt đỉnh khoảng 9 tỷ người vào năm 2056 trước khi bắt đầu giảm. Tỷ lệ sinh thấp kéo dài được cảnh báo sẽ gây hệ lụy sâu rộng khi lực lượng lao động ngày càng thu hẹp trong lúc dân số già gia tăng, tạo sức ép lớn lên hệ thống hưu trí, y tế, tài chính công và tốc độ tăng trưởng kinh tế.

Các chuyên gia cho rằng chưa có cơ chế tự động nào có thể đưa tỷ lệ sinh trở lại mức thay thế, bởi xu hướng này chịu tác động từ nhiều yếu tố như chi phí nhà ở, chăm sóc trẻ em, bất ổn kinh tế và những thay đổi trong chuẩn mực xã hội.

B.N