Từ vi phạm giao thông đến tội phạm hình sự

Đầu tháng 4-2026, một đoạn clip lan truyền trên mạng xã hội ghi lại cảnh một người nước ngoài điều khiển xe máy “bốc đầu” trên tuyến đường dẫn lên cầu Tiên Sơn khiến dư luận không khỏi lo ngại. Hay gần nhất, ngày 24-4-2026, lực lượng chức năng đã xử lý một thanh niên điều khiển xe mô tô biển kiểm soát 43AB-285.xx chở người phía sau trong tình trạng xe không có phanh, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng. Ngay sau đó, lực lượng CSGT đã vào cuộc xác minh, xử lý theo quy định.

Vấn đề không nằm ở một cá nhân vi phạm, mà phản ánh một thực trạng đáng lo ngại là nhiều thanh thiếu niên xem việc vi phạm luật giao thông như cách thể hiện bản thân. Trên các nền tảng mạng xã hội, không khó để bắt gặp những video thanh thiếu niên không đội mũ bảo hiểm, vừa lái xe vừa sử dụng điện thoại, dàn hàng ngang quay clip đăng tải lên TikTok, Facebook. Tuy nhiên, chính những lượt “like”, “share” ảo vô tình trở thành kẻ tiếp tay cho hành vi nguy hiểm ngoài đời thực.

Đáng lo ngại hơn, nhiều vụ việc cho thấy vi phạm giao thông không dừng lại ở xử phạt hành chính mà còn là “cửa ngõ” dẫn đến tội phạm hình sự. Rạng sáng 8-2-2026, trên tuyến đường 2 Tháng 9, một nhóm thanh thiếu niên sau khi nhậu đã điều khiển xe máy đi qua nhiều tuyến đường, rồi vì mâu thuẫn trên mạng xã hội đã chặn xe, hành hung một người đi đường khiến nạn nhân phải nhảy xuống cầu để thoát thân.

Trước đó, liên quan vụ hỗn chiến tối 16-9-2025 trên đường phố Đà Nẵng, ngày 2-12-2025, Công an TP Đà Nẵng đã khởi tố 17 đối tượng (từ 17 đến 20 tuổi), trong đó 7 bị bắt tạm giam, 10 bị cấm đi khỏi nơi cư trú. Theo kết quả điều tra, từ mâu thuẫn nhỏ, hai nhóm thanh thiếu niên đã truy đuổi nhau bằng xe máy với tốc độ cao trên đường 2 Tháng 9, lạng lách, đánh võng, sau đó dùng mũ bảo hiểm, dây thắt lưng, cán cờ kim loại tấn công nhau tại khu vực công viên giao lộ Bạch Đằng – Như Nguyệt – 3 Tháng 2, gây mất an ninh trật tự giữa trung tâm thành phố.

Tiếp đến, ngày 10-4-2026, Phòng Cảnh sát hình sự- Công an TP Đà Nẵng cũng khởi tố 10 thanh thiếu niên liên quan vụ tụ tập, truy đuổi nhau gây rối trật tự công cộng rạng sáng 29-3-2026. Rồi mới đây, ngày 23-4-2026, thêm 7 thanh thiếu niên (đa số sinh từ 2007 đến 2009) bị khởi tố, bắt tạm giam vì hành vi tương tự, với hung khí như súng bắn đạn hạt nở, dao, kiếm, tuýp sắt…

Thực tế cho thấy, ranh giới giữa “quái xế” và tội phạm rất mong manh. Khi vượt qua giới hạn pháp luật, hậu quả không còn là mức tiền phạt mà là những bản án hình sự và sự đánh đổi tương lai. Nguyên nhân của tình trạng này đến từ nhiều phía. Trước hết là sự buông lỏng quản lý từ gia đình khi không ít phụ huynh giao xe cho con khi chưa đủ tuổi, thiếu kiểm soát hành vi. Bên cạnh đó, môi trường mạng xã hội với nội dung thiếu kiểm soát cũng góp phần cổ súy hành vi lệch chuẩn…

An toàn giao thông từ nhận thức và hành vi của mỗi người

Trước thực trạng trên, lực lượng Công an TP Đà Nẵng đã tăng cường tuần tra, xử lý. Nhiều vụ vi phạm được phát hiện từ clip trên mạng xã hội cho thấy sự chủ động thích ứng trong công tác quản lý. Trong đợt cao điểm từ ngày 10 đến 15-4-2026, trong khung giờ từ 21 giờ đến 4 giờ sáng hôm sau, lực lượng Công an đã huy động 321 lượt CBCS tham gia tuần tra, phát hiện và lập biên bản 169 trường hợp vi phạm, tạm giữ 115 mô-tô với các lỗi như vi phạm nồng độ cồn, chưa đủ tuổi điều khiển, không giấy tờ, không đội mũ bảo hiểm, không biển số … Sau 22 giờ, lực lượng chức năng đã giải tán hơn 600 trường hợp thanh thiếu niên với hơn 310 mô-tô tại khu vực Quảng trường 29/3 và các tuyến đường lân cận.

Những con số này cho thấy quyết tâm mạnh mẽ của lực lượng chức năng, đồng thời phản ánh thực trạng đáng báo động về ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận thanh thiếu niên.

Tại hội nghị sơ kết đợt cao điểm, Thượng tá Trần Minh Nguyên- Phó Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, nhấn mạnh: Cần phải tiếp tục triển khai quyết liệt hơn nữa các biện pháp phòng ngừa và phải đánh giá đúng nguyên nhân, đẩy mạnh tuyên truyền, xây dựng “hàng rào” phòng ngừa từ sớm, từ xa. Việc ngăn chặn tình trạng thanh thiếu niên vi phạm TTATGT không phải là nhiệm vụ riêng của lực lượng Công an mà cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, gia đình và nhà trường. Chỉ khi kết hợp đồng bộ giữa “xây” và “chống”, giữa giáo dục và xử lý nghiêm minh, mới có thể tạo chuyển biến bền vững” - Thượng tá Trần Minh Nguyên nhấn mạnh.

Những vụ việc liên tiếp xảy ra là lời cảnh báo rõ ràng: Vi phạm giao thông không còn là chuyện nhỏ. Nó có thể bắt đầu từ một cú “bốc đầu”, một đoạn clip “cho vui”, nhưng kết thúc bằng tai nạn, thương tích, thậm chí là án tù. Đối với thanh thiếu niên, mỗi hành vi trên đường không chỉ là lựa chọn cá nhân mà còn là trách nhiệm với gia đình và xã hội. Một giây thiếu kiểm soát có thể để lại hậu quả cả đời.

Với phụ huynh, cần quản lý chặt chẽ việc sử dụng phương tiện, định hướng lối sống cho con em. Với nhà trường và xã hội, cần tăng cường giáo dục ý thức pháp luật, xây dựng văn hóa giao thông từ sớm, đồng thời kiểm soát nội dung độc hại trên mạng xã hội.

Đà Nẵng đang hướng tới một đô thị văn minh, an toàn, đáng sống. Nhưng để đạt được điều đó, không chỉ cần hạ tầng hiện đại mà còn cần những con người có ý thức. Bởi suy cho cùng, an toàn giao thông không nằm ở mức phạt hay biển báo, mà bắt đầu từ nhận thức và hành vi của mỗi người- đặc biệt là thế hệ trẻ, những người sẽ quyết định diện mạo xã hội trong tương lai.

(còn nữa) C.H

* Kỳ 3: Tạo giải pháp bền vững từ môi trường học đường