Căng thẳng giữa Mỹ và Iran đang bước vào giai đoạn nhạy cảm khi Tổng thống Mỹ Donald Trump công khai bác bỏ đề xuất hòa bình mới từ Tehran, đồng thời đưa ra những cảnh báo mạnh mẽ về khả năng leo thang quân sự nếu hai bên không đạt được thỏa thuận.

Phát biểu với báo giới tại Nhà Trắng ngày 1-5, ông Trump cho biết ông "không hài lòng" với nội dung đề xuất mà Iran đưa ra thông qua các kênh trung gian. Dù thừa nhận hai bên đã có một số tiến triển nhất định trong các cuộc tiếp xúc gần đây, nhà lãnh đạo Mỹ nhấn mạnh rằng vẫn tồn tại "những bất đồng rất lớn", đặc biệt liên quan đến các yêu cầu mà phía Iran đưa ra. "Họ đang yêu cầu những điều mà tôi không thể đồng ý", ông Trump nói, đồng thời cảnh báo rằng nếu không đạt được một thỏa thuận phù hợp, Mỹ có thể sẽ có những hành động cứng rắn hơn, thậm chí "đánh họ tan tành".

Các cuộc đàm phán giữa hai bên diễn ra trong bối cảnh một lệnh ngừng bắn tạm thời vẫn đang được duy trì kể từ đầu tháng 4, sau khi xung đột bùng phát từ cuối tháng 2. Tuy nhiên, tiến trình hòa bình nhanh chóng rơi vào bế tắc khi vòng đàm phán trực tiếp duy nhất tại Islamabad (Pakistan) không đạt được kết quả, còn những nỗ lực tiếp theo cũng bị đình trệ.

Theo các nguồn tin, đề xuất mới của Iran bao gồm một loạt điều khoản đáng chú ý như mở lại eo biển Hormuz Strait, chấm dứt phong tỏa hải quân của Mỹ, đồng thời trì hoãn các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân sang giai đoạn sau. Ngoài ra, Tehran cũng yêu cầu các bảo đảm an ninh rằng Mỹ và Israel sẽ không tiến hành các cuộc tấn công trong tương lai. Đổi lại, Iran sẵn sàng tái khởi động hoạt động hàng hải tại tuyến đường huyết mạch này - nơi vận chuyển phần lớn dầu mỏ và khí đốt của thế giới - qua đó góp phần ổn định thị trường năng lượng toàn cầu vốn đang chịu nhiều biến động. Tuy nhiên, chính những nội dung này được cho là nguyên nhân khiến Washington không chấp nhận, khi Mỹ muốn ưu tiên giải quyết các vấn đề cốt lõi như chương trình hạt nhân của Iran ngay từ đầu, thay vì trì hoãn.

Trong khi đó, phía Iran vẫn giữ lập trường cứng rắn nhưng để ngỏ khả năng đàm phán. Ngoại trưởng Abbas Araghchi kêu gọi Mỹ từ bỏ "giọng điệu đe dọa" và nhấn mạnh Tehran sẵn sàng theo đuổi giải pháp ngoại giao nếu Washington thay đổi cách tiếp cận. Song song với các nỗ lực ngoại giao, Iran cũng tích cực vận động sự ủng hộ từ các đối tác khu vực và quốc tế, bao gồm Thổ Nhĩ Kỳ, Qatar, Saudi Arabia, Ai Cập, Iraq và một số quốc gia châu Âu và châu Á. Những động thái này cho thấy Tehran đang tìm cách xây dựng một mặt trận ngoại giao rộng hơn nhằm gia tăng sức ép lên Mỹ. Ở cấp cao hơn, Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei khẳng định Iran sẽ bảo vệ các thành tựu trong lĩnh vực hạt nhân và tên lửa như "tài sản quốc gia", đồng thời tuyên bố nước này sẽ đảm bảo an ninh tại vịnh Ba Tư và không để các thế lực bên ngoài chi phối khu vực.

Đáng chú ý, một số nguồn tin còn cho biết Iran đang cân nhắc các chiến thuật quân sự phi truyền thống, bao gồm việc sử dụng động vật được huấn luyện trong các kịch bản tác chiến trên biển. Dù chưa được xác nhận chính thức, thông tin này phản ánh mức độ căng thẳng ngày càng gia tăng và nguy cơ xung đột lan rộng. Hiện tại, Tổng thống Trump cho biết ông sẽ sớm xem xét chi tiết đề xuất mới nhất từ Iran, song vẫn bày tỏ hoài nghi về khả năng đạt được thỏa thuận. "Tôi khó có thể hình dung rằng nó có thể chấp nhận được", ông viết trên mạng xã hội Truth Social. Trong bối cảnh cả hai bên đều giữ lập trường cứng rắn, triển vọng đạt được một thỏa thuận toàn diện vẫn còn nhiều bất định. Nếu không có đột phá ngoại giao trong thời gian tới, nguy cơ leo thang xung đột tại Trung Đông sẽ tiếp tục hiện hữu, kéo theo những hệ lụy khó lường đối với an ninh khu vực và kinh tế toàn cầu.

AN BÌNH