Chi trả hàng nghìn USD để tìm hiểu công nghệ Trung Quốc

Robot hình người làm việc trong nhà máy, các mô hình AI cạnh tranh với đối thủ quốc tế hay những dây chuyền sản xuất xe điện hoạt động với quy mô lớn đang thu hút ngày càng nhiều khách nước ngoài đến Trung Quốc. Các nhà đầu tư và doanh nhân sẵn sàng chi hàng nghìn USD để tiếp cận những nhà máy vốn không dễ mở cửa cho khách quốc tế, qua đó tìm hiểu cách doanh nghiệp Trung Quốc phát triển sản phẩm, mở rộng sản xuất và ứng dụng công nghệ.

"Hiện nay, mọi người đang nhìn Trung Quốc như một đối tượng để nghiên cứu và học hỏi - một xu hướng gần như không tồn tại vài năm trước", Robert Wu, Giám đốc điều hành công ty nghiên cứu dữ liệu Baiguan tại Thượng Hải, nói. Wu đã tổ chức hai chuyến tham quan cho hơn 20 nhà đầu tư, doanh nhân và lãnh đạo doanh nghiệp, với mức phí lên tới 15.000 USD cho chương trình 5 ngày. Khoảng một nửa số người tham gia đến từ Đông Nam Á.

Nhu cầu này đang thúc đẩy sự hình thành một ngành dịch vụ mới chuyên tổ chức các chuyến tham quan hệ sinh thái đổi mới của Trung Quốc. Công ty Glopen tại Thượng Hải cho biết số yêu cầu tham gia các tour công nghệ tăng 50% trong năm 2026, chủ yếu từ khách hàng châu Âu và Singapore. Hiện công ty tổ chức hơn 100 chuyến tham quan doanh nghiệp trong một ngày mỗi tháng. Bertrand Chen, Giám đốc điều hành Global Shipping Business Network, người từng tham gia một chuyến tham quan về robot và công nghệ mới nổi tại ba thành phố Trung Quốc, cho rằng không thể hiểu đầy đủ quy mô và tốc độ đổi mới của Trung Quốc nếu chưa trực tiếp đứng trên sàn nhà máy.

Rui Ma, nhà đầu tư người Mỹ gốc Trung Quốc và là người sáng lập Tech Buzz China, đã tổ chức 11 chuyến tham quan tương tự từ năm 2019. Ông xem đây là một hình thức "thẩm định" cần thiết, bởi doanh nghiệp Trung Quốc ngày càng xuất hiện trên thị trường quốc tế với vai trò đối thủ, đối tác, nhà cung cấp hoặc đối tượng đầu tư. Các hành trình thường bao gồm những điểm đến như Bắc Kinh, Thâm Quyến, Thượng Hải, Hàng Châu và Hợp Phì - những trung tâm công nghiệp và công nghệ quan trọng của Trung Quốc trong các lĩnh vực xe điện, pin, AI và robot.

Nỗi lo tụt hậu

Làn sóng tìm hiểu công nghệ Trung Quốc diễn ra trong bối cảnh các doanh nghiệp phương Tây lo ngại về nguy cơ xuất hiện một "cú sốc Trung Quốc 2.0", khi các công ty nước này ngày càng vươn lên trong lĩnh vực sản xuất tiên tiến và công nghệ cao. Bắc Kinh cũng chủ động thúc đẩy du lịch công nghiệp, với hơn 140 địa điểm được lựa chọn làm điểm trình diễn chính thức. Ngày càng nhiều nhà máy mở cửa đón khách với mức phí khoảng 60 USD.

Nhà máy xe điện của Xiaomi tại Bắc Kinh đã đón hơn 250.000 lượt khách kể từ tháng 3-2024. Do nhu cầu quá lớn, các suất tham quan từng bị bán lại trên mạng với giá lên tới 2.000 nhân dân tệ, tương đương khoảng 300 USD. Xiaomi cho biết việc tham quan được quyết định thông qua hệ thống xổ số trực tuyến và vé không được phép chuyển nhượng.

Đối với các lãnh đạo doanh nghiệp châu Âu đang phải đối mặt với tốc độ tăng năng suất trì trệ và lo ngại về khoảng cách trong AI, robot, Trung Quốc ngày càng trở thành điểm đến quan trọng. Alex Shengyun Lu, chuyên gia tư vấn AI tại Praxis Advisory ở Thượng Hải, đã dẫn đầu 7 đoàn với quy mô lên tới 50 lãnh đạo doanh nghiệp kể từ cuối năm 2025. "Theo những người thông minh nhất ở châu Âu, họ nhận thức rất rõ tình hình. Sự bất an có thể cảm nhận rõ rệt", Lu nói. Theo ông, các lãnh đạo doanh nghiệp thường đến Trung Quốc để tìm hiểu hai vấn đề: họ có thể học được gì từ các doanh nghiệp Trung Quốc và bài học nào có thể rút ra từ cách Trung Quốc hỗ trợ, đầu tư và triển khai công nghệ.

Nhiều doanh nghiệp châu Âu đặc biệt quan tâm đến cách Trung Quốc phối hợp triển khai AI trên quy mô lớn giữa các địa phương và khả năng áp dụng những kinh nghiệm này tại châu Âu. Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo không nên phóng đại lợi thế của Trung Quốc. Rui Ma cho rằng các công ty công nghệ ngoài Trung Quốc vẫn chiếm phần lớn thị phần toàn cầu, sở hữu nhiều tài sản trí tuệ tiên tiến và tạo ra lợi nhuận lớn. Dù vậy, dòng người tìm đến Trung Quốc để học hỏi công nghệ vẫn tiếp tục gia tăng, trong đó có cả người Mỹ, bất chấp căng thẳng công nghệ giữa Washington và Bắc Kinh. Joshua Woodard, chuyên gia tư vấn sản xuất người Mỹ sống tại Thâm Quyến, nhận định những người trực tiếp phát triển sản phẩm ít quan tâm đến chính trị. Các công ty robot Mỹ vẫn phụ thuộc đáng kể vào linh kiện và phần cứng từ Trung Quốc, khiến việc tách hoàn toàn khỏi chuỗi cung ứng nước này trở nên rất khó khăn.

Thâm Quyến - tâm điểm của làn sóng công nghệ

Không thành phố nào thể hiện rõ xu hướng trên hơn Thâm Quyến. Trung tâm công nghệ miền Nam Trung Quốc đang định vị mình như một "showcase" cho đổi mới công nghệ trong bối cảnh chuẩn bị đăng cai Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC vào tháng 11. Số lượng du khách nước ngoài đến Thâm Quyến tăng 70% trong năm ngoái và tiếp tục tăng hơn 30% trong quý I năm nay. Tính đến tháng 8, thành phố ghi nhận hơn 5 triệu lượt nhập cảnh.

Các xe taxi bắt đầu sử dụng thông báo bằng tiếng Anh, trong khi những người có ảnh hưởng nước ngoài thường xuyên xuất hiện tại các triển lãm công nghệ. Một số doanh nghiệp địa phương thậm chí xây dựng các khu lưu trú và làm việc theo mô hình "hacker house" dành cho doanh nhân nước ngoài trong lĩnh vực robot và phần cứng AI.

Theo Woodard, các nhóm WeChat với hàng trăm thành viên đang kết nối doanh nhân ở Thung lũng Silicon và Thâm Quyến để tìm kiếm nhà máy sản xuất pin, màn hình và linh kiện. Nhiều nhà sáng lập startup tận dụng chính sách miễn thị thực 10 ngày để đến Thâm Quyến, tìm kiếm đối tác có khả năng chế tạo nguyên mẫu sản phẩm.

Sự xuất hiện ngày càng đông của các nhà đầu tư và doanh nhân nước ngoài cho thấy Thâm Quyến đang chuyển mình từ một trung tâm sản xuất giá rẻ thành tiền tuyến trong cuộc đua công nghệ của Trung Quốc. Jan Smejkal, doanh nhân người Czech đã sống tại Thâm Quyến 11 năm, cho biết gần như ngày nào ông cũng nhận được yêu cầu từ các nhà sáng lập startup nước ngoài muốn đến thành phố tìm hiểu công nghệ và sản xuất. "Không có nơi nào trên thế giới đưa công nghệ trở thành trọng tâm và tích hợp nó vào đời sống hằng ngày như Thâm Quyến", ông nói.

AN BÌNH