Vào sinh ra tử với đồng đội nơi chiến trường

Căn nhà cấp 4 của cựu chiến binh Trần Văn Phúc (1956, trú tại phường Vinh Lộc, Nghệ An) những ngày tháng 7-2026 bỗng rộn ràng hơn hẳn. Nhắc đến những năm tháng tham gia chiến đấu ở chiến trường miền Nam và hành trình đi tìm hài cốt đồng đội, cảm xúc của ông vẫn vẹn nguyên như ngày đầu.

Ông kể, năm đang học lớp 9, cân nặng chỉ vỏn vẹn 41kg nhưng mang trong mình khát vọng của tuổi 17 muốn sớm vào bộ đội để góp sức kết thúc chiến tranh. Dù chưa đủ tuổi, không đủ chiều cao, cân nặng, ông vẫn quyết tâm khai tăng tuổi, ăn thật no trước ngày khám tuyển để đủ điều kiện nhập ngũ.

Tháng 4-1974, Trần Văn Phúc lên đường nhập ngũ. Sau huấn luyện, ông được biên chế vào Trung đoàn 141, Sư đoàn 3 Sao Vàng, Quân khu 5, rồi tăng cường cho Tiểu đoàn 8 làm nhiệm vụ giữ các điểm quân ta vừa chiếm được.Rạng sáng 2-1-1975, địch mở cuộc tiến công quy mô lớn nhằm đánh chiếm cao điểm 174. Pháo binh và máy bay liên tục oanh kích khiến quân ta tổn thất nặng. Hai cửa địa đạo lần lượt bị đánh sập, nhiều cán bộ, chiến sĩ hy sinh, bị thương và mắc kẹt bên trong. Trung đoàn nhiều lần tổ chức phản công nhưng không thành. Đến ngày thứ sáu không còn liên lạc được với lực lượng trong địa đạo, đơn vị buộc phải rút lui. "Trong trận đánh đó, tôi chịu ơn cứu mạng của hai người đồng đội. Khi vừa rời căn hầm theo lệnh chỉ huy thì một quả pháo rơi trúng vị trí ấy. Sau này quay lại, chỉ còn một hố pháo sâu hoắm, không biết hai đồng đội của mình còn hay mất...", ông Phúc nghẹn ngào.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục rà phá bom mìn tại Hoài Ân, rồi tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc. Năm 1988, ông chuyển ngành, làm công nhân Công ty Vật liệu chất đốt Nghệ An và nghỉ hưu năm 2006 với chế độ thương binh 4/4.

Tìm đồng đội để lòng mình thanh thản

Gần 20 năm qua, cựu chiến binh Trần Văn Phúc vẫn miệt mài lần theo từng manh mối, góp phần tìm thấy 14 hài cốt liệt sĩ. Đối với ông, được trở về là điều may mắn, còn việc tìm đồng đội chỉ để lòng mình thanh thản, để các anh được trở về với gia đình.

Năm 2008, ông đến Sư đoàn 3 Sao Vàng tra cứu hồ sơ các liệt sĩ từng chiến đấu cùng mình. Cầm danh sách trên tay, ông không khỏi xót xa khi biết nhiều đồng đội hy sinh tại cao điểm 174 vẫn chưa tìm thấy hài cốt.Để tìm được manh mối, ông ghi chép từng địa chỉ quê quán, kiên trì liên hệ chính quyền địa phương và thân nhân các liệt sĩ. Phần lớn các anh hy sinh khi chưa lập gia đình, bố mẹ đã già yếu hoặc qua đời nên việc xác minh vô cùng khó khăn.

Tháng 5-2009, ông trở lại chiến trường Hoài Ân cùng thân nhân liệt sĩ Đỗ Công Phan và Đỗ Văn Bản, mang theo tấm bản đồ do chính mình phác họa từ ký ức. "Hồi đó, trước khi vào trận đánh, anh Phan còn nửa thật nửa đùa sẽ gả em gái cho tôi sau ngày hòa bình. Chính chi tiết ấy đã giúp tôi xác minh đúng thân nhân liệt sĩ. Sau hơn hai ngày tìm kiếm, hai bộ hài cốt được phát hiện đúng vị trí căn hầm bị pháo đánh sập như trong trí nhớ", ông kể. Tiếp đó, năm 2010, ông phối hợp cùng địa phương và thân nhân tìm thấy hài cốt liệt sĩ Khương Đình Đại (quê Hải Dương cũ). Năm 2012, ông tiếp tục hỗ trợ tìm được thêm hai hài cốt liệt sĩ quê Nghệ An.

Day dứt vì nhiều đồng đội vẫn còn nằm lại ở địa đạo 174, năm 2024, ông gửi đơn đề nghị cơ quan quân sự và chính quyền hỗ trợ tổ chức tìm kiếm. Những thông tin ông cung cấp được đánh giá có giá trị. Tháng 4-2024, ông trực tiếp phối hợp cùng đội quy tập trở lại chiến trường xưa. Cao điểm 174 nay đã phủ kín rừng keo khiến việc xác định vị trí rất khó khăn. Khi đào đến độ sâu khoảng 50 cm, đội quy tập phát hiện một quả mìn. Đào sâu hơn, những mảnh xương, dây lưng, dép cao su lần lượt xuất hiện. Sau gần 20 ngày khai quật, 9 hài cốt liệt sĩ được đưa lên khỏi lòng đất.

Tất cả 9 hài cốt được lấy mẫu ADN để xác định danh tính trước khi an táng. Với những đóng góp trong công tác tìm kiếm, quy tập và xác minh danh tính hài cốt liệt sĩ, ông Trần Văn Phúc vừa được Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An tặng bằng khen.

Người cựu chiến binh lặng đi rồi nói: "Bản thân tôi được trở về và có cuộc sống hòa bình như hôm nay là điều vô cùng may mắn. Nếu đồng đội vẫn còn nằm lại nơi chiến trường, chưa được trở về quê hương thì đó là điều tôi day dứt, không thể yên lòng cho đến khi nhắm mắt xuôi tay".

Dương Hóa