Nhà văn Lê Tùng với bút danh Xuân Tùng gây ấn tượng trên văn đàn từ năm 1971, khi tập truyện ngắn "Tiếng phèng la" phát hành, học giả Nguyễn Văn Xuân viết lời giới thiệu và đánh giá cao, độc giả miền Nam khi ấy rất yêu thích.

"Tiếng phèng la" là tập sách đầu tay gồm 12 truyện ngắn được Lê Tùng sáng tác, trong đó có một số truyện đã đăng rải rác trên báo, tạp chí. Nhà văn Lê Tùng kể, sau khi truyện ngắn của ông với bút danh Xuân Tùng xuất hiện trong văn giới miền Nam, Nhà xuất bản Lá Bối - Sài Gòn đã cử người đến tận nhà tìm gặp tác giả để liên hệ xuất bản.

"Tiếng phèng la" là tập truyện ngắn hoàn toàn viết về nông thôn và nông thôn trong tập truyện cực kỳ gần gũi. Đó là làng quê Liễu Trì nơi mà tác giả sinh ra và sinh sống, là thị trấn Hà Lam ở đó có bàu Hà Kiều hai mẫu và đặc biệt là một số phong tục tập quán và nét sinh hoạt đậm chất Quảng. Đọc những truyện: Trận banh đầu, Con Thúi, Cầu mới, Những bữa cháo khuya, Phá bàu…, nhiều độc giả cảm giác được "sống" trong không gian truyện cùng với các nhân vật, các tình tiết thú vị giống hệt những chuyện thường ngày ở làng mà họ từng chứng kiến hoặc nhiều khi chính là người trong cuộc. Nhạc sĩ - nhà văn Phan Văn Minh chia sẻ: "Với cảm thức văn học của lứa tuổi học trò lớp mười khi ấy, cảm nhận đầu tiên mà chúng tôi có được là tập truyện ngắn "Tiếng phèng la" viết về làng quê chúng tôi, về cuộc sống của ông bà, cha mẹ và cả chúng tôi. Những đối tượng mà lâu nay ít được tìm thấy của các nhà văn đương đại, nhất là khu vực Miền Trung".

Sinh thời, học giả, nhà Quảng Nam học Nguyễn Văn Xuân cho rằng Lê Tùng với tập truyện "Tiếng phèng la" là người đầu tiên "vẽ ra sinh hoạt một xóm Việt Nam từ 1954 - 1960", thời kỳ được coi là sôi động nhất của lịch sử nông thôn Việt Nam, đã "vẽ phác ra những nét khái quát sinh hoạt một xóm tương đối trầm lặng trong thời thanh bình" với bút pháp trung thực. Qua "Tiếng phèng la", lần đầu tiên giới tri thức ở miền Nam biết đến chân dung người nông dân miền Trung Việt Nam, với lối sống, nếp nghĩ, phong tục đôi phần khác biệt với người Tây Nam Bộ. Nhà văn Nguyễn Văn Xuân nhận định trong lời giới thiệu tập truyện: "Từng truyện một, Xuân Tùng không làm ta ngạc nhiên, cũng như từng người dân Việt Nam không hề làm ai ngạc nhiên. Nhưng đọc xong cả tập truyện, lướt qua các dáng vóc khác nhau, hoạt động của cá nhân hay đoàn thể khác nhau (…), ta gặp những con người bằng xương bằng thịt, có bề ngoài đơn giản, tầm thường nhưng cánh tay vẫn chắc nịch để cày mảnh đất quê hương, phát triển xã hội nông thôn. Chính họ, chứ không phải số người ít ỏi của đô thị, mới là chủ nhân đích thực của mọi biến chuyển lịch sử Việt Nam".

Nghiệp một đời cầm bút. Nhà văn Lê Tùng vẫn viết, miệt mài với hàng ngàn trang bản thảo về chuyện làng chuyện quê, cụ thể là làng Liễu Trì (xã Bình Nguyên, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam trước đây, nay là xã Thăng Bình, TP Đà Nẵng) nơi ông sinh sống; mở rộng ra là chuyện nông thôn xứ Quảng với phong tục tập quán xưa cũ hằn sâu trong ký ức… Viết nhiều nhưng không công bố tác phẩm. Mãi đến khi tỉnh Quảng Nam tái lập (1997), văn của ông Lê Tùng mới xuất hiện trở lại trên Báo Quảng Nam, Tạp chí Đất Quảng của Hội VH-NT Quảng Nam, trang văn nghệ của Đài PT-TH tỉnh, Báo Công an TP Đà Nẵng (nay là Chuyên đề Công an TP Đà Nẵng)… Đó là những tản văn với bút danh Lam Hà neo vào lòng người đọc.

Năm 2003, tập tản văn "Hương xưa" của tác giả Lam Hà được Hội VH-NT Quảng Nam xuất bản. Với mạch "ký âm cổ điển", tập tản văn thấm đẫm hương vị làng quê mộc mạc, hồn nhiên, ngan ngát tình quê lắng đọng trong tâm hồn của đất và người xứ Quảng. Và, bạn đọc văn của Lê Tùng cũng đã được "gặp lại" ký ức của mình về quê xứ, ông bà cha mẹ, những sinh hoạt đời thường, lao động sản xuất… trong các tản văn: Xóm hương, Bữa nữa buổi, Chang tác ngày ngày xưa…

Đầu tháng Năm này, nhà văn Lê Tùng đã về miền mây trắng. Hàng chục tập bản thảo của ông đã và đang được con trai ông là nhạc sĩ Xuân Bá lưu giữ cẩn trọng. Hy vọng, những "ký âm cổ điển" của nhà văn Lê Tùng sẽ tiếp tục ra mắt bạn đọc, tiếp tục kể chuyện nông thôn xứ Quảng mà gần một thế kỷ ông đã "vướng víu" với quê hương…

THẠCH HÀ