Những chiếc bẫy được giăng trên không gian mạng

Một trong những thủ đoạn phổ biến nhất hiện nay là lừa đảo tuyển dụng dưới chiêu bài “việc nhẹ, lương cao”. Các đối tượng thường sử dụng Facebook, Zalo, Telegram, WeChat và nhiều nền tảng mạng xã hội khác để đăng tải thông tin tuyển dụng với mức thu nhập hấp dẫn, công việc đơn giản, không yêu cầu kinh nghiệm. Chúng còn hứa hẹn bao ăn ở, chi phí đi lại hoặc mời gọi sang nước ngoài làm việc với thu nhập cao.

Đáng chú ý, các đối tượng thường nhắm đến những người đang gặp khó khăn về kinh tế, thất nghiệp, nợ nần hoặc có nhu cầu tìm việc làm gấp. Không ít trường hợp phụ nữ còn bị dụ dỗ lấy chồng nước ngoài với viễn cảnh đổi đời. Khi nạn nhân đồng ý, các đối tượng từng bước đưa họ vào vòng kiểm soát và thực hiện hành vi mua bán người.

Dấu hiệu nhận biết của những lời mời tuyển dụng đáng ngờ là chỉ trao đổi qua mạng, không cung cấp rõ thông tin doanh nghiệp, địa chỉ làm việc, hợp đồng lao động; mức lương cao bất thường so với mặt bằng chung; liên tục thúc ép nạn nhân lên đường ngay hoặc yêu cầu giữ bí mật với gia đình.

Điều đáng lo ngại là người đưa ra lời mời đôi khi không phải người xa lạ mà có thể là bạn bè, người quen hoặc những người từng đi làm ăn xa trở về. Chính sự quen biết này khiến nhiều người mất cảnh giác, dễ dàng tin tưởng và trở thành nạn nhân. Sau khi tiếp cận thành công, các đối tượng thường sử dụng nhiều biện pháp để kiểm soát nạn nhân.

Một thủ đoạn phổ biến là ứng trước tiền xe, tiền ăn ở hoặc các khoản chi phí khác, sau đó buộc nạn nhân ký giấy vay nợ hoặc giấy xác nhận công nợ. Khoản nợ này trở thành công cụ để các đối tượng ép buộc lao động, hạn chế đi lại hoặc yêu cầu gia đình nạn nhân nộp tiền chuộc nếu muốn đưa người thân trở về.

Trong nhiều trường hợp, nạn nhân bị giám sát, bị tước quyền tự do cá nhân và không thể liên lạc với bên ngoài. Các đối tượng còn sử dụng biện pháp đe dọa, khủng bố tinh thần hoặc uy hiếp người thân nhằm buộc nạn nhân phải phục tùng. Chúng giữ giấy tờ tùy thân, cô lập nạn nhân, liên tục di chuyển qua nhiều địa điểm khác nhau để tránh sự phát hiện của cơ quan chức năng.

Đặc biệt nguy hiểm là hành vi tổ chức đưa người qua biên giới bằng các đường mòn, lối mở hoặc những tuyến đường trái phép. Khi đã bị đưa sang địa bàn khác hoặc ra nước ngoài, việc giải cứu nạn nhân thường gặp nhiều khó khăn hơn, kéo theo nhiều hệ lụy nghiêm trọng.

Không chỉ hoạt động công khai trên mạng xã hội, nhiều đường dây mua bán người còn núp bóng dưới các hình thức hợp pháp như tuyển dụng lao động, môi giới việc làm, cơ sở kinh doanh dịch vụ, hội nhóm trực tuyến hoặc các hoạt động trung gian khác…

Chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa

Để không trở thành nạn nhân của tội phạm mua bán người, Phòng CSHS- Công an TP Đà Nẵng khuyến cáo, mỗi người dân cần trang bị cho mình những kỹ năng phòng ngừa cần thiết. Trước hết, cần hết sức thận trọng với các lời mời gọi “việc nhẹ, lương cao”. Những công việc được quảng cáo có thu nhập hấp dẫn nhưng không yêu cầu trình độ, kinh nghiệm, không có hợp đồng lao động rõ ràng luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Trước khi nhận việc, đặc biệt là các công việc ở xa hoặc ở nước ngoài, người dân cần kiểm chứng đầy đủ thông tin về doanh nghiệp tuyển dụng, địa chỉ nơi làm việc, người đại diện, nội dung công việc, hợp đồng lao động và các thủ tục xuất cảnh. Không nên tin tưởng tuyệt đối vào những thông tin được cung cấp qua mạng xã hội.

Một nguyên tắc quan trọng khác là không giao giấy tờ tùy thân, căn cước công dân, hộ chiếu, tài khoản ngân hàng hoặc điện thoại cho các cá nhân, tổ chức không rõ ràng. Đây là những giấy tờ có thể bị lợi dụng để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật hoặc kiểm soát nạn nhân.

Người dân tuyệt đối không xuất cảnh trái phép dưới bất kỳ hình thức nào. Những lời hứa hẹn về công việc lương cao ở nước ngoài nhưng yêu cầu vượt biên trái phép đều tiềm ẩn nguy cơ rất lớn dẫn đến mua bán người, cưỡng bức lao động hoặc các hoạt động phạm tội khác.

Khi đi làm ăn xa, cần thông báo đầy đủ cho gia đình về nơi đến, đơn vị tuyển dụng, địa chỉ làm việc, số điện thoại liên hệ, phương tiện di chuyển và thời gian dự kiến trở về. Việc duy trì liên lạc thường xuyên với người thân sẽ giúp phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường.

Đối với trẻ em và thanh thiếu niên, gia đình cần tăng cường quản lý, hướng dẫn kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn; quan tâm đến các mối quan hệ trực tuyến, các hội nhóm tham gia và những lời mời gọi kiếm tiền, đi chơi hoặc làm việc từ người lạ. Đây là nhóm đối tượng dễ bị tác động bởi các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng.

Khi phát hiện tài khoản, hội nhóm hoặc cá nhân có dấu hiệu tuyển dụng đáng ngờ, người dân nên chủ động lưu giữ các thông tin liên quan như số điện thoại, nội dung tin nhắn, hình ảnh bài đăng, thông tin chuyển khoản hoặc các dữ liệu khác có giá trị phục vụ công tác xác minh, điều tra. Tuyệt đối không tự ý đối đầu với đối tượng nếu có nguy cơ mất an toàn.

Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn liên quan đến mua bán người, người dân cần nhanh chóng thông báo cho cơ quan chức năng qua Tổng đài bảo vệ trẻ em và phòng, chống mua bán người 111; Trực ban Phòng CSHS- Công an TP Đà Nẵng (SĐT: 0236.3955.995); tính năng tố giác tội phạm trên ứng dụng VNeID hoặc cơ quan Công an gần nhất.

XUÂN SƠN