Theo The Wall Street Journal (WSJ) ngày 9-9, trong các cuộc thảo luận kín tại Phòng Bầu dục và Phòng Tình huống, Phó Tổng thống JD Vance, Ngoại trưởng Marco Rubio cùng một số quan chức cấp cao đã cảnh báo ông Trump về khả năng Iran tiếp tục chống lại sức ép của Mỹ. Các quan chức cho rằng Tehran có thể duy trì khả năng chống chịu trước các biện pháp phong tỏa, trừng phạt kinh tế và sức ép quân sự của Washington. Trong kịch bản này, xung đột có thể kéo dài qua thời điểm diễn ra lễ nhậm chức của tổng thống Mỹ tiếp theo vào tháng 1-2029.

Đánh giá trên cho thấy chính quyền Mỹ đang phải tính đến khả năng cuộc đối đầu với Iran trở thành một cuộc xung đột kéo dài, trong khi Tổng thống Trump nhiều lần thể hiện kỳ vọng chiến sự sẽ sớm kết thúc. Ngày 9-9, ông Trump nói với các phóng viên rằng xung đột Mỹ - Iran có thể chấm dứt sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Tổng thống Mỹ cho rằng Iran đang cố gắng tác động đến các cuộc bầu cử của Mỹ với hy vọng những chính trị gia mới sẽ có lập trường mềm mỏng hơn đối với Tehran. Tuy nhiên, việc kéo dài xung đột trong nhiều năm có thể gây sức ép đáng kể lên nguồn lực quân sự Mỹ, đồng thời làm gia tăng nguy cơ bất ổn trên thị trường năng lượng toàn cầu, đặc biệt trong thời điểm Mỹ bước vào cuộc bầu cử tổng thống năm 2028.

Trong khi đó, Washington dường như đang ưu tiên các biện pháp kinh tế nhằm gây sức ép lên Tehran thay vì lập tức mở rộng hoạt động quân sự. Ngày 8-9, Mỹ công bố các biện pháp trừng phạt nhằm vào 27 hãng hàng không Iran cùng nhiều doanh nghiệp nước ngoài. Bộ Tài chính Mỹ cho biết tổng cộng 36 đối tượng bị đưa vào danh sách trừng phạt trong đợt này. Washington cáo buộc mạng lưới hàng không trên được Iran sử dụng để vận chuyển vũ khí, nhân sự và hàng hóa bất hợp pháp. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố Mỹ sẽ tiếp tục gây sức ép kinh tế đối với Iran trong khuôn khổ chiến dịch mang tên "Economic Outcast". Từ ngày 24-8, Bộ Tài chính Mỹ cũng mở rộng phạm vi các lĩnh vực của Iran có thể trở thành mục tiêu của các biện pháp trừng phạt thứ cấp, bao gồm hàng không, vận tải biển, công nghệ, vàng và tài sản kỹ thuật số.

Dù vậy, Washington vẫn để ngỏ phương án quân sự. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã kéo dài việc triển khai một số lực lượng Mỹ tại Trung Đông đến năm 2027, qua đó duy trì các lựa chọn quân sự trong trường hợp tình hình tiếp tục xấu đi.

Về phía Iran, Tehran đang thể hiện lập trường ngày càng cứng rắn. Một quan chức cấp cao Iran nói với truyền thông rằng nước này sẵn sàng đối phó với một cuộc chiến khốc liệt hơn và có thể tăng cường các đòn đáp trả nếu Mỹ tiếp tục tấn công lãnh thổ và cơ sở hạ tầng của Iran. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cũng cảnh báo rằng thời kỳ đáp trả theo nguyên tắc "tương xứng" đã kết thúc. Trong khi đó, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Mohsen Rezaee cho biết chiến lược quân sự của Tehran đối với các tàu và căn cứ Mỹ đã được điều chỉnh đáng kể.

Căng thẳng đặc biệt đáng chú ý tại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải có vai trò quan trọng đối với hoạt động vận chuyển dầu mỏ toàn cầu. Iran tiếp tục khẳng định quyền kiểm soát hoạt động giao thông qua khu vực này, trong khi Mỹ tìm cách duy trì tự do hàng hải và gây sức ép buộc Tehran mở lại tuyến đường. Về lâu dài, đây cũng là bài toán chính trị đối với ông Trump. Một cuộc xung đột kéo dài có thể làm tiêu hao nguồn lực quân sự, gây áp lực lên giá nhiên liệu và trở thành vấn đề đáng chú ý trong các cuộc bầu cử sắp tới.

Trong nội bộ Iran, vẫn tồn tại những quan điểm ủng hộ đàm phán với Mỹ nhằm giảm áp lực kinh tế. Tuy nhiên, Tehran yêu cầu Washington trước tiên dỡ bỏ phong tỏa và quay lại các điều khoản của thỏa thuận ngừng bắn từng được thiết lập hồi tháng 6 nhưng nhanh chóng đổ vỡ.

Trong bối cảnh đó, cả Mỹ và Iran đều đứng trước lựa chọn khó khăn: tiếp tục gia tăng sức ép và nguy cơ leo thang, hay tìm kiếm một lối thoát ngoại giao. Cảnh báo của các cố vấn Nhà Trắng cho thấy Washington đang phải chuẩn bị cho khả năng cuộc đối đầu không kết thúc trong ngắn hạn mà có thể kéo dài đến tận thời điểm chuyển giao quyền lực vào năm 2029.

AN BÌNH