Nhạc sĩ của tuổi thơ

Nhạc sĩ Thái Nghĩa quê ở xã Điện Hòa, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam (cũ), nay là phường Điện Bàn Bắc, thành phố Đà Nẵng. Tôi may mắn được quen biết anh từ những năm tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng còn chưa chia tách.

Nhớ những năm đầu thập niên 1980, các huyện, thị trong tỉnh đều tổ chức Hội thi Tiếng hát thiếu nhi Hoa phượng đỏ, tuyển chọn đội tham gia thu âm tại Đài Phát thanh Quảng Nam - Đà Nẵng. Các tiết mục được phát trên sóng phát thanh và chấm giải. Đối với huyện Núi Thành, sau khi được tách từ huyện Tam Kỳ cuối năm 1983, tháng 3-1984 Đài Truyền thanh huyện chính thức đi vào hoạt động. Dù còn nhiều khó khăn, Huyện ủy và UBND huyện vẫn tạo điều kiện để Đài tổ chức tập luyện các tiết mục tham gia Hội diễn Tiếng hát thiếu nhi Hoa phượng đỏ. Mùa giải năm học 1984-1985 cũng là mùa Hoa phượng đỏ đầu tiên của huyện.

Lúc ấy, nhạc sĩ Thái Nghĩa là phóng viên Ban Văn nghệ Đài Phát thanh Quảng Nam - Đà Nẵng, trực tiếp hỗ trợ huyện xây dựng chương trình. Trong những năm 1983-1985, khi Núi Thành còn bộn bề gian khó, anh vẫn miệt mài bám cơ sở, tìm tòi sáng tác và hướng dẫn các em thiếu nhi tập luyện. Anh có dáng người cao gầy, gương mặt khắc khổ. Mỗi lần đến Núi Thành, cây đàn guitar luôn theo anh trên mọi nẻo đường. Anh tỉ mỉ chỉnh từng giai điệu, từng bè hát, từng cách phát âm cho những học sinh nông thôn vốn chưa từng được học hát bài bản.

Những ngày được gần gũi anh, tôi càng cảm nhận nhiều điều đáng quý. Anh sống giản dị, chân thành; đi nhiều, viết nhiều, đặc biệt dành nhiều tâm huyết cho miền núi và vùng sâu, vùng xa. Những ca khúc như "Điện sáng làng định cư", "Điệu lý quê em" với giai điệu đậm chất dân ca đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng công chúng.

Và "Màu xanh Núi Thành"

Những năm 1984-1985, thời bao cấp, phần lớn cán bộ, công chức các cơ quan huyện đều ăn ở tập thể. Nhạc sĩ Thái Nghĩa cũng sinh hoạt cùng chúng tôi. Khi ấy, Đài Truyền thanh huyện đặt trong một căn gác nhỏ dưới tháp chuông nhà thờ An Tân. Căn phòng chỉ hơn 50m², được ngăn đôi nhưng phải chứa cả phòng máy, phòng bá âm, bàn làm việc và nơi nghỉ của cán bộ, nhân viên. Chính trong không gian chật hẹp ấy, anh đã sáng tác ca khúc "Màu xanh Núi Thành" - bài hát để lại nhiều tình cảm đẹp trong lòng người dân địa phương, đặc biệt là các em thiếu nhi.

Với giai điệu tươi sáng, hào hùng, bài hát khơi dậy niềm tự hào về quê hương Núi Thành - vùng đất ghi dấu trận đầu thắng Mỹ, đồng thời gửi gắm niềm tin vào tương lai phát triển của quê hương: "Chúng em hát từ Núi Thành, một vùng quê trải rộng màu xanh. Từ chiến công xưa đi đầu diệt Mỹ, từ Hố Mây ơi... hồ nước đầy. Cùng đến đây chúng em cùng múa ca, hát với Tam Giang tôm vàng cá bạc, Núi Thành quê em mãi mãi đẹp giàu..."

Tiếng hát ấy vang lên trên làn sóng Đài Phát thanh Quảng Nam - Đà Nẵng đã làm xúc động người dân Núi Thành. Có lẽ lần đầu tiên, họ được nghe chính con em mình cất tiếng hát về quê hương trên sóng phát thanh. Mùa Hoa phượng đỏ đầu tiên của huyện cũng đạt thành tích đáng tự hào với 1 giải A, 2 giải B và 1 giải Khuyến khích trong tổng số 5 tiết mục dự thi. Thành công ấy có sự đóng góp rất lớn của nhạc sĩ Thái Nghĩa.

Cuối năm 1985, tôi có dịp đến thăm gia đình anh tại khu tập thể cán bộ, công nhân viên Đài Phát thanh Quảng Nam - Đà Nẵng trên đường Lê Thánh Tôn. Anh tâm sự rằng ngoài sáng tác cho thiếu nhi, sẽ viết thêm những ca khúc dành cho đông đảo công chúng. Những năm sau đó, anh ngày càng khẳng định tên tuổi với nhiều ca khúc mang đậm âm hưởng dân ca; trở thành hội viên Hội Nhạc sĩ Việt Nam, Tổng Thư ký Hội Âm nhạc thành phố Đà Nẵng và Trưởng phòng Văn nghệ Đài Phát thanh - Truyền hình thành phố Đà Nẵng. Con đường sáng tác của anh lẽ ra còn rất dài, nhưng căn bệnh hiểm nghèo đã cướp anh đi vào ngày 15-5-2015.

Đối với tôi, mỗi độ hè về lại gợi nhớ mùa Hoa phượng đỏ năm nào và hình ảnh cố nhạc sĩ Thái Nghĩa trong những ngày đầu gắn bó với Núi Thành, cùng chia sẻ bao gian khó của vùng đất mới thành lập. Đã 41 năm trôi qua kể từ ngày "Màu xanh Núi Thành" cất lên trên làn sóng phát thanh, nhưng mỗi khi nhớ lại, tôi vẫn như nghe vang đâu đây từng giai điệu tha thiết của bài hát và vẫn thấy thấp thoáng dáng người nhạc sĩ cao gầy giữa màu xanh Núi Thành trong nắng hè rực rỡ.

Văn Phin