Xung đột giữa Mỹ và Iran đang bước sang giai đoạn nguy hiểm hơn khi Jordan trở thành tâm điểm của các cuộc đối đầu quân sự. Chỉ trong vòng 5 ngày, các căn cứ của Mỹ tại quốc gia đồng minh này đã hứng bốn đợt tập kích bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran, khiến hai binh sĩ Mỹ thiệt mạng, một người mất tích và hàng chục quân nhân khác bị thương.

Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), vụ tấn công nghiêm trọng nhất xảy ra ngày 17-7 nhằm vào Căn cứ Không quân Muwaffaq Salti ở Azraq, miền Đông Jordan. Hai binh sĩ Mỹ thiệt mạng khi tham gia đánh chặn tên lửa đạn đạo và thiết bị bay không người lái của Iran. Ngoài ra, bốn quân nhân bị thương đã được điều trị và xuất viện, trong khi một quân nhân vẫn mất tích. Trước đó, căn cứ này cũng từng bị tập kích khiến khoảng 20 quân nhân Mỹ bị thương khi chạy vào hầm trú ẩn. Hai cuộc tấn công khác nhắm vào Căn cứ Không quân King Faisal và một căn cứ quân sự ở miền Đông Jordan đã làm hư hại nhiều trực thăng Black Hawk cùng các cơ sở quân sự.

Các quan chức Mỹ nhận định chuỗi đòn tấn công liên tiếp cho thấy Iran vẫn duy trì được năng lực tên lửa đáng kể, đồng thời cải thiện khả năng xuyên thủng các hệ thống phòng không của Mỹ. Điều này làm gia tăng lo ngại về khả năng Tehran mở rộng phạm vi đáp trả trên toàn khu vực.

Jordan hiện giữ vai trò chiến lược quan trọng trong bố trí lực lượng của Washington tại Trung Đông. Khi một số quốc gia vùng Vịnh hạn chế việc Mỹ sử dụng căn cứ hoặc không phận, Lầu Năm Góc đã điều chuyển nhiều lực lượng từ Bahrain, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Qatar sang Jordan và Israel. Với vị trí địa lý thuận lợi, Jordan trở thành đầu mối cho các chiến dịch quân sự của Mỹ tại Syria, Iraq và khu vực lân cận. Theo cựu trung tướng Không quân Mỹ David Deptula, cuộc tấn công nhằm vào Jordan không chỉ nhắm vào một căn cứ quân sự mà còn nhằm gây sức ép đối với liên minh khu vực do Mỹ dẫn đầu, làm gia tăng cái giá chính trị đối với các quốc gia cho phép Washington triển khai lực lượng.

Ngay sau vụ tập kích khiến hai binh sĩ thiệt mạng, quân đội Mỹ đã tiến hành đêm không kích thứ tám liên tiếp nhằm vào Iran. Theo CENTCOM, các cuộc tấn công tập trung vào hệ thống phòng không, cơ sở giám sát ven biển, kho chứa tên lửa, thiết bị bay không người lái và các đơn vị thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) bị cáo buộc trực tiếp thực hiện vụ tập kích ở Jordan. Washington cho biết mục tiêu của chiến dịch là làm suy giảm năng lực quân sự của Iran, bảo vệ hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz và ngăn chặn các cuộc tấn công tiếp theo nhằm vào lực lượng Mỹ trong khu vực. Hiện hơn 50.000 quân nhân Mỹ vẫn được triển khai tại Trung Đông trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu.

Tổng thống Donald Trump gọi cái chết của hai quân nhân Mỹ là "điều vô cùng đáng buồn", đồng thời khẳng định chiến dịch quân sự nhằm ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân vẫn mang ý nghĩa sống còn đối với an ninh khu vực. Ông cũng cho biết đã liên lạc với gia đình các quân nhân thiệt mạng và khẳng định Mỹ sẽ tiếp tục duy trì sức ép quân sự đối với Tehran.

Trong khi đó, Iran tuyên bố đình chỉ toàn bộ các cam kết theo thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 60 ngày với Mỹ. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho rằng Washington đã nhiều lần vi phạm các cam kết trong quá trình đàm phán, khiến tiến trình đối thoại rơi vào bế tắc. Tehran khẳng định sẽ tiếp tục đáp trả mọi hành động mà nước này coi là gây hấn. Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei cũng tuyên bố chữ ký của Tổng thống Mỹ "không còn giá trị và không đáng tin cậy", đồng thời cảnh báo Iran sẽ dành cho Mỹ "những bài học không thể nào quên" nếu các cuộc không kích tiếp tục diễn ra.

Cùng với các hoạt động quân sự, Bộ Ngoại giao Mỹ đã ban hành cảnh báo an ninh trên phạm vi toàn cầu, khuyến cáo công dân Mỹ, đặc biệt tại Trung Đông, tăng cường cảnh giác trước nguy cơ các nhóm thân Iran tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào lợi ích và cơ sở ngoại giao của Mỹ ở nhiều quốc gia.

Giới quan sát nhận định, việc Jordan trở thành chiến trường mới phản ánh sự mở rộng phạm vi đối đầu giữa Mỹ và Iran, thay vì chỉ giới hạn trong lãnh thổ Iran hay vùng Vịnh. Trong bối cảnh cả hai bên đều tiếp tục gia tăng các hoạt động quân sự và chưa có dấu hiệu nối lại đối thoại, nguy cơ xung đột lan rộng trên toàn Trung Đông đang ngày càng hiện hữu, kéo theo những tác động khó lường đối với an ninh khu vực và các tuyến vận tải năng lượng chiến lược của thế giới.

AN BÌNH