Ngày 11-6, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo đã hủy các cuộc không kích nhằm vào Iran vốn được lên kế hoạch triển khai trong đêm cùng ngày, với lý do các cuộc đàm phán giữa hai bên đã đạt được những tiến triển quan trọng.

Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cho biết các nội dung đàm phán đã được trình lên cấp lãnh đạo cao nhất của Iran và nhận được sự phê chuẩn cần thiết. Theo nhà lãnh đạo Mỹ, những điểm cốt lõi của thỏa thuận đã được các bên liên quan, bao gồm Mỹ, Israel, Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Qatar, Thổ Nhĩ Kỳ, Pakistan, Bahrain, Kuwait, Jordan và Ai Cập nhất trí về nguyên tắc. "Với tư cách Tổng thống Mỹ, tôi đã hủy các cuộc không kích và ném bom nhằm vào Iran được lên lịch cho tối nay", ông Trump tuyên bố.

Không lâu sau đó, phát biểu tại Nhà Trắng, ông Trump tiếp tục bày tỏ lạc quan về khả năng đạt được thỏa thuận hòa bình. Ông cho biết eo biển Hormuz có thể được mở cửa trở lại ngay sau khi văn kiện được ký kết, đồng thời dự đoán lễ ký có thể diễn ra tại châu Âu ngay trong cuối tuần này. Phó Tổng thống JD Vance được cho là có thể đại diện Washington tham dự sự kiện. Theo Tổng thống Trump, trọng tâm của thỏa thuận là cam kết của Iran không phát triển vũ khí hạt nhân trong tương lai. "Họ đã đồng ý không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân. Đó là mục tiêu quan trọng nhất của chúng tôi", ông nhấn mạnh.

Những tuyên bố trên được đưa ra trong bối cảnh chỉ vài giờ trước đó, Mỹ vẫn phát đi các tín hiệu cứng rắn. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth từng cho biết quân đội Mỹ đang chuẩn bị tiến hành các cuộc tấn công mạnh mẽ nhằm vào những cơ sở được coi là có giá trị chiến lược của Iran. Ông khẳng định các phương án quân sự vẫn được duy trì và sẵn sàng triển khai nếu cần thiết.

Trong khi đó, các nguồn tin ngoại giao tiết lộ một dự thảo biên bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran đã được hoàn thiện ở mức độ nhất định. Văn kiện này được cho là bao gồm việc mở lại eo biển Hormuz, gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày và tạo khuôn khổ cho các cuộc đàm phán tiếp theo về chương trình hạt nhân của Tehran. Đổi lại, Washington có thể từng bước nới lỏng các biện pháp trừng phạt kinh tế đối với Iran, cho phép nước này gia tăng xuất khẩu dầu mỏ và tiếp cận một phần tài sản đang bị phong tỏa ở nước ngoài. Một số nguồn tin còn cho biết Qatar và Pakistan đang đóng vai trò trung gian tích cực trong tiến trình thương lượng.

Tuy nhiên, trái với sự lạc quan từ phía Mỹ, Iran vẫn tỏ ra thận trọng. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei khẳng định Tehran chưa đưa ra quyết định cuối cùng về bất kỳ thỏa thuận nào với Washington. Ông Baghaei cho biết phần lớn nội dung văn bản đàm phán đã được hoàn thiện, song vẫn còn những vấn đề chưa được giải quyết. Theo nhà ngoại giao này, trong quá trình thương lượng, phía Mỹ nhiều lần thay đổi lập trường hoặc đưa ra những yêu cầu mới khiến tiến trình đàm phán gặp khó khăn. "Iran tham gia tiến trình ngoại giao với thiện chí và trách nhiệm, nhưng chúng tôi sẽ không bao giờ thỏa hiệp về các lợi ích cốt lõi và những lằn ranh đỏ của mình", ông nhấn mạnh. Tehran cũng bác bỏ các thông tin cho rằng thỏa thuận đã được phê chuẩn hoàn toàn, đồng thời cho biết mọi quyết định cuối cùng vẫn phải được các cơ quan có thẩm quyền xem xét trước khi công bố chính thức.

Một yếu tố khác khiến triển vọng hòa bình vẫn còn mong manh là phản ứng từ Israel. Theo một số nguồn tin, giới chức Israel chưa nhận được thông báo chính thức về việc một thỏa thuận cuối cùng đã được hoàn tất giữa Mỹ và Iran. Điều này làm dấy lên những nghi vấn về mức độ đồng thuận thực sự giữa các bên liên quan. Các nhà quan sát nhận định những tuyên bố trái ngược từ Washington, Tehran và Tel Aviv phản ánh thực tế rằng tiến trình đàm phán có thể mới chỉ đạt được những đồng thuận ban đầu thay vì một thỏa thuận hoàn chỉnh. Việc Mỹ tiếp tục duy trì các biện pháp phong tỏa hàng hải đối với Iran cũng cho thấy các công cụ gây sức ép chủ chốt vẫn chưa được dỡ bỏ.

Dù vậy, thông tin về khả năng đạt được thỏa thuận đã tạo hiệu ứng tích cực trên thị trường quốc tế. Giá dầu thế giới giảm mạnh trong khi nhiều chỉ số chứng khoán tăng điểm do giới đầu tư kỳ vọng nguy cơ bùng phát một cuộc xung đột quy mô lớn tại Trung Đông sẽ được kiểm soát. Trong bối cảnh các bên tiếp tục trao đổi thông qua các kênh trung gian, dư luận quốc tế đang theo dõi sát những diễn biến tiếp theo để xác định liệu đây có thực sự là bước ngoặt dẫn tới hòa bình hay chỉ là một khoảng lặng tạm thời trong cuộc đối đầu căng thẳng giữa Mỹ và Iran.

AN BÌNH